Alban Daci

Vizita e Ramës në Preshevë është thjeshtë çështje votash

2012-01-28T22:46:00.001Z

Alban Daci

Vizita e Ramës në Preshevë ka dy anë të së njëjtës medalje. E para padyshim është pozitive, për faktin se kryetari i Opozitës shqiptare viziton për herë të parë një zonë krejtësisht shqiptare, e cila me dashje ose pa dashje, le të themi, se kohët e fundit është harruar nga bota tjetër shqiptare. Kjo vizitë bëhet në një moment të vështirë si për Kosovën ashtu edhe për banorët e Preshevës. Vetëm pak kohë më parë u ndalua një ministër i Republikës së Kosovës që të bënte një vizitë në këtë zonë. Ministrit ndër pengesat e tjera burokratike ju kërkuar nga autoritet kufitare serbe që të hiqte targën e makinës me logon e Republikës të Kosovës dhe të vendoste atë serbe. Banorët e Preshevës i kam parë gjithmonë me keqardhje dhe i kam konsideruar të tradhtuarit e fillimit të shekullit të XXI. Them kështu, sepse Kosova dhe shqiptarët e kësaj zone fituan pavarësinë pas një beteje shumë shekullore. Ndërsa Presheva dhe krahinat përreth u tradhtuan si nga bota shqiptare ashtu edhe nga autoritet ndërkombëtare duke i lënë përsëri padrejtësisht nën sovranitetin e Serbisë. Pra, Nëse për botën shqiptare pati një tradhti të madhe të ndodhur në 1913, për Preshevën dhe krahinat përreth pati një tradhti të dytë të ndodhur në fillim të këtij shekulli të sapo nisur. Aktualisht, duke parë rendin e ri të vendosur në Rajon pas pavarësisë së Kosovës dhe shpërbërjes së ish Jugosllavisë, duket se është shuar padrejtësisht ëndrra për pavarësi nga Serbia e shqiptarëve të Preshevës, e cila është po aq legjitime sa ajo e shqiptarëve të Kosovës, ose të republikave të tjera të ish Jugosllavisë. Ka pak gjasa që banorët e Preshevës, ose të krahinave përreth të marrin pavarësinë nga Serbia. Në këtë momente, as autoritetet e Kosovës e as ato të Shqipërisë nuk e dua një gjë të tillë dhe nuk duan t’u hynë telasheve me autoritet ndërkombëtare. Megjithatë, vizita e Ramës nuk është krejt aq e rastësisht sa mund të duket. Rama, gjithmonë është kritikuar si një lider që nuk ka politikë të jashtme dhe për këtë arsye nuk mund të qeveris. Ai është konsideruar një lider i mirë lokalist dhe vetëm kaq. Për ta vërtetuar këtë mjaftojnë të analizojmë fjalorin politik të përdorur në të kaluarën nga Edi Rama. Në fjalorin tij është e vështirë të gjesh shprehje si: Bashkim Kombëtar, Çështja e Kosovës, Çështja e shqiptarëve në Maqedoni, të drejtat e shqiptarëve në Rajon. Rama, falë edhe këshilltarëve të tij të rinj, me sa duket e ka kuptuar këtë mangësi të tij dhe po përpiqet ta korrigjojë. Pra, ai bëri vizitën në Kosovë dhe tani në Preshevë e ndoshta jo shumë larg do e bëj edhe në Maqedoni për të përmisuar imazhin e tij politik si një lider me vizione jo vetëm për politikën e brendshme, por edhe për politikën e jashtme. Rama vizitën e tij në Preshevë e justifikoi me prezantimin e librit të tij “Kurban”. Jam shumë kureshtar të di se sa hapësirë i ka kushtuar në këtë libër ai çështjes së shqiptarëve në rajon? Librin ai e ka shkruar tani vonë duke qenë lider i Opozitës shqiptare. Kjo do të thotë, se zakonisht librat e liderëve të mëdhenj politik duhet të jenë manifeste të mirëfillta, ku shkruhen vizionet e të ardhmes të një kombi. Banorët e Preshevës janë shqiptar e për pasojë janë edhe ato pjesë natyrale e kombit shqiptar. Pra, Edi Rama si një lider i Opozitës i projektuar ndoshta për të qenë një ditë Kryeministër i Shqipëri, nuk duhet të linte në librin e tij pa trajtuar dhe ndoshta edhe pa hedhë alternative për kauzën shekullore të shqiptarëve në rajonin e Ballkanit. Pra, nëse libri i tij rrotullohet kryesisht tek skemat dhe problematikat e politikës së brendshme, prezantimi i këtij libri tek banorët e Preshevës nuk ka asnjë lloj vlerë. Jam i sigurt se gëzimi i madhe i banorëve të Preshevës për vizitën e Ramës do të mbaroi sapo ta lexojnë librin dhe të kuptojnë se fati i tyre nuk ka zënë asnjë rresht apo paragraf. Ato ndoshta do të kuptojnë se nëse Rama do të bëhet Kryeministër, ky fakt nuk do t’i ndihmojë ata që të jenë të pavarur, sepse kjo e fundit nuk bën pjesë në formën e të menduarit dhe të vepruarit nga kryetari Opozitës në Shqipëri. Arsyeja e vërtetë e vizitës së Ramës në Preshevë është thjeshtë arsye politike për të pasur avantazhe elektorale. Pra, edhe pse në pamje të parë vizita e tij të jep përshtypjen se po riorganizon vizionet e tij në lidhje me politiken e jashtme, ajo është krejtësisht brenda dhe në funksion të politikës së brendshme. Në Shqipëri, ekuilibrat politike po ndryshojnë dhe kjo po ndodh, sepse përtej subjekteve tradicionale politike të këtyre 20 viteve po dalin në horizont subjekte të reja që trajtojnë ndoshta me guxim çështje për të cilat më parë as nuk ishte guxuar të flitej. E kam fjalën për lëvizjen “Kuq e Zi”, e cila është forcë me natyrë politike, me fizionomi patriotike dhe me objektiv kryesor të shpallur atë të bashkimit të shqiptarëve. Forcat klasike politike në vend si PS dhe PD, por tronditen nga shfaqja e kësaj lëvizje politike. Dihet se shqiptarët janë populli më i ndëshkuar nga padrejtësia dhe autoritetet ndërkombëtare për gjatë historisë. Nëse ka një plagë të hapur dhe të pashëruar tek çdo shqiptarë. Kjo është padyshim copëtimi i trojeve dhe i kombit. Për këtë arsye ndjenja e nacionalizmit e cila mbështet në të drejtën për vetëvendosje është shumë e madhe tek çdo shqiptarë. Për këtë arsye, PS dhe PD po mendojnë seriozisht se në zgjedhjet e 2013 do të ketë rrjedhje votash dhe elektorati. Se sa do të jetë kjo rrjedhje nuk është e sigurt. Megjithatë, ekuilibrat politikë mes minorancës dhe mazhorancës janë aq të ngushta sa edhe një rrjedhje e vogël votash mund t’iu prish shumë punë. Edi Rama, e bëri këtë vizitë sikurse edhe atë të Kosovës, për të dëshmuar se edhe socialistët janë patriot, se mendojmë e punojmë për shqiptarët kudo që janë. Kjo dëshmon më së miri se Rama po përpiqet të përdor nacionalizmin për qëllime politike. Megjithatë, Rama ndoshta harron se nacionalizmi dhe patriotizmi nuk konsiderohen si vlera të së majtës. Marksi dhe Lenini e konsideronin nacionalizmin si armik të socializmit. Ato mendonin se luftërat bëhen nga borgjezët, të cilët duhet të përfshijnë edhe proletariatin për të realizuar interesat e tyre personale. Pra, këta të dy mendonin se pas nacionalizmit fshiheshin realisht interesat politike dhe ekonomike të borgjezisë. Për këtë arsye ato kërkonin që proletariatit e gjithë botës të bashkoheshin pa dallim racor e nacional kundër borgjezisë.

Koalicioni i integrimit apo vendnumërimit

2012-01-27T20:36:00.000Z

Alban Daci

Koalicioni aktual qeverisës edhe pse në fillim u duk absurd, ai u pa nga qytetarët si i dobishëm. Optika e dobishmërisë ishte për faktin, se shqiptarët ishin të lodhur nga krizat politike të së shkuarës, të cilat thuajse gjithmonë kishin pasuar me kriza institucionale e për pasojë me konflikte dhe shqetësime shoqërore. Pra, qytetarët edhe pse e panë si absurd këtë koalicion, ato e pranuan atë si të keqën më të vogël. Autorët e koalicionit të vetëdijshëm për absurditetin e krijesës që po krijonin, e veshën atë, e zbukuruan dhe e shitën tek qytetarët si nuse të integrimit europian. Nuk duhet harruar se protagonistët e këtij koalicioni në të kaluarën nuk kishin lënë akuza pa i bërë njëri-tjetrit. Megjithatë, e kaluara u harrua shpejt nga të dyja palët dhe kjo ndodhi vetëm për shkak të dashurisë së madhe që kishin për pushtetin. Zelli, forcat e premtimet e tyre fillestare u dukën fantastike, por mbajtja dhe realizimi i tyre nuk zgjatën as sa një ditë dimri. Shpejt filluan të shfaqeshin problemet brenda llojit e mes aleatëve. Kjo ndodhi për shkak, se PS-ja ishte një parti e majtë, me histori dhe ideologji të caktuar. Po ashtu edhe PD-ja, si parti e shpresës në fillim të viteve ’90, dhe si shpresa fillestare e demokracisë kishte fituar edhe ajotë kishte fizionominë e ideologjisë liberale. Ndërsa, LSI-ja si një parti e tipi revolucionar, nuk kishte asnjërën nga cilësitë e dy partive të mëdha. Ku shihet kjo? Në Ballkan dhe në Shqipëri akoma kultura politike dhe sociale e qytetarëve nuk është e një niveli të lartë, sa kur votojnë të shkëputen nga emocionet politike, nga ideologjia, nostalgjia dhe nga e kaluara. Pra, sidomos në Shqipëri, akoma nuk votohet për cilësitë e kandidatit dhe për platformat politike. Për shembull, një qytetar ndodh të votojë për PD-se, sepse familja e tij ka qenë e persekutuar në kohën e regjimit. Për këtë arsye qytetari nuk mund të tradhtoi vuajtjet dhe të kaluarën e familjes së tij. Gjithashtu, dikush vendos dhe voton për PS-së, sepse gjyshi ka qenë themelues i Partisë Komuniste dhe babai anëtar partie. Pra, çështja e votimit në një vend si Shqipëria, akoma nuk është një akt i lartë qytetarie që nxjerr në pah cilësitë më të mira të një kandidati dhe zgjedh platformën më të mirë politike që përfaqëson më mirë interesat e të gjithë qytetarëve. Në këtë realitet politik, LSI ishte një forcë që nuk mbante as një peshë si pozitive ashtu edhe negative nga e kaluara nga ku mund të siguronte vota. Duke qenë se LSI-ja nuk kishte mbi supe as historinë e as ideologjinë, zgjodhi mënyra krejt të reja dhe ndoshta dhe të papranueshme për të siguruar vota. Ajo nuk shfrytëzoi polikisht ideologjinë, por varfërinë dhe problemin e punësimit. Pra fitorja e votës së LSI u bë përmes nepotizmi. Më bëj vota të gjej punë! Kjo ishte motoja e tyre. Sot sistemi shoqëror, i punësimit ndoshta gjendet në ditët më të vështira që mund të ketë pasur ndonjëherë duke përfshi padyshim edhe periudhën e egër të regjimit. Sot, për shkak të marrëdhënieve që ka krijuar politika me qytetarin, ky i fundit është krejt i zhveshur dhe i pambrojtur. Kjo atmosferë e trishtë për shkak të marrëdhënies “më jep e të jap” mes politikës e qytetarit, po vështirëson dhe po bën thuajse të pamundur edhe integrimin e Shqipërisë në BE. Për një periudhë 8 vjeçare qeverisje me zor se siguruam liberalizimin e vizave. Sipas këtij koncepti kohor i bjer që për tetë vite të tjera të marrin statusin e vendit kandidat dhe pasi të kalojnë edhe 8 vite të tjera të bëhemi vend anëtar i BE-së. Pra i bie të kemi formulën: tetë+tetë+tetë=BE. Nëse qeveria aktuale e quan sukses ecurinë e integrimit të Shqipërisë Europiane atëherë ka mundësi që ne si qytetar e kemi humbur sensin e kohës. Koalicioni i famshëm, i cili absurd dhe i dështuar nuk e justifikon më qeverisjen e tij. Ai jo vetëm që nuk po e bën Shqipërinë europiane ashtu siç e premtoj, por në shumë gjëra po e kthen në vite drite mbrapa. Ky koalicion po le një shenjë të keqe në kulturën e bërjes dhe respektimit të shtetit dhe efektet do të jenë shumë të gjata dhe deri diku edhe të pa shëruar.

Tutti insieme abbattiamo questo muro

2012-01-25T23:04:00.000Z

Alban Daci

In un mondo globalizzato e sempre più aperto, dove le frontiere non hanno alcun valore virtuale e fisica, noi, gli albanesi, siamo gli unici in questo contesto di Libertà che abbiamo ancora un grande muro che ci separa gli uni dagli altri . E’ giunto il momento, fratelli, di abbattere questo muro, di abbatterlo per sempre. Gli ultimi eventi in Kosovo mi hanno convinto che l'abbattimento di questo muro è l'unica risoluzione. Pertanto, tutti in massa, pacificamente, passiamo dall’Albania nel Kosovo. Le dogane (i punti di controllo) che sono tra di noi non solo ci danno insofferenza ma riflettono anche un ingiustizia secolare nei riguardi del nostro popolo. E’ per questo che dobbiamo organizzarci come i tedeschi Occidentali, e passare in massa, in un breve lasso di tempo, i punti di confine tra l’Albania ed il Kosovo. Nessuno ha qualche motivo per vietarci di entrano nel nostro paese, nel Kosovo. Pertanto, riteniamo che come i tedeschi Occidentali, dobbiamo passare in massa velocemente i punti della frontiera tra Albania e Kosovo. Se noi non lo facciamo come popolo, nessuno lo farà. Sento che è arrivato il momento che questa unione sia fatta! L'Unione è un diritto naturale e internazionale, perché essa si appoggia sulla nostra volontà che è forte e di ferro come la nostra storia. Non bisogna andare in Kosovo per protestare, ma per testimoniare che è il nostro paese e che là ci sono i nostri fratelli!

Serbia nuk e ka patur, nuk e ka e as nuk mund ta ketë Kosovën

2012-01-25T00:09:00.003Z

Alban Daci

Historia e Kosovës me Serbinë është një histori e dhimbshme e mbushur me kolonializëm, me pushtime, me shtypje, gjenocide e luftëra të vazhdueshme. Historia e Kosovës me Serbinë është historia e padrejtësi së madhe e kundrejt shqiptarëve, të cilët jo vetëm përbëjnë shumicën e popullsisë, por janë autokton që kur ka filluar bota njerëzore në Europë.

Edhe pse shqiptarët për shekuj me radhë kanë kaluar nga një pushtim tek një tjetër, ai i bërë nga serbët padyshim ka qenë dhe mbetet më i pamëshirshmi dhe çnjerëzori. Serbia nuk u la doktrina e plane pa përdorur e deri edhe tek pastrimi etnik për të mbajtur nën pushtim territorin e Kosovës, por të gjitha dështuan përballë krenarisë, dinjitetit dhe vendosmërisë së shqiptarëve për tu mos asimiluar dhe dorëzuar. Lufta e fundit që daton me vitin 1998 ishte padyshim një ndër momente më heroike dhe më të vështira për shqiptarët e Kosovës. Fshatra dhe qytete u dogjën, qindra e mijëra njerëz u dëbuan nga vatrat e tyre, qindra vajza e gra u përdhunuan nga forcat militare dhe paramilitare serbe, qindra civil u masakruan.

Edhe pse ndodhën të gjitha këto, shqiptarët e Kosovës të vendosur, të bindur në drejtësinë e tyre dhe të guximshëm për të ardhmen e tyre nuk u dorëzuan por shpresuan se më në fund lirinë e shumëpritur ndër shekuj e kishin para syve dhe duhet ta gëzonin ashtu si shumë popuj të tjerë të lirë. Në momente decisive shqiptarët kanë pasur gjithmonë një mik të madh një fuqi të madhe që i ka mbështetur në aspiratat e tyre për ekzistencë dhe liri. Pa dyshim miku më i madh i shqiptarëve janë Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Ishte pikërisht presidenti Willson që duke përdorur principin e vetëvendosjes i njohti të drejtën për vetëvendosje edhe popullit shqiptar, i cili kishte përjetuar thuajse pesë shekuj robëri nga Perandoria Otomane.

Pikërisht edhe në luftën e 1998, e cila u kurorëzuar me fitoren morale dhe historike të shqiptarëve të Kosovës , rol vendimtar patën përsëri Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Kontributi i tyre i drejtpërdrejt si dhe ai i dhënë përmes NATO-s ishte vendimtar që Kosovarët të fitonin lirinë pas një robërie shekullore, e cila ndër shekuj kalonte nga një agresor tek një tjetër në mënyrë të vazhdueshme dhe të papranueshme.

Amerika që nga fillimi i historisë sa saj i ka shpallur institucionet e saj demokratike si një shembull për pjesën tjetër të botës. Ajo besonte se përhapja e demokracisë do të siguronte paqen. Mbi këtë parim moral është bazuar gjithmonë politika e jashtme e Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe për këtë arsye ato nuk mund të qëndronin duar kryq përballë mizorive që po bënte makina mizore ushtarake e Milloshevicit në Kosovë. Shtetet e Bashkuara më në krye presidentin Klinton vendosën të ndërhynin për të vendosur paqen dhe për të kthyer tek shqiptarët e Kosovës lirinë e mohuar ndër shekuj.

Menjëherë pas mbarimit të Luftës I, kriteret e Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe të vetë presidentit Willson për rendin botëror ishin demokracia, sigurimi kolektiv dhe vetëvendosja. Këto kritere ose parime nuk kanë ndryshuar për asnjë moment për Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

Falë këtyre kritereve të Politikës së Jashtme Amerikane përfituan lirinë shuam popuj të vegjël, por të lashtë, të cilët ishin kolonizuar padrejtësisht nga fuqitë e mëdha europiane. Nëse ne sot jemi në 100 vjetorin e krijimit të shtetit shqiptar, kjo është sigurisht falë qëndresës tonë heroike kombëtar dhe falë mbështetjes të Shteteve të Bashkuara të Amerikës të bazuar në principin e vetëvendosjes.

Marrëdhënia e Serbisë mbi Kosovën ka qenë një marrëdhënie arbitrare e bazuar mbi pushtimin dhe represionin. Megjithatë koha dëshmoi se një politikë e tillë edhe pse ishte çnjerëzore nuk ka dhënë rezultate asimilimi. Serbia është përpjekur me çdo mjet të pranueshëm ose jo t’i asimilojë shqiptarët autokton të Kosovës, por nuk ja ka dalë kurrë. Shqiptarët e Kosovës kanë treguar se janë një popull legjendar, që nuk mund të mposhten nga askush. Rasti i shqiptarëve të Kosovës ndoshta është unikal në botë, të cilët kanë qëndruar për më shumë se 600 nën pushtim dhe represion, por që nuk kanë humbur asnjë vlerë të identitetit të tyre kombëtar.

Ato nuk e kanë harruar gjuhën e tyre shqipe, nuk kanë harruar zakonet dhe traditat shqiptare, nuk kanë harruar simbolet kombëtare dhe mbi të gjitha nuk kanë harruar dëshirën për tu bashkuar një ditë me vëllezërit e tjerë shqiptarë. Edhe pse Serbët dhe Serbia janë përpjekur me terror dhe dhunë ta mposhtin popullin shqiptar në Kosovë, nuk e kanë arritur asnjëherë. Rezistenca e shqiptarëve për liri bëhej akoma edhe më e fortë. Pra, në kuptimin e vërtetë Serbia kurrë nuk e ka pasur Kosovën, por thjeshtë ka gënjyer vetën sikur e ka.

Pak ditë më parë bëra një udhëtim me makinë nga Prizreni në Gjakovë dhe nga Gjakova në Pejë. Para syve më doli një mrekulli natyrore, një fushë e pafundme që ishte e begatë dhe prodhonte çdo gjë. Këtij peizazhi të bukur natyror nuk i mungonte as ai njerëzore, me fshatra të bukur të cilët ngjanin me qyteza të bukura perëndimore. Fantastik ishte edhe lum Drini i Bardh, i cili i qetës dhe i sigurt lundronte si një piton i madh në këtë luginë të mrekullueshme për tu bashkuar më vonë vëllaun e tij Drinin e Zi. Bashkimi i këtyre dy lumenjve është dëshmia se bashkimi i shqiptarëve është i natyrshëm dhe i sigurt. Zoti krijoi shqiptarët e bashkuar dhe bashkoi edhe dy Drinat për t'i begatuar.

Rrugës flitej vetëm shqip dhe kudo valonte vetëm flamuri i Skënderbeut, flamuri ynë kombëtar me shqiponjën dykrenare. Nuk valonte as ai që quhet flamuri shtetëror i Kosovës. Ky është një fakt më shumë, se Shqiptarët e Kosovës nuk duan të quhen dhe të konsiderohen kosovar, por shqiptar autokton që jetojnë në tokën e të parëve.

Është një çmenduri personale për Serbinë që mendon pas gjithçkaje që ka ndodhur, duke përfshirë edhe luftën e vitit 1998 se nuk e ka humbur Kosovën. Ata janë të bindur se Kosovën nuk e kanë pasur asnjëherë, por thjeshtë e ka shfrytëzuar dhe kanë shtypur për aq kohë sa kanë pasur mundësi. Sot në Kosovë nuk ekziston asnjë identitet serb, përveç disa kishave të ndërtuar qëllimisht dhe disa fshatrave serb që janë njëlloj më atë të kolonëve izraliane në Palestinë. Një fshat serb i ngjashëm është ai mes Gjakovës dhe Pejës, i cili kuptohet menjëherë se është i kolonial dhe që nuk ka lidhje as natyrale e as identitare me zonën.

Edhe nëse në te kaluarën ka pasur shpresë që Serbia mund të vazhdonte ta mbante të robëruar Kosovën dhe popullin e saj autokton. Sot kjo shpresë është totalisht e vdekur. Të rinjtë e Kosovës nuk mësojnë më në mënyrë të detyruar as fjalë serbisht dhe as nuk janë të interesuar ta bëjnë siç e bënin prindërit e tyre në të kaluarën.

Ato flasin e mësojnë gjuhën e tyre shqipen. Në shumë fshatra, edhe emërtime që janë shkruar në serbisht nuk ekzistojnë më, sepse janë fshi nga vetë banorët. Pra, sot nuk ka asnjë grimce serbe ose serbizimi në Kosovë. Serbia u përpoq me çdo kush të mbajë të robëruar shqiptarët dhe nuk ja doli dot, sepse në të kaluarën nuk ja kanë dalë edhe perandoritë e mëdha botërore si ajo Romake e Otomane. Serbët duhet të nxjerrin mësime nga e kaluara dhe historia. Kurrë një popull nuk mbahet dot përjetë në robëri. Serbia duhet të pranoi realitetin, se Kosovën kurrë nuk e ka pasur, nuk e ka dhe nuk do ta ketë. Serbët duhet të jetojnë në paqe duke respektuar edhe popullin shqiptar. Kjo është e vetmja rrugë që duhet të ndjekë Serbia si dhe të heq dorë nga aventurat e dëmshme për paqen.

Spektakël fatkeqësie

2012-01-21T21:41:00.001Z

Alban Daci

Që kur kam filluar të rritem dhe të kem vetëdije në këtë vend, kam parë gjithmonë që nëse ka ndonjë gjë që përsëritet, ajo është “Spektakli i fatkeqësive”. Çdo të thotë kjo? Shqipëria për fat të keq njeh e prek në mënyrë të përsëritur një fenomen sa të turpshëm aq edhe të papranueshëm, i cili është përdorimi i fatkeqësisë një si spektakël për të ngjallur mëshirë, për të përhapur keqardhje, për të prezantuar zi. Në këtë vend edhe pse gjeografikisht mund të quhet i vogël, kanë ndodhur aq shumë gjëra (sigurisht negative) sa edhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës që për nga popullsia dhe sipërfaqja janë shumëfishi ynë do të na kishin zili (për keq e kam fjalën). 21 janari dhe të tjerët e ngjashëm që kanë ndodhur në këtë vend janë një fatkeqësi për qytetarët dhe një faqe e zezë për politikën. Më 21 janar humbën jetën katër persona, të cilët kishin shumë halle e probleme ashtu si edhe pjesa tjetër e popullsisë që kanë të bëjnë me papunësinë, varfërinë, mungesën e drejtësisë, nëpërkëmbjen dhe shpërfilljen njerëzore. Këto katër persona, të cilët nuk do i cilësoja heronj të demokracisë, por viktima të një politike të papërgjegjshme, humbën jetën duke luftuar (thjeshtë luftuar) në një betejë, ku nuk dihej kush ishte armiku e kush ishte miku. Pra, ata humbën jetën në situatë kaosi të vërtetë, thjeshtë pse u ndodhën ne vendin dhe në kohën e gabuar. Këta katër vdekje të padrejta, u bënë objekt zhgënjimi për një palë dhe objekt akuzash për palën tjetër. Politika, i përdori vdekjet e katër qytetarëve të thjeshtë dhe hallexhi për të bërë politikë, e cila nënkupton konkurrencën për pushtet dhe luftë për prestigj. Tek sa po ndiqja përkujtimin e tyre sot, po mendoja sa hipokrizi ka në të këtë vend, kur bëhet fjalë për qytetar të varfër, të thjeshtë dhe të pambrojtur. Dita e sotme mu duk si një garë për t’i pronësuar këta katër viktima të pafajshme për të marrë sukses politik. Sot u bë përkujtimi i këtyre katër personave, të cilët padrejtësisht humbën jetën, në një betejë për pushtet të organizuar nga klasa politike. Opozita, thotë me krenari dhe përpiqet ta dëshmojë po me krenari se “katër të vdekurit” e 21 janarit ishin në radhët e mia, dhe ato u flijuan, sepse ishin të shtypur dhe të nëpërkëmbur nga forcat politike që përbëjnë mazhorancën dhe drejtojnë institucionet më të larta shtetërore. Pozita edhe pse nuk është shprehur, ndoshta nën heshtja mendon se këta katër qytetarë të gjerë, ishin një kërcënim për pushtetin e tyre. Ajo që më të vërtetë më bëri të krijoi keqardhje të madhe dhe në të njëjtën kohë një përbuzje të madhe për klasën politike shqiptare (pa bërë asnjë dallim) ishte momenti kur po ndiqja nga televizori këtë spektakël fatkeqësie dhe diku ne mesin e turmës pashë një nënë shqiptare, e cila qante dhe ulërinte se kishte humbur fëmijën e saj të dashur. Edhe pse ndoshta njëra forcë politike mund të mendoj se ka përfituar nga kjo ngjarje e dhimbshme dhe e turpshme dhe ndoshta forca tjetër politike është e bindur se ka humbur, ato që vërtetë kanë humbur me ngjarjet e 21 janarit janë qytetarët shqiptarët, të cilët në atë ditë jo vetëm u ndjenë të pambrojtur dhe të përdorur nga politika, por kuptuan se politika po të dojë u bën gjëmën, ashtu siç u ka bërë gjatë këtyre 20 viteve. Sot ishte një ditë zie, për qytetarët dhe një ditë turpi për politikën shqiptare, një ditë dhimbje për qytetarët dhe një ditë hipokrizie për politikanët. Sot ishte një ditë dëshpërimi për qytetarët dhe një ditë ‘spektakli’ për politikën. Sot ishte një ditë dhimbje për familjarët e viktimave dhe një ditë ndoshta reflektimi për të gjithë qytetarët e thjeshtë të këtij vendi që çdo ditë përballen me papërgjegjësi dhe nëpërkëmbje të klasës politike. Sot mes qytetarëve kishte komente të ndryshme, të cilët nuk largoheshin dot nga emocionet e militancës politike qorre. Ndoshta, njëherë në 20 vjet duhet të mendojmë për veten dhe të mos shqetësohemi më për klasën politike që me papërgjegjësinë e saj na ka bërë të humbim shanset dhe takimet me historinë si dhe të jemi në një mënyrë apo tjetër, spektakël dhimbje dhe fatkeqësie. Sot, edhe pse kanë kaluar plot 20 vjet që nga rënia e Murit të Berlinit, shqiptarët dhe Shqipëria në sytë e Botës vazhdojnë të jenë “spektakël” dhimbje, dëshpërimi dhe zije. Një ditë si kjo e sotmja, në vend që të gjithë të heshtim dhe të reflektojmë me fatin dhe të ardhmen tonë, ne preokupohemi për fjalimet dhe mendimet e shprehura nga forcat politike. Ajo që më shqetëson mua dhe më bën të reflektoj thellë është fakti se car do të bëhet me këtë vend, i cili në mënyrë të përsëritur dhe ndoshta të pashpjeguar nuk i shmanget dot vdekjes dhe fatalitetit qytetar.

Albanianpolitik, Manifesti i Bashkimit

2012-01-18T13:46:00.001Z

Alban Daci

Albanianpoltik, duhet të jetë një rrymë e politikës shqiptarë që nuk bazohet në bindje partiake, por kombëtar, me njerëz të mençur dhe largpamës që mendojnë se faktori shqiptar është i rëndësishëm në rajon, që integrimi evropian është i domosdoshëm jo vetëm për shqiptarët por për gjithë rajonin. Kjo rrymë kaq e domosdoshme për kohën që po kalojmë mund t’iu jap përgjigje efikase të gjithë argumenteve që rreshtuam dhe të atyre që ndoshta i kemi harruar t'i rreshtojmë, për të krijuar vizionin pozitiv me plotë shpresë dhe ndriçim për të ardhmen.

Lindja e Republikës së Kosovës, bën që faktori shqiptar të jetë jo vetëm më i rëndësishmi në Ballkanin Perëndimorë, por vendimtar në implementimin e proceseve integruese në zonën euro-atlantike për gjithë Ballkanin. Megjithatë, lindja është fillimi i një jete, i një procesi të pambaruar. Lindja e Republikës së Kosovës është lindja e një shprese mbarë shqiptare për bashkim, realizimi i kësaj shprese është aspirata e popullit shqiptar ndër shekuj. Po të analizojmë aktualisht në bazë të kriterit hapësinor, demografik, faktori shqiptar ka një shtrirje të gjerë dhe një prezencë të rëndësishme në Republikën e Maqedonisë, në Kosovë, në Mal të Zi, në Shqipëri, pa lënë mënjanë dhe Diasporën që është e kudo gjendur nëpër botë, ku në pjesën me të madhe ka arritur integrim të plotë shoqëror, ekonomik, kulturor dhe akademik.
Kjo situatë e favorshme për shqiptarët, ka nevojë për nisma të reja efikase dhe të shpejta në kuadrin e një forme të re politike që e shikoj të drejtë ta cilësoj “Albanianpolitik” e konceptuar si rrymë e re e politikës shqiptare që duhet të ketë në qendër të vëmendjes krijimin dhe raforcimin e marrëdhënieve diplomatike me Shtetet që kanë politika dhe interesa të përbashkëta me faktorin shqiptar në Ballkan.
Një situatë e favorshme, pa mjetet e domosdoshme dhe koherencën e mençur rrezikon të jetë nulë. Albanianpolitik, nuk duhet të jetë e organizuar mbi baza partiake, ideologjike dhe nuk duhet patjetër të jetë e përfaqësuar nga individë që politikën e bëjnë për profesion nevoje si të vetmen mënyrë për të bërë karrierë, por nga intelektualë, specialistë të fushave të ndryshme, të rinj që besojnë dhe aspirojnë në një politik pro-shqiptare, e cila mendon se shqiptarët duhet të mbrojnë në mënyrë legjitime të drejtat e tyre si në politikën e mbrendshme dhe atë të jashtme, që besojnë se faktori shqiptar ka një forcë të madhe, të cilën mund ta shfrytëzojë për të çuar përpara procesin e integrimit evropian për rajonin e Ballkanit, që mund të jap një kontribut të fortë dhe të rëndësishëm në mbajtjen dhe ruajtën e paqes në rajon.
Në situatën aktuale të krijuar në Ballkan, mendoj, se shqiptarët duhet të ndërmarrin disa hapa të rëndësishëm për sa u përket marrëdhënieve ndër veti, sepse premisat e reja në të ardhmen nuk do të jenë vetëm pozitive, por ndoshta herë-herë edhe negative. Nëse nuk veprohet që tani në krijimin e një baze të shëndoshë për të ardhmen e përbashkët dhe të pandarë, atëherë ka mundësi që jo vetëm të mbetemi të ndarë, por të rrezikojmë edhe ndarje të reja të pa drejta.
Duhet të analizojmë me kujdes problemin e madh që ekziston mes Kosovës dhe Serbisë, problemin mes Shqiptarëve dhe Sllavo-maqedonasvee që në pamje të parë duket i heshtur, problemin e vjetër të Çamëve si dhe të drejtat e mohuar të Shqiptarëve në Mal të Zi. Ndoshta ka ardhur momenti që këto probleme të krijuara padrejtësisht nga të huajt, t’i zgjidhim po ne, në favor të drejtësisë tonë legjitime, duke ushtruar principin e vetëvendosjes.
Pavarësia e Kosovës, ishte me të vërtetë një fitore e merituar për faktorin shqiptar, por nëse e studiojmë me gjakftohtësi ecurinë e saj drejt krijimit të Shtetit të ri bashkë me komponentët e tij formue mund të shprehemi se kjo mund të çojë në të ardhmen në krijimin e një “kombi të ri” (Kombi Kosovarë) që do të mohonte në simbole kombëtare, në histori, traditë dhe kulturë identitetin e tij të vërtet shqiptar. Disa herë na jepet përshtypja e rreme se në atë vend ka ekzistuar një popull (popull kosovar) me identitetin e vet, me simbolet e veta dhe me historinë e tij. Ky është një imazh qëllimisht i rremë, sepse shumica dërmuese e qytetarëve të Kosovës janë Shqiptarë, të cilët jo vetëm kanë lidhje gjaku, kulture, historike dhe gjuhe me ato të shtetit amë, Shqipërisë, por janë të njëjtët, të cilët u ndanë padrejtësisht nga rendi botëror i fillim shekullit që tashmë e kemi lënë mbrapa.
Një sistem ndërkombëtar që nuk konsiderohet i drejtë, herët a vonë do të vihet në rrezik. Por si e percepton një popull drejtësinë e një rendi të caktuar botëror? Varet si nga institucionet e brendshme, ashtu edhe nga gjykimet mbi cështjet taktike të politikës të jashtme. Prandaj, përputhja e institucioneve të brendshme çon në forcimin e paqes. Sistemi aktual ndërkombëtar në rajonin e Ballkanit nuk është konsideruar dhe as nuk do të konsiderohet si i drejtë nga shqiptarët. Prandaj, shqiptaret herët a vonë do të veprojnë ndryshe derisa ai te ndryshoi ne favorin e drejtësisë se tyre. Institucionet e brendshme shqiptare nuk po bëjnë asgjë për drejtësinë ndërkombëtare të shqiptarëve në Rajon, sepse ato po merren me veten. Prandaj, nuk kemi arsye të besojmë, se politika është ajo që mund të realizojë aspiratat tona të drejta e të merituara. Klasa aktuale e politikës shqiptare, ka kohë që është shkëputur nga realiteti i qytetarëve. Një klasë politike që nuk është në gjendje të krijoi demokracinë në vend, ajo nuk është në gjendje që këtë princip ta mbrojë dhe ta forcoi edhe jashtë, aty ku prej shekuj jetojnë shqiptarë, të shtypur dhe të nëpërkëmbur. Duke parë situatën aktuale politike në vend dhe duke kujtuar atë që ka ndodhur në vite, kemi plotësisht të drejtë edhe pse në formë të dëshpëruar të mos besojmë më tek kjo klasë politike, e cila mendon dhe lufton vetëm për interesat vetjake. “Problemet e politikes nuk vijnë nga ambienti, por polarizimi politik i udhëheqësve që thjesht nuk kanë në vetvete instinktin demokratik, për të cilët demokracia është diçka jashtë tyre, demokracia është diçka që nuk u vjen për shtat diçka që ata duhet ta manipulojnë për botën e jashtme, por jo që ata vetë ta praktikojnë”, tha zoti Withers. Unë, do të vazhdoja edhe më tej... përderisa kjo klasë politike as nuk e ka në agjendë bashkimin kombëtar (më i mundshëm është ai mes Kosovës dhe Shqipërisë), do të thotë se bashkimi për ata është diçka e huaj. Për këtë arsye ne kemi të drejtë se kjo klasë politike nuk e do bashkimin. Po të shohim historitë e bashkimeve në të kaluarën, si dhe po të analizojmë të drejtën për vetëvendosje të popujve, bashkimin e një populli mund ta bëj vetë popull me iniciativën e tij të lirë duke u bazuar në demonstrimin e vullnetit të lirë që është shenja më e lartë e një demokracie. Gjermania u bashkua, sepse vet populli gjerman (kundër edhe faktorit ndërkombëtar të asaj kohe) vendosi ta shemb murin absurd dhe të padrejtë që ndante qytetin e Berlinit dhe vet Gjermaninë. Prandaj, populli shqiptar, duke u mbështetur edhe në principin ndërkombëtar të vetëvendosjes, nuk duhet të pres që bashkimi i tyre të bëhet nga politika, por ato, si gjermanët, duhet të marrin guxim e legjitimuar që ta shembin murin virtual që ekziston në Morinë dhe në pikat e tjera të kalimit mes Shqipërisë dhe Kosovës.
Vetëvendosja është një princip drejtësie dhe për këtë arsye as nuk mund të na e ndalojnë ta ushtrojmë dhe as nuk duhet ta harrojmë se është e drejtë e jonë legjitime për ta ushtruar atë. Sipas pikëpamjes së Amerikës, nuk ishte vetëvendosja që shkaktonte luftëra, por mungesa e saj. Duke u nisur kjo analizë, mund të themi me siguri të plotë, se nuk sjell probleme në Rajon, ushtrimi i vetëvendosjes nga Shqiptarët, por mos ushtrimi i kësaj të drejte pikërisht nga Shqiptarët. Mos u shtrimi i kësaj të drejte nga Shqiptarët dhe pengimi i ushtrimit të saj nga popujt e tjerë, do të bëj të mundur që në Rajon të qëndroi gjithmonë gjysmë e hapur dera e telasheve dhe probleme me pasoja të rrezikshme për të gjithë. Bashkimi i Shqipërisë me Kosovës duhet të ndodh duke bërë bashkëpunime të rëndësishme si më poshtë. Megjithatë, nëse bashkëpunimet e më poshtë janë të parealizueshme për shkak të faktorëve të brendshëm politik. Atëherë shqiptarët duhet të mbaj si alternativë, bashkimin e menjëhershëm dhe demonstrativ, ashtu siç bënë gjermanët e dy Gjermanive duke u paraqitur pasivisht në pikat e kontrollit dhe të kalimit.

Bashkëpunim Ekonomik

a) Të krijohet një zonë e përbashkët ekonomike, ku të ketë një tarifë të përbashkët doganore, e cila duhet të aplikohet sipas modelit evropian, ku të mirat e dy vendeve mund të qarkullojnë pa pengesa dhe që qeveritë e dy vendeve zotohen se do të eliminojnë çdo lloj pengese.

b) Të fillojnë tentativat për realizmin e një politike të përbashkët në agrikulturë, e cila duhet të jetë sipas parametrave evropian, ku të vendosen çmime të përbashkët për prodhimet elementare. Politika e përbashkët në agrikulturë mund të zbatohet në krijimin e një arke të përbashkët, e cila duhet të financohet nga të ardhurat e përbashkëta, të mbledhurat kryesisht nga tarifat e përbashkëta doganore me shtetet e tjera të rajonit.

c) Të sanksionohet lëvizja e lirë e shërbimeve, njerëzve dhe e mallrave, duke krijuar një zonë të lirë tregtie. Nisma e krijimit të kësaj zone duhet të jenë Shqipëria dhe Kosova, por që të ketë klauzola që lënë të hapur pjesëmarrjen dhe për vendet e tjera të Ballkanit Perëndimorë. Përsa i përket lëvizjes së lirë duhet të bëhet një marrëveshje e shkruar për heqjen e pengesave të kontrollove kufitare. Kjo mund të vlej si një provë për të anëtarësuar në ardhmen me drejtat të plota në Traktatin Schengen.

d) Të krijohet një strategji e përbashkët kombëtare për modernizimin e infrastrukturës së telekomunikacionit, ku të vihen në zbatim interesat të përbashkëta. Rol parësor duhet të kenë veprat e mëdha si për shembull zonat portale si dhe rrjetet rrugore që do të bënin më të lehtë dhe të shpejtë komunikimin mes këtyre dy vendeve.

e) Krijimi i një strategjie të përbashkët në fushën e energjetikës si në investime të përbashkëta për vepra të reja dhe për administrimin me efikasitet të veprave dhe sistemit të trashëguar.Hapi i pari dhe më i rëndësishëm do të ishte krijimi i një kompanie të përbashkët korporuse mes dy vendeve. Këtë rol mund ta bëj shumë mirë KESH (Kompania Energjetike Shqiptare) që mund të veproj si kompani kombëtar.Hap tjetër i rëndësishëm do të ishte investimi i përbashkët për forcimin e rrjetit ekzistues si dhe krijimin e rrjeteve të reja të standardeve moderne të kohës që do të lehtësonin shpërndarjen e energjisë elektrike mes këtyre dy vendeve si dhe mundësinë e eksportimit të saj më vendet e tjera të rajonit. Mund të ketë projekte të përbashkëta për ndërtimin e hidrocentraleve dhe termocentraleve me aksione te përbashkëta investuese për të pasur një shfrytëzim të përbashkët dhe të barabartë në të ardhmen.

Bashkëpunim Politik

a) Të krijohen organizma ndër institucionale si “Këshilli Kombëtar për Integrim”, i cili duhet të përfaqësohet nga nivelet me të larta drejtuese të dy vendeve si dhe në nivel specialistësh që duhet të mblidhet në çdo katër muaj në vit, ku të diskutohen implementimet e politikave të përbashkëta për një integrim të përbashkët dhe uniformë në Bashkimin Evropian. Selia e këtij këshilli mendoj se duhet të jenë Prishtina dhe Tirana. Ky këshill do të bënte që faktori shqiptar të ketë politika të përbashkëta për çështjet e përbashkëta në Ballkan.b) Krijimi i një Politike të jashtme të përbashkët (PJP) që duhet të përfaqësohet nga nivelet e larta drejtuese të dy vendeve dhe të ketë objektiva parësore implementimin e reforma për integrim të shpejtë në zonën euro-atlantike, të jap kontribut dhe garanci për paqen dhe stabilitetin në rajon si dhe të mbroj interesat e faktorit shqiptarë në botë në sintoni më politikat e aleatëve të deklaruar.

c) Mund të krijohen konfederata partiake, ku forcat kryesore partiake të dy vendeve sipas programeve dhe ideologjive që kanë në zbatim mund të bashkëpunojnë duke krijuar organe të përbashkëta këshilluese në realizimin e objektivave të përbashkëta, por gjithmonë duke venë në qendër të vëmendjes interesat kombëtare. Përsa u përket konfederatave politike, si më të mundshme mund të shikojë krijimin e një konfederate me Vetëvendosjes në Kosovë dhe Aleancës Kuq e Zi në Shqipëri. Këto lëvizje politike, e kanë shprehur në mënyrë të qartë, se bashkimi kombëtar është strategjia kryesore e aktivitetit.

Bashkëpunim Kulturore

a) krijimi i një “Komisioni kulturor” të përbashkët, që do të diskutoj çështjet e bashkëpunimit të përbashkët në fushën e kulturës, në mënyrë që të mos krijohen distanca më rryma të ndryshme dhe të largëta. Një rol të rëndësishëm mund të luaj instituti i Albanologji duke operuar në të gjitha nivelet e arsimimit. Nëse Albanologjia si institucion nuk është në gjendje ta bëj një gjë të tillë. Shqipëria dhe Kosova kanë plot intelektualë të nivelit të lartë, të cilët punojnë në mënyrë autonome prej kohësh. Atëherë, këto intelektual duhet të riorganizohen dhe të krijojnë një institucion krejt të pavarur që të përfaqësojë interesat e kulturës tonë kombëtare.

b) Krijimi i një “Komisioni Gjuhësie” që duhet të analizojë problemet dhe sfidat me të cilat përballet aktualisht gjuha shqipe si në aspektin drejtshkrimor, gramatikor si dhe nga huazimet e shumta që po e mbysin. Ky komision besojë, se duhet të përbëhet nga niveli më i lartë i akademikëve të gjuhësisë dhe duhet të mblidhet njëherë në gjashtë muaj. Gjuha shqipe duhet të evoluoj bashkë me proceset e tjera. Kongresit i fundit i gjuhës shqipe pa komentuar rrethanat në të cilat është zhvilluar, është bërë shumë kohë më parë, kurse proceset e tjera jetësore kanë ndryshuar me hapa të mëdha. Kjo ka bërë që gjuha shqipe të përballet me sfidën kohë dhe hapësirë, sepse shtrirja e përdorimit të saj falë ndryshimeve që kanë ndodhur në rajon është rritur, duke bërë që të mos ketë një harmonizim të plotë dhe uniformë përdorimi si dhe mos koherencë me proceset e tjera si globalizimin. Prandaj, e shikoj të drejtë të punohet dhe të bëhen rishqyrtime që gjuha shqipe të jetë si koherente dhe uniforme në të gjitha zonat shqipfolëse .

Albanianpolitik mendoj se është shumë e domosdoshme të operojë dhe brenda në Shqipëri, ku me aksionet e saja efikase, demokratike dhe kombëtare mund t’iu jap përgjigje modeleve mesjetare të përfaqësuara dhe ideuar nga sharlatan të servilosur që me aksionet e tyre ksenefobike përpiqen të cenojnë integritetin tonë territorial dhe kombëtar.Në këtë arenë të gjerë që po analizojmë, nuk duhet të harrojmë as Diasporën tonë, e cila është pjesë integrale shpirtërore dhe fizike e botës shqiptare. Diaspora shqiptare gjithmonë ka luajtur një rol të fortë dhe të rëndësishme në arenën ndërkombëtare për të përfaqësuar imazhin shqiptar denjësisht, për mbrojtur interesat politike kombëtare të faktorit shqiptar si dhe pa harruar rolin më kryesor atë ekonomik, ku fal kontributeve të derdhura nga emigrantët, Shqipëria ka ecur përpara në reforma ekonomike, duke zbutur varfërinë dhe ndezur shpresën e mirëqenies në familjet shqiptare.Disa forma organizuese politike të sapo krijuar që nuk mund të kenë një emërtim të saktë organizues dhe një klasifikim po të saktë dallues më në fund janë kujtuar se Diaspora shqiptare nuk ka vetëm detyrime por edhe te drejta. Pra, këto forma organizues po mundohen të ndërmarrin fushata për të drejtën legjitime të votimit të emigrantëve. Kjo iniciativë si sipas analizës time është vetëm një hap i dështuar politik në interes të një pakice në dëshira dhe interesa që nuk parashikon dhe përfshin interesat e Diasporës për disa arsye:

1) Sipas së drejtës kushtetuese nuk ekziston vetëm e drejta të zgjedhësh por edhe të zgjidhesh, jo vetëm të jesh i përfaqësuar por edhe të përfaqësosh, jo vetëm të jesh aktor por edhe autor në vendimmarrje. Prandaj, unë mendoj se nëse duhet të flasim për këtë argument duhet të mendojnë se Diaspora nuk duhet jo vetëm të votoj por edhe të votohet, që do të thotë të ketë përfaqësuesit e saj vendimmarrje.

2) Aktorët aktual që kanë marrë këtë iniciativë nuk kanë akoma kredibilitet dhe elektorat të garantuar. Prandaj, mendojnë se duke ardhur nga Perëndimi, ku kanë pasur historia të shkurta studimore apo ku ta di unë, mund të sigurojnë votat e mjaftueshme nga emigrantët sa për të pasur një karrige politike.Albanianpoltik, duhet të jetë një rrymë e politikës shqiptarë që nuk bazohet në bindje partiake, por kombëtar, me njerëz të mençur dhe largpamës që mendojnë se faktori shqiptar është i rëndësishëm në rajon, që integrimi evropian është i domosdoshëm jo vetëm për shqiptarët por për gjithë rajonin. Kjo rrymë kaq e domosdoshme për kohën që po kalojmë mund t’iu jap përgjigje efikase të gjithë argumenteve që rreshtuam dhe të atyre që ndoshta i kemi harruar ti rreshtojmë, për të krijuar vizionin pozitiv me plotë shpresë dhe ndriçim për të ardhmen.

All along the wall to collapse

2012-01-15T02:06:00.003Z

Alban Daci

In a globalized world and ever more open, where borders have no value virtual and physical, we, the Albanians, we are the only ones in the middle of Liberty with a large wall that separates us from one another . We came at this time, the brothers, the abatre this wall of abatre forever. The latest events in Kosoéévo convinced me that the abatement of this wall is the only resolution. Therefore, all mass Albania, peacefully, we go to Kosovo.Les Customs (control points) that are among us not only give us alergies but it also reflects a secular injustice to our people . therefore, we hold that as the Germans of the West, we move in mass, in a short period of time, the points of the border between Albania and Kosovo. No one has no reason to prohibit `s enter our country, Kosovo. Therefore, we hold that as the Germans of the West, that `we move en masse in a period of time the Court points to the border between Albania and Kosovo. If we do not do that as people, no one will. I feel that it was time that the union is done! The Union is a natural law and international, because it `s press our will is strong and iron as our history. Do not go to Kosovo to protest, but to testify that it is our country and here we are our brothers!

Ensemble pour abatre ce mur….

2012-01-15T01:51:00.000Z

Alban Daci

Dans une monde mondialisée et toujours plus ouverte, où les frontières n'ont ni de valeur virtuelle et physique, nous, les albanais, nous sommes les seuls dans ce milieu de Liberté qui ont un grand mur qui nous separe l'un d'autre. On est venu le moment, les frères, de l'abatre ce mur, de l'abatre pour toujours. Les dernieres eveniments au Kosoéévo m'ont convaincu que l'abatement de ce mur c'est la seule résolution. C'est pourquoi, tous en masse de L'Albanie, pacifiquement, on passe au Kosovo.Les douanes (les points du contrôle) qui sont entre nous non seulement nous donnent de l'alergie mais on temoigne aussi une injustice seculaire envers notre peuple.C'est pourquoi, qu'on nous organisons comme les allemands d'Occident, qu'on passe en masse, dans une période courte de temps, les points de la frontière entre l'Albanie et Kosovo. Personne n`a pas raison de nous interdire d`entrer dans notre pays, au Kosovo. C'est pourquoi, qu'on nous organisons comme les allemands d'Occident, qu`on passe en masse dans une période de temps Cour les points de la frontière entre l'Albanie et au Kosovo.Si on ne fait pas ça comme gens, personne ne le ferai. J'ai l'impression qu'il est venu le moment que cet union se fasse !L'Union est un droit naturel et international, parce qu'il s`appuie sur notre volonte qui est fort et en fer comme notre histoire.Il ne faut pas aller au Kosovo pour contestataire, mais pour temoigner qu'il est notre pays et là on se trouve nos frères !

Të gjithë së bashku ta shembim atë mur...

2012-01-14T22:02:00.003Z

Të gjithë së bashku ta shembim atë mur...

Alban Daci

Në një botë të globalizuar dhe gjithnjë e më të hapur, ku kufijtë nuk kanë më as vlerë virtuale dhe as fizike, ne Shqiptarët ndoshta jemi të vetmit në këtë mjedis Lirie që kemi një mur të madh që na ndan ndërveti.

Ka ardhur momenti vëllezër që atë mur ta shembim njëherë e përgjithmonë. Ngjarjet e fundit në Kosovë me binden që shembja e atij muri është e vetmja zgjidhje. Prandaj, të gjithë masivisht nga Shqipëria në mënyrë krejt paqësore të kalojmë në Kosovë.

Doganat (pikat e kontrollit) që ekzistojnë ndërveti jo vetëm na japin alergji, por dëshmojnë edhe një padrejtësi shekullore të popullit tonë. Askush nuk ka të drejtë të na ndalojë për të hyrë në vendin tonë, Kosovën.

Prandaj, le të organizohemi ashtu siç bënë Gjermanë Perëndimorët, të kalojmë masivisht dhe brenda një periudhe të shkurtër pikat e kufirit mes Shqipërisë dhe Kosovës.

Po nuk e bëmë ne si popull askush tjetër nuk ka për ta bërë.

Me duket se ka ardhur momenti që ky Bashkim të ndodh.

Bashkimi është e drejtë natyrale dhe ndërkombëtare, sepse mbështet mbi vullnetin tonë, i cili është i fortë dhe i hekurt ashtu si historia jonë.

Ne nuk duhet te shkojmë në Kosove për të bërë protesta, por për të dëshmuar se ai është vendi ynë dhe se aty janë vëllezërit tanë.

Bllokim dhe reagim apo tolerancë dhe diskriminim

2012-01-13T15:39:00.002Z

Alban Daci

Bllokimi apo jo i rrugëve në Kosovë për të mos lënëhyrjen e mallrave serbe, sepse nuk respektohet reciprociteti është një e drejtëe çdo qytetari kosovar, që mbështetet tek e Drejta Ndërkombëtare dhe tek eDrejta Komunitare që sanksionojnë barazinë e shteteve dhe barazinë e qenievenjerëzore, pavarësisht nëse i përkasin një shteti të madhe dhe të fuqishëm, aponjë shteti te vogël dhe të varfër.

Megjithatë, nëse sot, kemi arritur në këto aksione, ky ështënjë dështim i autoriteteve ndërkombëtare që e lejojnë akoma sot Serbinë tëpretendojë dhe të tallet me Kosovën si dhe me politikën kosovare, e cila mevallëzimet e veta nuk po mban një linjë të duhur dhe të palëkundur.

Përsa kohë Serbia do të vazhdojë të influencojë dhe tëcenojë popullin shqiptaret (autokton) në Kosovë, kjo lojë here me paqe të rremedhe herë me kërcime serioze do të jetë e vazhdueshme dhe e bezdisshme.

Tolerimi i Hitlerit çojë në nisjen e Luftës II Botërore, tolerimi i Milleshevicit çojënë përfshirjen e Rajonit në luftë dhe në masakrimin e qindra civilëve, me tolerimine një Serbie të sotme, si ne Shqiptaret ashtu edhe Evropianët mund ta paguajmë shtrenjtënesër.

Politika shqiptare dhe sidomos ajo kosovare ka tentuar tëbëj një krahasim me 21 janarin e zi shqiptar të vitit të kaluar dhe me mundësinëe përsëritjes së tij në Kosovë. Mendoj, se nuk ka asnjë vend për një krahasim tëtillë. 21 janari i zi i ndodhur në Tiranë në vitin e kaluar ishte si pasojë enjë politike të papërgjegjshme dhe egoiste shqiptare. Ndërsa, mos respektimi ireciprocitetit nga ana e Serbisë, jo vetëm që cenon barazinë dhe dinjitetin epopullit të Kosovës, por edhe ekonominë e saj, e cila si çdo ekonomi tjetër botërorefunksionon duke u bazuar mbi eksportet dhe importet.

Në rastin e 21 janarit shqiptar kemi të bëjmë me njëpolitikë të brendshme të papërgjegjshme, e cila në saj të pushtetit vetjak ështëe gatshme të bëjë gjithçka edhe kundër interesave të përgjithshme të qytetarëvetë saj. Po të krahasojmë ngjarjet e 21me diçka konkrete, kjo do të ishte: një ujk i uritur që kërkon të hajë gjithçkaqë del përpara dhe një qen i shëndosh dhe i ngopur, që kërkon të mbroj vathinnga ujku i uritur. Ujku duke qenë i pangrëne dhe i uritur, humbi dhe u mund ngaqeni i shëndosh dhe i ngopur.

Rasti i Kosovës, është një rast i natyrën ndërkombëtare,sepse ka të bëj me marrëdhëniet bilaterale të dy shteteve të pavarura, Kosovësdhe Serbisë. Është më se e qartë, se kur marrëdhëniet mes dy shteteve ashtu siedhe mes dy personave, nëse nuk janë reciproke dhe të sinqerta, ato nuk funksionojëmirë dhe shfaqin probleme.

Marrëdhëniet duhet të jenë të barabarta dhe nëse nuk janëtë barabarta, do të thotë se njëra palë shfaqet superiore dhe dikton rregulladhe tjetra në pozicionin inferior vetëm i zbaton rregullat. Si nga e Drejta Ndërkombëtareashtu edhe nga Drejta Komunitare në fuqi është i ndaluar diskriminimi messhteteve dhe personave. Shtetet dhe personat janë të barabartë dhe gëzojnë tëdrejta të plota, pavarësisht madhësisë, forcës dhe pasurisë. Për këtë arsye, asKosova dhe as kosovarët nuk mund të diskriminohen as nga Serbia e as nga çdoshtet tjetër që respekton të Drejtën Ndërkombëtare dhe të Drejtën Komunitare.

Në këto rrethana pozicioni, ku ndodhen serbët e kosovarëtështë si: kosovarët dele të urta dhe të pambrojtura dhe serbët, ujqër të uriturdhe të padisiplinuar që hyjnë në vathë e zhvatin delet pa u trazuar nga askush.Delet kosovare janë të pambrojtura, se nuk kanë as të zotë e as qen që t’imbrojë. Kurse ndërkombëtar që janë në rolin e luanëve, hyjnë e dalin në lojëdhe në situata sipas preferencave dhe faktorëve të kohës.

Mes dy popujve dhe dy shteteve nuk mund të ecet me dystandarde. Çdo do të thotë kjo? Që Tadic të vijë e të livadhis nëpër manastire,sikur ai me të vërtetë është një ortodoks i devotshëm dhe ministri kosovarë tëmos hyjë në territorin e Preshevës, cila është e banuar nga shqiptarët. Si serbëte Kosovës dhe shqiptarët e Preshevës, janë njerëz dhe si të tillë gëzojnë tëdrejta të barabarta të garantuar nga ligjet njerëzore ndërkombëtare dhe Zoti.Nuk besoj se Zoti don më shumë serbët dhe me pak shqiptarët!

Nëse këto proteste do të bëhen në kufi me Serbinë për tërespektuar reciprocitetin, për të ndalur deskriminimin dhe poshtërimin e njëpopulli kundrejt një populli tjetër, jam për reagim dhe bllokim se sa përheshtje dhe poshtërim. Për shkak të një paqeje, nuk mund të ketë mohim të të drejtave. Pa liri nuk ka paqe, dhe paqja bëhet duke respektuar njëri-tjetrin.

A jemi të lirë?!

2012-01-12T15:08:00.002Z

Alban Daci

“Liri” do të thotë të jetosh sipas vendimeve të marra nga koshencapersonale. Ato që jetojnë sipas vendimeve të tyre janë të lirë; ato që – pa editur, e pa e dashur, ose duke e ditur dhe duke e bërë me qëllim- jetojnë dukepësuar vendimet e personave të tjerë nuk janë të lirë.

Liria totale është thuajse e pamundur në çdo shoqëri, përfshi edhe atë tëShteteve të Bashkuara të Amerikës. Liria totale mund të jetë e mundur vetëm përatë/ata që vullnetarisht jetojnë totalisht të izoluar me personat e tjerë.

Një person që pranon të jetoi me të tjerët, duhet të pranoi edhevendimet e tjerëve, duhet të limitoindonjëherë edhe vendimet e tij për të mos cenuar ose lënduar të tjerët. Nëse nënjë ishull jetojnë qoftë edhe dy persona të vetëm në mënyrë të vullnetshme do tëketë edhe mosmarrëveshje mes tyre, sepse jo gjithmonë mund të kenë opinione tënjëjta, përderisa janë dy burime tëndryshme të menduari dhe për këtë arsye e vetmja mënyrë që ata të jetojnë nëpaqe është që edhe kur nuk duan të pranojnë opinionet e njëri-tjetrit edhe pseata mund të jenë në kundërshtime të forta.

Por nëse secili – në një alternim të mirë- pranon vendimet e tjetrit, kjo do të thotë se të dy limitojnëlirinë e tyre –vullnetarisht- për të mirën e jetës së tyre të përbashkët. Kjondodh në shumicën e familjeve, komuniteteve, të qyteteve dhe shoqërisë. Nëshoqëri personat pranojnë t’u binden vendimeve të tjerëve vetëm me kushtin qëedhe ata duke respektuar alternimin do t’u binden atyre. Por nëse një personose disa persona u binden gjithmonë dhe pa asnjë kundërshtim dhe alternimvendimeve të tjerëve, do të thotë se këto të parët janë në një situatë nënshtrimi,e cila pa frikë nëse është e vazhdueshme për një kohë relativisht të gjatë mundtë kalojë në një fazë akoma edhe me të vështirë dhe të padurueshme, në atë të rendit skllavo-pronar. Liria absolute eçdo anëtari grupi/komuniteti është e pamundur, edhe në komunitetet më të voglaanarkike.

Që nga origjinapjesa më e madhe e njerëzve jetojnë në grupe si familja, tribuna, shoqëria, nëkushtet e lirisë parciale, se në ato të lirisë totale. Megjithatë, jetojnë në grada të ndryshme të lirisë parciale. Tëjetosh nën qeveritarët e zgjedhur do të thotë më shumë liri se të jetosh nënqeveritarët e pazgjedhur. Në rastin e parë edhe pse nuk është liri absolute, ecila nuk ekziston, mund të themi se të paktën gëzojmë të drejtën të zgjedhim sekush do të na përfaqësojë/qeveris. Në një shoqëri, ku çdo qytetarë mund tëpropozojë, të diskutojë dhe të votojë çdo ligj, do të thotë se ajo shoqëri ështëafër të përkryerës dhe quhet demokratike. Ndërsa, në një shoqëri, ku pakqytetarë, qeverisin pa marrë parasysh mendimet dhe të drejtat e shumë qytetarëvetë tjerë, do të thotë se ajo shoqëri nuk është aspak demokratike. Në këtë shoqëri ,qytetarët që përbëjnë shumicën, jo vetëm nuk gëzojnë të drejta, por janë tështypur. Në një shoqëri demokratike,minoranca duhet t’i bindet shumicës, dhe shumica jeton sipas vendimeve tësaj. Megjithatë, në shoqëri demokratike,minoranca duhet t’i bindet shumicës, por ajo duhet të ketë të gjithë të drejtate plotë dhe mjetet që në një të ardhme mund të bëhet shumica. Vetëm, në këtë rast mund të themi seminoranca nuk është e shtypur.

Një politikë papolitikan – Demokraci e drejtpërdrejtë- lejon një nivel maksimal të lirisë në çdoshoqëri. Megjithatë, ajo nuk është liri absolute, sepse vendimet e shumicësjanë të detyrueshme dhe minoranca duhet t’i pranojë. Pra, minoranca nuk ështëplotësisht e lirë. Megjithatë, nëse minoranca që gjendet në këtë pozicion për rrethana dhe arsye të caktuar dhe mund tëbëhet shumicë, atëherë kjo nuk është e shtypur. Një minorancë që nuk mund të bëhet shumicë, sepse rregullat ose ligjet endalojnë një gjë të tillë – ose e limitojnë të drejtës e saj- është pikërisht eshtypur. Ajo, nuk është e shtypur, vetëmnë rastin, kur ajo mund të shpreh e të publikoi mendimet, opinionet për t’u bërëshumicë.

Çdo shoqëri qëpraktikon Demokracinë e drejtpërdrejt, u lejon minorancave mundësinë për tëpromovuar opinionet dhe të drejtat. Kjo stimulon debatin publik mbi politikat,rrit sensin e përgjegjësisë të njerëzve dhe do të rriste cilësinë e jetës jovetëm në atë shoqëri, por në çdo shoqëri të ngjashme. Demokracia edrejtpërdrejt, duke rritur pjesëmarrjen e çdo qytetari në vendimet politike,bën të mundur që njerëzit të kalojnë indiferencën, dhe ndjenjën e dobësisëpërballë probleme kolektive.

Presidenti duhet të zgjidhet nga Populli

2012-01-07T09:11:00.002Z

Alban Daci

Për ne, shqiptarët, tek sa ndjekim me vëmendje ngjarje të tilla tëpersonifikuar me njerëz të mëdhenj, thellë na duket një iluzion i largët që nukmund të ngroh edhe zemrat tona me shpresë dhe me ëndrra. Sytë tanë nuk janëmësuar të shikojnë njerëz si Obama, Kennedy, Clinton, Lincoln, Roosevelt aposhumë të tjerë që të na drejtojnë në momentet më të vështira për të na larguarnga kriza dhe për ta na çuar drejt rrugës së zhvillimit.

Shpresa dhe krenaria e merituar duken se janë akoma të largëta ngahorizonte tona, sepse akoma figura më e lartë e Shtetit, Presidenti iRepublikës, nuk zgjidhet drejtpërdrejt me votat tona, por nga pazaret epolitikës, që mjaftojnë të kenë të garantuar mazhorancën parlamentare dhe njëditë mund të bëjnë, President, ndonjë figurë që jo vetëm nuk ka cilësi të fortapër të justifikuar një rol të tillë, por që ndoshta mund të jetë thjeshtë njëkukull që nuk përfaqëson vetën dhe jo më interesin tonë kombëtar, ashtu siçndoshta mund të ketë ndodhur më parë.

Disa vende të Evropës Juglindore që kanë pasur të njëjtën eksperiencëdiktatoriale komuniste si e jona, kanë menduar dhe kanë vendosur si shprehje mëtë lartë të demokracisë në vend, që zgjedhja e figurës së shtetit të jetë nëdorën e vetë qytetarëve.

Mendoj se nëse edhe neve shqiptarëve do të na ishte lënë një e drejtë etillë e merituar, jam i bindur se disa presidentët që pazaret e politikës na ikanë bërë peshqesh nuk do të kishin arritur të garantonin konsensusin popullor,për të marr një detyrë kaq të lartë kushtetuese.

Mendoj, se edhe populli shqiptar ka të drejtën e tij të përjetojë tënjëjtat emocione si ato popullit amerikan duke i dhënë besimin kandidatit qëpersonifikon ëndrrat e të gjithëve dhe që punon për të gjithë.

Sot shqiptarët, më shumë se kurdoherë më parë kanë nevojë për një Presidenttë zgjedhur drejtpërdrejt nga populli. Pas 100 pavarësi dhe pas një 20 viteshtranzicion mes te kaluarës dhe të ardhmes, ka ardhur moment që vullneti ipopullit jo vetëm të dëgjohet, por edhe të jetë vendimmarrës për fatet e veta.

Shqipëria dhe shqiptarët janë përballë sfidave të mëdha që kanë të bëjnë mësituatën e brendshme politike, ekonomike, me procesin e integrimit në BE si dheme ngjarjet e proceset që po kalon Rajoni. Për këtë arsye, Shqipëria dheshqiptarët meritojnë dhe duhet të kenë një figurë të përbashkët dhe gjithëpërfshirëssiç duhet të jetë ajo e kryetarit të Shtetit.

Zgjedhja e kryetarit të Shtetit nga Populli (të kushtëzuar vetëm në dymandate) jo vetëm do të forconte dhe shëndoshte demokracinë shqiptare, por do tëplotësonte shprehjen e famshme “Pushteti vjen nga populli dhe i takon populli”. Është e drejtë e Popullit të zgjedh udhëheqësine saj. Ka thuajse një shekull që kjo e drejtë i është mohuar Popullit shqiptar.Shqiptarët prej më shumë se një shekull janë drejtuar dhe udhëhequr nga personapër të cilët nuk kanë shprehur vullnetin e tyre.

Te padukshimit e shoqërisë

2011-12-29T19:52:00.002Z

Alban Daci

Nuk e di nëse keni kaluar ndonjëherë rastësisht tek ushtari i panjohur apo tek dogana në Tiranë dhe të shikoni persona me fytyra të lodhura, të zymta dhe të dëshpëruara, me rroba të grisura dhe tepër të vjetra që presim me dëshpërim të gjejnë ndonjë mundësi për të punuar, për të marrë ca të holla sa të ushqej veten dhe fëmijët që e presin në shtëpi?

Nuk e di nëse ju ka ndodhur të udhëtoni rastësisht në disa zona rurale, ku skamja mbretëron në qetësinë e heshtjes dhe izolimit nga bota e mirëqenies dhe jetës normale?

Nuk e di nëse ju ka rastisur të ndodheni jashtë vendit dhe rastësisht të dëgjoni bisedën e dy rinjve shqiptarë që bisedojnë së bashku të irrituar për situatën që ndodhen, sepse punëdhënësi nuk i ka paguar, sepse nuk kanë para për t’iu dërguar familjarëve të tyre në Shqipëri, se nuk kanë dokumente të shkojnë në Shqipëri për të përjetuar festat bashkë me të afërmit e tyre si e gjithë bota?

Nuk e di nëse keni vizituar ndonjë familje të varfër, por të ndershme që nuk ka mundësi të ushqej fëmijët edhe me bukë të thatë?

Nuk e di nëse e dini se ka akoma shumë shqiptarë që kanë dëshira si: fëmija i vogël i kërkon Babagjyshit të Vitit të Ri ti sjell babin në shtëpi për të rregulluar dhe zbukuruar së bashku pemën e Vitit të Ri, sepse ka vite që ndodhet në emigrim, nëna që kalon kohën duke parë nga dritarja me shpresën se mos i vjen djali për tu çmallur dhe përjetuar së bashku festat, që nusja pret bashkëshortin e tij me shumë dashuri dhe mall që të kthehet nga mërgimi, ku ishte i detyruar të largohej në ditën e tretë pas martesës për shkak të kushteve të vështira ekonomike që ndodhej?

Nuk e di nëse ju ka rastisur duke ecur në rrugë të shikoni një person të shtrirë në trotuar dhe që ka zgjatuar dorën për të kërkuar mëshirë dhe ju të largoheni me indiferentizëm pa kërkuar të dini të vërtetën e atij personi, të kaluarën e tij?

Nuk e di nëse keni takuar ndonjë të ri që ka mbaruar me rezultate shumë të mira universitetin, por që Vitin e Ri është i detyruar ta pres me statusin e të papunësuar, për faktin se nuk bën pjesë në asnjë lloj forme politike?

Të gjithë këto janë persona që për “ne” janë të “padukshëm”, sepse jeta jonë është shumë larg rutinës së jetës që bëjnë ata, sepse “ne” në shoqërinë e sotme po e humbasim ndjenjën e përgjithësisë kolektive, por gjithmonë e më shumë jemi të interesuar vetëm për spektrin tonë individual.

Prandaj, unë do të uroja që Vitit i Ri të sjell ndryshime edhe për këto realitete që i kemi të pranishme dua apo s’duam duam “ne” ti pranojmë.

Babagjyshit të Vitit të Ri do ti kërkoja që emigrantët shqiptarë të mos presin më me radhë të gjata nëpër pika kufitare në shi, borë dhe në të ftohtë për tu kthyer pranë familjeve të tyre, të mos ketë familje të varfra që jo vetëm nuk mund të festojnë si gjithë të tjerët, por të mos diskutojnë bukën siç ndodh fatkeqësisht akoma në shoqërinë tonë, do ti kërkoja që atyre dy të rinjve shqiptarë ti paguaj punëdhënësi i tyre, që të sigurojnë dokumentet për të shkuar pranë të afërmve të tyre sa herë që e ndjejnë të nevojshme, që djalit të ri të sapo diplomuar me rezultate të mira të gjej një punë të mirë dhe të merituar, djalit të vogël ti sjell babin e dashur jo vetëm për të rregulluar pemën e Vitit të Ri, por edhe me hapur së bashku dhuratat që simbolizojnë gëzimin dhe traditën se çdo gjë në këtë jetë do e ndajmë dhe përjetojmë se bashku.

Do i kërkoja Babagjyshit të Viti të Ri të ndalojë tek Ushtari i Panjohur, dogana dhe në shumë vende të tjera si ato, ku për fat të keq Shqipëria ka shumë për t’iu dhuruar shpresën dhe dëshirën për jetuar si mundësinë për të pasur një vend fiks pune dhe të mos vazhdojnë të frekuentojnë në dëshpërim dhe zhgënjim vende të tilla që nuk japin asnjë kënaqësi aktuale për jetuar dhe asnjë shpresë për të ardhmen se edhe jeta e tyre mund të ketë momente të këndshme dhe të gëzueshme si të tjerët.

Do i kërkoja Babagjyshit të Vitit të Ri që këto persona të padukshëm ti bëj më të dukshëm dhe më aktiv në shoqërinë tonë, t’iu rikthej edhe atyre buzëqeshjen e munguar, gëzimin e harruar, të ushqyerën e bollshme që kurrë nuk e kanë pasur, ndarjen e emocioneve me familjarët e tyre duke përjetuar pak çaste të lumtura në detin vuajtjeve që kanë deri tani.

Shpresoj të paktën që Babagjyshi i Vitit të Ri do i dëgjoj fjalët e mia dhe dëshirat e këtyre personave që janë të “padukshëm” në sytë tonë, sepse askush tjetër nuk është i interesuar për hallet, problemet, për kërkesat, dëshirat apo edhe për ëndrrat e tyre.

Islami dhe Partia

2011-12-20T19:41:00.000Z

Alban Daci

Partia vendosi të përjashtojë Kastriot Islami, i cili vepronte e mendonte ndryshe nga ajo dhe lideri i saj shpirtëror. Partia u mundua dhe u përpoq ta edukonte dhe t'ia mbushte mendjen të mendonte si Partia dhe gjithashtu të gjente se car mendimesh kishte lideri i saj shpirtëror. Pas shumë përpjekjesh me keqardhje Partia dështoi me individin Islami, të cilin tashmë vendosi ta përjashtojë dhe ta shpall armik të saj dhe të kombit. Madje edhe armik të integrimit europian. Islami ishte aq shume i pandreqshëm sa nuk ju tha e drejta të bënte as autokritike. Për tradhti ndaj liderit dhe Partisë, ati i hiqet e drejta të kalojë qoftë edhe afër vendit, ku është selia e Partisë. Ndoshta Partia do të vendoste ta dërgonte në Qafen e Barit, por tashmë ajo nuk ekziston. Për këtë arsye i ka dhënë të drejtë të kërkojë dhe te marr azil në ndonjë parti tjetër, të majtë e pse jo edhe të djathtë. Vija dhe ideologjia e të pavdekshmit sh. Enver Hoxha që mbetet në zemrën e Partisë, ndihmojë të zgjidhte problemin Islami. Enver Hoxha: "Dënimi më i rëndë për një anëtar partie është përjashtimi nga Partia. Por edhe ata që janë përjashtuar ose që përjashtohen nga Partia nuk janë tradhtarë, apo armiq të Partisë dhe të popullit. Bëjnë përjashtim ata që në bazë të fakteve, provave e gjykimeve të drejta të Partisë janë cilësuar elementë antiparti, tradhtarë të Partisë dhe të popullit. Kategoria e parë e të përjashtuarve kanë qenë njerëz që vazhdimisht kanë pasë përsëritur gabime të ndryshme, për të cilët janë bërë përpjekje të ndreqen, të edukohen, po ka qenë e pamundur, prandaj edhe nuk e meritonin të militonin në radhët e Partisë. Por, prapë e deri në fund Partia kujdeset dhe e ka për detyrë të kujdeset për ta dhe, ashtu si me gjithë njerëzit, edhe me këta ajo ka korru sukses rezultate të mira". Kohët ndryshuan dhe mendohej se proceset do të ecnin vetëm përpara. Rralle ndokush në fillim të viteve ’90 do të besonte se ne vitin 2011 mund të përjashtoheshin njerëz nga Partia vetëm pse mendonin ndryshe nga Kryetari. Megjithatë, ja ndodhi! Vitet kanë kaluar, por hija e së kaluarës qëndron shumë e pranishme me hapat e kohë, sa shumë herë na duket sikur jetojnë të njëjtat kohëra. Veprimi i Islamit për pak çaste na bëri të besojmë se Byroja e Partisë ekziston akoma dhe në mesin e saj ka edhe armiq që duhen të ndëshkohen.

Shqipëria dhe të huajt

2011-12-16T14:26:00.003Z

Alban Daci

Kohët e fundi është dëgjuar të flitet se në vendin tonë ka forca të errëta që nuk e duan këtë vend dhe madje në shumicën e rasteve luftojnë kundër tij. Ajo që është për tu shqetësuar është fakti, se në lidhje me këtë argument flasin edhe përfaqësuesit më të lartë të shtetit shqiptar. Jo më larg se mbrëmë tek emisioni “Opinioni”, Kryeministri foli, se grupe antishqiptare tentuan ta pengonin ndërtimin e Rrugës së Kombit.

Në lidhje me këtë çështje dalin në dritë disa problematika serioze. Se pari nëse ka grupe të tilla, a janë ato jashtë sferës së vendimmarrjes së Shtetit, apo tashmë janë pjesë integrale dhe ndoshta shumë herë vendimet e marra prej tyre vendosin edhe fatin e Shqipërisë? Nëse do të flisnin intelektualët, apo shoqëria civile për ekzistencën e grupeve antishqiptare nuk do të ishte shumë shqetësuese, por fakti se vetë Kryeministri flet, do të thotë se edhe një figurë shtetërore si ai është ndjerë ndofta edhe i “kërcënuar” ose nën “presion” për të ndjekur linjat e tyre antishqiptare. Pra, në një far mënyrë këto grupe antishqiptare janë aq të pranishme dhe të fuqishme sa nuk e kanë problem të tentojnë të diktojnë edhe politikat e një Kryeministri.

Edhe pse Kryeministri flet hapur për ekzistencën e tyre dhe për faktin se kanë tentuar ose provuar që Rruga e Kombit të mos ndërtohet, nuk e dimë nëse me të vërtetë nga situatat ose faktorët e ndryshim, Kryeministri të ketë ndjekur edhe nga pavetëdija interesat e tyre që janë hapur kundër interesave të Shqipërisë dhe të shqiptarëve.

Së dyti, nëse ekzistojnë këto grupe për të cilat flitet, pse nuk ka një transparencë për të treguar se kush janë dhe çfarë qëllimesh kanë. Pra, përderisa Kryeministri flet për ekzistencën e tyre, do të thotë se ai i ka të gjitha informacionet e nevojshme rreth tyre. Vendet demokratike, në dallim nga vendet totalitare, shquhen për transparencë. Nëse Shqipëria pretendon se është e tillë, atëherë Shteti duhet të jetë më shumë transparent për të informuar qytetarët për rreziqet (nëse ka) që duhet të "luftojnë". Nëse ka grupe antishqiptare, ne si qytetarë kemi të drejtë t’i dimë dhe të marrim masat tona ndoshta edhe modeste për tu mbrojtur.

Së treti, kjo është një çështje edhe me e komplikuar, që ka të bëjë me sovranitetin. A është në gjendje Shqipëria ta ketë nën kontroll sovranitetin e saj? A ka sot Shqipëria një sovranitet të paprekshëm? Në pamje të parë gjithçka duket në rregull. Megjithatë, duhet të kemi parasysh se natyra e marrëdhënieve ndërkombëtare mes shteteve ka ndryshuar shumë. Tashmë, sot për shumë faktorë nuk mund të ketë, duke bërë ndonjë përjashtim të vogël, luftëra të nxehta ose thyerje të sovranitetit të një shteti nga një shtet/shtete me anë të një konflikti të nxehtë. Mënyrat më të mira për të nënshtruar një shtet dhe për të cenuar sovranitetin e tij, është ajo që njihet ndryshe “metoda e heshtur”.

Kjo metodë që në pamje të parë është krejt e heshtur, është mjaft efikase dhe korrë suksese pas disa vitesh. E kam fjalën për monopolet ekonomike, të cilat duke qenë jo transparente për nga natyra, janë në të njëjtën kohë edhe jo transparente për interesat që ato përfaqësojnë. Sot pothuajse për të gjithë është thuajse e qartë se në Shqipëri në shumë sektorë ekonomik ekzistojnë monopole, të cilat në ekonominë e tregut janë të papranueshme dhe nëse rregullat e lojës i bën tregu dhe jo pushteti i njeriut nuk mund të ekzistojnë. Megjithatë, kjo është një çështje tjetër që lidhet me faktin nëse në Shqipëri ka me të vërtetë ekonomi tregu të bazuar në rregullat e konkurrencës së ndershme.

Tashmë flitet se në Shqipëri ka monopole ekonomike greke, serbe, të cilat e kanë kapur ekonominë shqiptare për fyti. Duke kapur ekonominë që është motori i shoqërisë dhe shtetit, në të njëjtën kohë kanë kapur edhe vetë vendin tonë Shqipërinë. A ekzistojnë me të vërtetë këto monopole sot në Shqipëri? Unë, konkretisht nuk kam ndonjë provë konkrete dhe kjo ndoshta lidhet me faktin se nuk jam biznesmen dhe për rrjedhojë nuk kam asnjë kontakt apo përplasje me to. Megjithatë, jo shumë kohë më parë një mik që është biznesmen i rëndësishëm në vend dhe që përfaqëson interesa plotësisht kombëtar përmes aktivitetit të tij më tha: “Jam shumë i stresuar, po falimentoj. Këtu është bërë thuajse e pamundur të bësh biznes, sepse ekonominë shqiptare e kontrollojnë monopolet serbe dhe greke”.

Nuk dua ta besoj se kjo është e vërtetë. Megjithatë, duke njohur mirë mikun që është biznesmen, e kuptoj se ai ka të drejtë dhe po më thoshte të vërtetën.

Një fakt tjetër që po më mbush idenë komplotiste të ekzistencës së këtyre monopoleve ishte rasti, kur vizitova panairin tek Pallati i Kongreseve. Ajo që vura re ishte fakti, se aty kishte thuajse vetëm firma greke dhe shumë pak ose fare firma të tjera, për shembull italiane. Gjatë kohës së vizitës po bisedoja me një sipërmarrës italian të cilin e pyeta: çfarë mendon për faktin se këtu në këtë panair ka shumë firma greke dhe shumë pak italiane? Ai më tha: para se të vija në Shqipëri kisha dëgjuar se shqiptarët dhe greket kanë shumë probleme mes tyre, por kur erdha këtu vura re se greket janë shumë të pranishëm në Shqipëri. Gjithashtu ai tha, se greket sjellin këtu në Shqipëri produkte, të cilat kanë kryesisht teknologji italiane. Sipërmarrësit italian po i thosha se si ka mundësi që Greqia, e cila po shkon drejt falimentimit ekonomik, sjellë këtu në Shqipëri, le të themi, prodhime që do të zhvillonin dhe shpëtonin ekonominë tonë. Ai qeshi dhe tha: nuk e di, thjeshtë më duket absurde!

Shqipëria gjithmonë edhe në të kaluarën e saj ka pasur marrëdhënie jo të qarta dhe transparente me aktivitetet e të huajve që kanë zgjedhur Shqipërinë për të investuar. Ndoshta ka ardhur momenti që Shqipëria të jetë më e kujdesshme me investitorët që vijnë këtu. Të jesh i kujdesshëm nuk do të thotë të jesh kundër hapjes me botën dhe kjo tashmë është e padiskutueshme, por të mbrosh interesat tuaja kombëtarë. Kjo është një e drejtë legjitime e çdo shteti nacional që garantohet edhe në të Drejtën Ndërkombëtare. Ndoshta këtë gjë më mirë se sa Kryeministri dhe Presidenti i Republikës nuk mund ta bëj askush. Shpresoj dhe uroj se këta po e bëjnë një gjë të tillë.

O njerëz, ku po shkoni...?

2011-11-28T19:16:00.003Z

Alban Daci

Po çmenden shqiptarët pas fenomenit TEG. Të gjithë o burra atje, sikur atje të ketë thesare të fshehura. Është absurde, që dyqani NEPTUN, i cili ndodhet edhe tek QTU ose në vendet e tjera, dhe gjasma paska oferta vetëm tek TEG. I torturojë njerëzit duke i mbajtur në radhw. Sipas kësaj teorie i bie që dy dyqane të Mecdonald, ku njëri që ndodhet në Rr. Kavajës hamburgun e ka 200L dhe tjetri që ndodhet në Kinostudio e ka 100L. Në gjithë Europën qendrat tregtare po dalin nga moda, kurse këtu sapo ka ardhur kjo mode. Sipas studimeve që janë bërë qendrat tregtare nuk sjellin asnjë zhvillim për zonën dhe qytetarët, sepse nuk prodhojnë gjë, por janë vetëm distributor. Ato frekuentohen vetëm nga qytetarë të varfër, të cilët me anë të kësaj mënyre mund të përjetojnë për pak kohë, le të themi, luks. Këto qendra të mëdha në Shqipëri po kthehen në vende, ku mund të kalohet koha e lirë dhe mund të pihet një kafe, se lekë për të ble nuk kanë.

Për qendrat tregtare, për dyqanet e shumta, kazinotë, ka shkruar sociologu amerikan George Ritzer dhe ka gjetur një shprehje origjinale duke i quajtur këto vende si “katedralet e konsumit”. Sipas tij këto janë forma që inkurajojnë e “shtrëngojnë” konsumatorin të konsumojë të mira dhe mallra. Sipas tij, konsumi bëhet si një lloj riti fetar me pelegrinazhet dhe ritet e tij. Ky konfirmim është më se i vërtetë. Mjaftojnë të shikojmë se brenda dy ditëve që kur është hapur qendra TEG, të gjithë shqiptarët janë turrur atje. Madje, shumë prej tyre kanë qëndruar në radhë qoftë edhe për të hyrë në një dyqan edhe pa pasur asnjë interes konkret për të blerë.

Qendrat tregtare kudo që janë kanë të njëjtën fizionomi dhe stil: shumë drita, ngjyra, instalime të ndryshme moderne, animime në pikat e shitjeve. Të gjitha këto kanë për qëllim që konsumatorit t’i krijojnë një botë që nuk ekziston dhe nuk mund të ekzistojë. Disa nga qytetarët të cilët, kishin vizituar qendrën TEG përshtypja e parë që kishin ishte: ndërtesë e madhe, luksoze, shkallë lëvizëse etj, etj. Pra, shumë pak prej tyre flisnin për çmimet apo për faktin nëse kishin mundur apo jo të blinin gjë. Thuajse të gjithë ishin të hipnotizuar dhe vetëm kaq.

Në teori në këto qendra tregtare nuk mungon asgjë, që nga veshjet, ushqimoret, kinematë, kafiteritë...teorikisht një person mund të jetoj aty brenda përgjithmonë pa pasur nevojë për të dal jashtë. Sa shumë përhapen këto qendra të mëdha tregtare aq më shumë boshatisen sheshet, rrugët, qendrat e qyteteve. Qytetet shqiptare karakterizohen me efekte të larta sociale, ku njerëzit takohen, shkëmbejnë dhe flasin. Me hapjen e këtyre qendrave tregtare, qytetarët do të humbin sensin e asocimit lokal. Pse do të ndodh kjo? Sepse, tashmë për të pirë një kafe, nuk do të mjaftohemi vetëm me kafen e lagjes, por do e braktisim atë dhe do të shkojmë në një qendër tregtare, aty ku në shumicën e rasteve nuk njohim asnjë. Pra, jo vetëm që do të krijohet një formë e përbashkët konsumimi, por do të krijohet edhe një formë po e përbashkët asocimi. Dalëngadalë do të braktisen vendet tradicionale. Për këtë arsye lagjet do të fillojnë të humbasin identitetin e tyre, për shkak se do të fillojnë të mbyllen aktivitet e vogla tregtare. Pra, për ne shqiptarët, do të fillojnë të mbyllen ato pazaret tipike. Pra, ne nuk do të dalim për të bërë pazar me qëllim për tu njohur me njerëz, për të diskutuar, për të marrë ndonjë informacion, por do të dalim vetëm me qëllim për të blerë një mallra. Në këto qendra, njerëzit do të jenë si në një “Big Brother”, një jetë virtuale dhe false e diktuar sipas një modeli fiks, që ka për qëllim jo jetën sociale të komunitetit, por vetëm fitimin ekonomik.

Le të themi se këto qendra tregtare janë krijuar për të favorizuar izolimin e individit, në mënyrë që shkarkojë gjithë nervozizmin dhe jetën e tij të vështirë për të konsumuar sa më shumë. Shpesh herë kur sipërmarrësit duan të justifikojnë hapjen e një qendre të re tregtare thonë se: ajo do të sjellë zhvillim për zonën duke hapur vende të reja pune. Kështu edhe një gazetar i njohur shqiptar tha kur e intervistuan për inaugurimin e qendrës TEG: ky është një zhvillim i madh, është qendra me e madhe në rajon. Ndërsa një qytetar, kur e intervistuan tha: kjo është një gjë madhështore që e kam ëndërruar prej kohësh. Thuajse ajo do të kishte efekt të drejtpërdrejtë për jetën e tij personale dhe familjare. Në realitet mbrapa të vendeve të reja të punës, fshihen shumë falsitete të tjera...vetëm pak vende punë të paguara keq. Edhe këto pak vende të reja pune, janë me kontrata të përkohshme...të cilat janë të papërfillshme duke pasur parasysh vendet e tjera të punës që humben për shkak se mbyllen qendrat e vogla, ose dyqanet tradicionale. Në shumicën e rasteve, fillimisht qendrat tregtare mbajnë çmime shumë të ulëta, për të konkurruar dyqanet tradicionale, të cilët për shkak së nuk janë në gjendje t’i konkurrojnë i mbyllin ato. Pasi, të mbyllen dyqanet, atëherë qendra tragtare ka monopol dhe mund të bëj ç’të dojë me çmimet. E njëjta gjë po ndodh edhe tek TEG. Ditët e para doli nami, se atje ishin mallrat fare lirë, sa mund të konsideroheshin thuajse falas. Për këtë arsye pati flukse të mëdha qytetarësh. Prandaj, qytetarë ku po shkoni? Mos humbni lagjen tuaj tradicionale, mos humbi lidhjet sociale qe keni në lagjen tuaj, në rrugën tuaj. Mos e braktisni atë për të hyrë në një lloj “Big Brother”, ku ka vetëm një stil virtual dhe jo real të jetës. Mos u hipnotizoni nga dritat, nga luksi, nga madhështia, sepse ato nuk prodhojnë vende punë, nuk prodhojnë zhvillim për ju, por vetëm për një grup të vogël personash.

Ku po shkon Bota Perëndimore

2011-11-19T23:23:00.002Z

Alban Daci

Ku po shkon Bota Perëndimore, e cila po kalon një krizë të thellë me identitetin e saj? Demokracia e përfaqësuar nuk mjafton në një botë gjithnjë e më globale, ajo nuk mund të jetë e eksportuar në një botë, e cila akoma nuk ka vlera universale dhe modele uniforme. Ku po shkon Bota Perëndimore, e cila model bazë ka pikërisht shtetin nacional, i cili tashmë për shkak të faktorëve kohë ndodhet në një krizë të thellë. Ku po shkon Bota Perëndimore, e cila po kalon një krizë të thellë ekonomike, e cila lidhet me vizionet dhe modelet që duhet të aplikohen. Bota Perëndimore, po ec përpara, por nuk e dimë nëse drejt një të ardhme të njohur dhe të mirë, apo drejt një të ardhme të panjohur dhe të rrezikshme.

Krizë e shtetit nacional

Shtetit nacional po përballet me një krizë reale, sepse po mbaron “civilizimi” i punëtorëve dhe shteti keynesian. Shoqërimi i këtyre dy elementeve po prodhon fenomene perverse. Nga njëra anë ato prodhojnë hijen e tyre në luftërat e ndryshme që po zhvillohen nëpër botë dhe nga ana tjetër po ndihmojnë rilindjen e nacionalizmave (siç janë rasti i Francës, Gjermanisë, Ballkanit e në plot vende të tjera të botës) dhe të tribalizmave etnikë.

Demokracia në krizë

- Në krizë demokracia përfaqësuese. Zhvillimi i teknologjisë moderne të komunikimit ka bërë të mundur që demokracia përfaqësuese të jetë gjithnjë e më shumë në krizë. Deri tani, le të themi, është krijuar një “demokraci virtuale”, kryesisht në socialnetëork, ku qytetarët jo vetëm shkëmbejnë mendime e kritika, mendime, por duan sa më shumë të marrin pjesën në jetën aktive politike. Ky kozmos i vogël virtual, është i mjaftueshëm për të joshur kërkesat modeste të shumë qytetarëve, por në një të ardhme jo shumë të largët qytetarët do të kërkojnë që ata jo vetëm të konsultohen, por edhe të marrin pjesë në vendimmarrjet politike.

- Në krizë eksportimi i demokracisë. Formula e Virilio-s ‘fundi i gjeografisë’. Fundi i gjeografisë nuk prek vetëm fushën ekonomike, por edhe fusha të tjera më të gjera. Ky fund i gjeografisë prek idetë, mënyrat e të menduarit, traditat kulturore, politike dhe fetare. Për shkak të globalizimit njeriut po ndjehet gjithnjë e më shumë ‘qytetar i botës’. Demokracia historikisht është paraqitur si një nevojë, para se të bëhej një e drejtë. Duhet të pyesim nëse demokracia perëndimore – e cila insistoj, nuk ka akoma konture unike- përbën me të vërtetë një vlerë universale, e për këtë arsye mund të eksportohet edhe drejt popujve që i mbështetin rrënjët e tyre kulturore e fetare në kontekste të ndryshme. Mjafton të mendojmë se demokracitë perëndimore janë fryt i një eksperience shekullarizimi, ku ka pasur një rëndësi të veçantë kontrasti kundrejt feve. Siç dimë, demokracitë janë ndërtuar duke kundërshtuar Kishën. Pra, si formë lirie kundër pushtetit të Kishës. Prandaj, kjo lloj forme është e konsideruar e papranueshme në ato shoqëri si ato islamike, ku feja zë një valore komplesive dhe domosdosmërisht të përzier me zgjedhjet temporale.

Kriza ekonomike

Duke u nisur që nga viti 2007 sistemi financiar ndërkombëtar u përfshi në një krizë sistemi që në mënyrë progresive u rrit derisa arriti në ditët e sotme duke u përkeqësuar gjithnjë e më shumë. Kjo lloj krize ekonomike, bëri që shtetet t’i riktheheshin rritjes së pranisë të sektorit publik në sferën ekonomike, pas një periudhe të gjatë kohe ku ka mbizotëruar- përtej diferencave të dukshme mes SHBA dhe Europës- një kulturë e bazuar mbi besimin në treg dhe në mekanizmat e auto-rregullimit. Është kthyer kështu shikimi tek Shteti si një disiplinues kundrejt tregjeve. Megjithatë, qeveritë dhe studiuesit ekonomisë të nivelit ndërkombëtar, akoma nuk kanë gjetur formulën e duhur, jo vetëm për të dalë nga kriza aktuale, por për të siguruar një zhvillim të qëndrueshëm afatgjatë.

Demokracia, politika dhe qytetari i sotem

2011-11-19T11:59:00.005Z

Alban Daci

Fjala politik rrjedh nga POLIS, qytet-shteti i Greqisë antike. Në çdo qyte-shtet kishte ligjet dhe gjykatat e vet, monedhën, ushtrinë dhe pikërisht politikën e jashtme.

Ekzistonin Polise të ndryshme, ku secili prej tyre kishte një sistemin e tij administrativ, bënte ligjet e tij, politikat e tij dhe mbante një ushtri. Disa nga këto Polise e morën emrin nga themeluesit e tyre: perandori Konstantin themeloi Konstandinopolin, Adrianopolis e merr emrin nga Adriano. Akropolosi ishte “qyteti i lartë” i vendosur mbi kodrën e Athinës antike.

Aktiviteti më i rëndësishëm që zhvillohej në Polis quhej “Politikë, që ishte aktiviteti më anë të cilit vendoseshin politikat kolektive (policies).

Personat që vendosnin për politikat quheshin “Politikanë”

Personat e ngarkuar për të respektuar ligjin e Polisit quheshin “Policia”

Sot, termi “Polis” mund të zëvendësohet me termin “shoqëri”.

Në disa qytet-shtete të gjitha politikat vendoseshin nga një diktator, në disa të tjera nga më të urtët dhe të mëshuarit ose nga pronarët e tokave. Në qytetin e Athinës të gjithë qytetarët vendosnin për politikat e tyre të përbashkëta. Ky sistem ishte njohur si ‘Demo-kratia’, sepse ‘Demos’ ishte i gjithë komuniteti që vendoste për të gjitha politikat. Ajo që quhet sot “Demokraci” është një sistem ku të gjitha politikat vendosen nga përfaqësuesit e qytetarëve- jo nga të gjithë qytetarët. Ky sistem i njohur ndryshe si ‘Qeveri e Përfaqësuesve’ (Rule by Rapresentatives), jo një demokraci. Të quash ‘demokraci’ një sistem të tillë në këndvështrimin e baballarëve të demokracisë origjinale antike greke është sa absurde po aq edhe çmenduri.

Sipas antikëve në Demokraci të gjithë qytetarët vendosnin për politikat, asnjë nuk vendoste në vend të një tjetri. Pra secili vendoste për vetën e tij sipas dëshirës dhe vullnetit të tij të lirë.

Të bësh politik do të thotë të vendosësh për atë që e gjithë shoqëria ka nevojë. Sot këto vendime merren vetëm nga pak politikanë. Kudo, sot vetëm pak përfaqësues të qytetarëve- jo vetë qytetarët- vendosin për të gjitha politikat.

Qytetarët pranojnë politikat që merren e vendosen nga përfaqësuesit e tyre, sepse nuk janë në gjendje të dinë se si mund të vendosin vetë ata për fatin e tyre. Për ta duket e pamundur. Deri pak kohë më parë dukej e pamundur të bashkoje opinionin e miliona qytetarëve. Por, sot mund të bëhet e mundur falë zhvillimit të teknologjisë moderne.

Në demokracinë direkte çdo qytetar mund të propozojë, diskutojë e të votojë çdo politik

Sot është teknikisht e mundur? Po.

Qytetarët duan ta bëjnë? Disa jo. Por, shumica Po.

Të bësh politik do të thotë të vendosësh mbi politikat. Çfarë do të thotë të ‘vendosësh’?

Në politikë kemi dy lloj vendimesh për të ndërmarr. Ato u përgjigjen dy pyetjeve:

Çfarë duam që të bëj shoqëria? (vendimet e politikës që duhet të çohen përpara);

Në çfarë mënyre shoqëritë duhet të çojnë përpara këto aktivitete? (vendimet si me realizuar politikat e ndryshme)

Euro, në interesin tonë? Çfarë sjell adoptimi i saj në tregun shqiptar?

2011-11-19T11:31:00.000Z

Euro, në interesin tonë? Çfarë sjell adoptimi i saj në tregun shqiptar?

Flet për Hermesnews, politologu Alban Daci, Bashkimi Europian ka nevojë për vende që aderojnë brenda tij dhe ja pse

TIRANE - Monedha euro më parë dukej ishte një pengesë e madhe për t'u kapërcyer për vendet që aspironin për t'u bërë anëtarë të Bashkimit Europian; Kohët e fundit, Presidenti i komisionit europian, portugezi Josè Manuel Barroso tha se monedha euro duhet të shtrihet në sa më shumë vende Europiane; duke patur parasysh dhe kohën kur u bënë këto deklarata flas për krizën që ka prekur zonën euro, ju si mendoni pse e tha këtë ?

Alban Daci: Presidenti aktual i Bashkimi Europian, Herman van Rompuy, e ka komentuar si më poshtë krizën ekonomike që po kalon BE: “Jemi përballë një krize për mbijetesën tonë. Duhet të punojmë së bashku për të bërë të mundur mbijetesën e zonës Euro. Në, fakt, nëse Euro nuk do të mbijetoj, as edhe vetë Bashkimi Europian nuk do të mbijetojë”. Mjafton të analizojmë përshkrimin e Presidentit BE, për të kuptuar atë që ka thënë Hose Barroso. Sot, më shumë se kurrë Europa ka nevojë për më shumë zgjerim dhe bashkim për të sfiduar krizën botërore dhe për t’iu përgjigjur me efikasitet globalizimit. Euro-ja është vetë simboli i BE, dhe sa më shumë e fortë dhe sa më fushmë vende aderojnë në të, aq më i shëndosh është vetë Bashkimi.

Mbetemi tek ky argument. Monedha euro: Çfarë sjell për Shqipërinë integrimi në Bashkimin Europian ? Cilat janë avantazhet dhe disavantazhet ?

Alban Daci: Bashkimi Europian për shqiptarët do të thotë më shumë siguri, më shumë prosperitet dhe stabilitet ekonomik. Rreth 95 % e shqiptarëve duan që Shqipëria të hyjë në Europë. Megjithatë, po të analizojmë edhe të kaluarën historike mund të themi se shqiptarët kanë qenë ndër të parët që kanë menduar se zgjidhja më e mirë për rajonin e Ballkanit e më gjerë është bashkimi i popujve. Pikërisht në vitin 1929, Beqir Valteri ideoi dhe publikoi idenë e konfederatës ballkanike me 10 shtete anëtare.

Megjithatë, duhet të nënvizojmë faktin se Shqipëri ka dhe interesa të mëdha ekonomike të cilat lidhen drejtpërdrejt me BE. Nga viti 2000 Shqipëria ka përfituar masat ekonomike tregtare autonome të BE. Tregtia e Shqipërisë me BE është zgjeruar me preferencat shtesë si pasojë e hyrjes në fuqi në muajin dhjetor të vitit 2006 të marrëveshjes së përkohshme. BE është partneri kryesor tregtar i Shqipërisë dhe në vitin 2009 shkëmbimet me BE kanë arritur 79,6% të shkëmbimeve totale të Shqipërisë.

Në vitin 2009 eksportimet e Shqipërisë drejt BE-së llogariteshin në 0,6 miliard euro dhe eksportimet e BE drejt Shqipërisë llogariteshin në 2,1 miliard euro. Si eksportet ashtu edhe importet në vitin 2009 janë zvogëluar për shkak të krizës ekonomike. Defiçiti tregtar i Shqipërisë me BE është -1,5 miliard euro. Prodhimet tekstile dhe të veshmbathjes përbëjnë pjesën më të madhe të eksporteve shqiptare drejt BE. Pra BE, mbetet partneri kryesor ekonomiko-tregtar i Shqipërisë.

Fakti që euro (monedha) është e fortë në një moment të tillë a mendoni se krijon probleme në prodhimin industrial të vendit ? Shqipëria është një vend me treg të brendshëm të vogël, qe hedh sytë me tepër nga tregu i jashtëm ?

Alban Daci: Forcimi i valutave rrezikon të shtretojë produktet e importit, të cilat në më të shumtën e rasteve blihen në Euro. Biznesi vendas e konsideron këtë situatë një kosto shtesë në punën e tyre. Sipas drejtorit të Konfindustrisë, Stefan Pinguli shitjet në tregun vendas kanë rënë me afro 20%. Ky fakt ka bërë që biznesi të ulët çmimet. Nga ana tjetër, kësaj situata i shtohet edhe forcimi i Euros, çka e detyron biznesin të blejë lëndën e parë me kosto më të shtrenjtë. “Situatë paradoksale”- shprehet Pinguli. Efekti tjetër negativ i forcimit të Euros është për ata kredimarrës që paguajnë kredinë në Euro, ndërsa të ardhurat i kanë në lekë. Ky shtrenjton këstin mujorë të kredisë.

Sipas jush deklaratat që thashë me sipër të Barrosos për zgjerimin e BE-së i drejtoheshin Rusisë dhe Turqisë? Kohët e fundit këto të dyja mbajnë qëndrime hezituese për integrim në BE

Alban Daci: Një ndër sfidat e BE, janë se ku vazhdojnë e ku mbarojnë kufijtë e saj. Disa mendojnë se Maroku duhet të integrohet, të tjerët thonë jo se nuk ka kulturë Europiane. Është për t’u theksuar se ka marrë përfundimisht përgjigje negative. Disa thonë se edhe Izraeli duhet të vend anëtarë për shkak të kulturës dhe besimit fetar. Disa të tjerë thonë jo. Mendohet se në vitin 2025 vend anëtar do të jetë edhe Ukraina. Në bazë të parashikimeve dhe analizave të nivelit ndërkombëtar, Rusia nuk ka hapësirë për të qenë pjesë integrale e Bashkimit, por pjesë e marrëveshjeve të tjera indirekte. Ndërsa, për sa i përket Turqisë: Aderimi i Turqisë në Bashkimin Europian do të jepte një provë të pamohueshme, se Europa nuk është një “Grup i Krishterë” i mbyllur. Ai do të konfirmonte natyrën e Bashkimit Europian si një shoqëri e hapur dhe tolerante, që tërheq forcë diversiteti dhe është e mbajtur bashkë nga vlerat e përbashkëta të lirisë, demokracisë, shtetit të së Drejtës dhe respektimit të Drejtave të Njeriut. Megjithatë, sot drejtuesit e lartë të shtetit turk, janë të shqetësuar nga fakti, se “sa më shumë Turqia i afrohet aderimit tek BE-ja, aq më shumë rritet rezistenca në Europë”.

* Dott. mag Alban Daci është politolog dhe ekspert i marëdhënieve ndërkombëtare: autor i librave Europa dhe shqiptarët dhe Europa në marrëdhëniet ndërkombëtare

Nga Doriana Metollari

Mario Monti- Kryeministri i ardhshëm i Italisë

2011-11-12T22:49:00.002Z

nga Alban Daci

U lind më 19 mars të vitit 1943 në Varese, nga 1995 deri në 1999 ka qenë Anëtar i Komisionit Europian, përgjegjës për tregun e brendshëm, shërbimet financiare, integrimin financiar, doganat dhe çështjet fiskale.

Në vitin 1965 është Diplomuar në Ekonomi pranë Universitetit të Bokonit në Milano, ku menjëherë për katër vjet rresht ka bërë bërë asistentin, derisa sa merr katedrën e profesorit pranë Universitetit të Trentos.

Në vitin 1970 transferohet në Universitetin e Torinos, të cilin e lë për t’u bërë profesor dhe drejtor i Institutit të Ekonomisë Politike pranë Universitetit të Bokonit. Gjithmonë në Bokoni merr Presidencën në vitin 1994, pas vdekjes të Giovanni Spadolini.

Përtej emërimeve të shumta që ka marrë në drejtimin e ndërmarrjeve private ( Fiat, Generali, Comit), Monti ka mbuluar shumë role të rëndësishme në drejtimin e komisioneve të ndryshme qeveritare dhe parlamentare. Në veçanti, ka qenë relator i Komisionit mbi Mbrojtjen e Kursimit Financiar të Inflacionit (1981), President i Komisionit mbi Sistemin e Kreditimit Financiar (1981-1982), anëtar i Komisionit Sarcinelli (1986-1987).

Në 1995 bëhet anëtar i Komisionit Europian të Santer, duke marrë detyrën e përgjegjësit për tregun e brendshëm, shërbimet financiare, integrimin financiar, doganat dhe çështjet fiskale.

Editorialist i të përditshmesh Corriere della Sera. Ai është edhe autor i shumë publikimeve, sidomos për temat që kanë të bëjnë me ekonominë monetare dhe financiare, mes të cilave mund të citojmë: “Problemet e ekonomisë monetare” të publikuar në vitin 1969, “Sistemi i financave dhe i kredive italiane” publikuar në 1991.

Edhe në planin ndërkombëtar Monti ka marr pjesë në aktivitetet e konsulencës dhe të autoriteteve të politikës ekonomike, mes të cilëvë Macroeconomic Policy Group, Istitutit të Komisionit të KE (Centre for European Policy Studies).

Në nëntor të 2011 Presidenti Napolitano e emëron senator jete.

Pranvera arabe një histori e shkruar çdo ditë

2011-11-10T07:51:00.001Z

Alban Daci

Çfarë leksioni duhet të nxjerrë Europa nga ngjarjet e ndodhura në brigjet e Mesdheut? Nga njëra anë influenca e saj rajon mund të jetë e destinuar të s’vogëlohet edhe më tej, nga ana tjetër është një kusht i dobishëm për një raport të ekuilibruar.

Edhe pse mund të themi se një fazë e rëndësishme e revolucioneve arabe (ose siç i kanë quajtur ndryshe “Pranvera Arabe”) është konkluduar me ngjarjet e ndodhura në Egjipt, Tunizi, Algjeri dhe së fundmi në mënyrë tragjike në Libi. Pranvera arabe duket se nuk ka mbaruar me kaq.

Të gjithë vendet arabe kanë lindur nga disintegrimi i asaj perandorie. Disa kanë mbi shpatulla një histori nacionale, për shembull Irani, Turqia e për disa aspekte edhe Arabia Saudite, por periudha koloniale ka pasur një impakt të madh mbi politikën e brendshme të secilit prej tyre. Për pasojë janë zhvilluar shtete diktatoriale, përderisa shtetet e reja kanë tentuar të krijojnë një identitet të ri nacional si ai: sirian, irakian, jordan e kështu me radhë.

Zgjimet e sotme popullore duke marrë jetë nga vetë shoqëritë e orientohen drejt një arti të ri qeverisës. Televizionet e ndryshme nëpër botë kanë transmetuar imazhe dhe informacione në mënyrë të pavarur, edhe ky është një faktor krejt i ri për rajonin. Falë këtyre transmetimeve mund të lindin koshenca të reja politike, një kuptim i ri për dinamikat politike. Gjithashtu falë bumit mediatik janë vënë në dukje nevoja të reja të panjohura më parë si për më shumë liri, demokraci dhe dinjitet njerëzor.

Mos kjo do të thotë se shoqëritë arabe kapërcejnë të kaluarën despotike? Çfarë ka ndodhur me të vërtetë? Për të kuptuar fenomenin e diktaturave në këtë rajon, duhet të kemi parasysh se këto vende kanë përjetuar një periudhë të dhunshme koloniale dhe për këtë arsye gjithmonë kanë qenë në një betejë për një periudhë post-koloniale.

Në disa raste janë instaluar në pushtet krerët më të lartë ushtarak dhe jo struktura shtetërore shumë të zhvilluar organikisht. Në Europë strukturat e këtij tipi kanë evoluar për gjatë shekujve. Kanë qenë Revolucioni francez, dy luftërat botërore, luftërat e Hitlerit, Musolini dhe Francos. Shoqëria civile në Europë është zhvilluar gradualisht, shumë ngadalë, dhe nga i gjithë ky proçes ka lindur një formë e demokracisë e kolauduar dhe e gjallë. Ndërsa bota arabe, nuk e ka pasur kurrë luksin e kësaj trashëgimie historike. Tashmë strukturat e lindura nga poshtë janë rebeluar kundër autoriteteve dhe sovranitetit të shtetit. Tashmë ka filluar një proçes i gjër social reformimi, i cili nuk mund të bëj më hapa mbrapa.

Çfarë do të thotë për Europën revolucioni arab ose Pranvera Arabe? Revolucionet siç dihet edhe nga historia vënë në ballafaqim shumë sfida që kanë të bëjnë me strategjinë dhe sigurinë, përderisa panorama politike është në evoluim.

Qeveritë që dalin u japin e dëgjojnë më shumë shoqërinë, e afirmohen shoqëritë që bonifikojnë një politik të jashtme të pavarur nga perëndimi. Nuk është një koincidencë fakti, se Egjipti dhe Tunizia nuk e kanë mbështetur ndërhyrjen në Libi.

Egjipti pritet se do të rinovojë marrëdhëniet me Iranin, që deri pak kohë më parë ishin jo vetëm që nuk ekzistonin, por ishin kthyer në një utopi. BE dhe SHBA duhet të përgatitet për të përballuar situatat që mund të prezantohen në një të afërme të shpejt në rajon, përderisa do të jenë shumë më pak në kushte që ta kontrollojnë.

Pranvera arabe që tashmë është në një dimër të plotë, duket se nuk ka asgjë ngjashmëri me revolucionet e ndodhura më parë. Mund të mendojmë të bëjmë një krahasim me revolucionin e Portugalisë (nëntor 1974), por ka shumë dallime. Popujt arab kanë pësuar shumë shtypje të natyrës koloniale në të kaluarën. Në botën arabe, nuk qeveris shoqëria përmes përfaqësuesve të saj të zgjedhur demokratikisht, por qeverisin klanet, tributë e familjet e njohura.

Presidentët në vendet arabe sillen sikur të ishin monark absolut, të cilët qëndrojnë në pushtet duke përdorur forcën, korrupsionin, shantazhin dhe turpin. Bashar al Assad ka zëvendësuar babain etij Hafez al Assad; Seif al Islam ishte projektuar si zëvendësuesi natyror i Gedafit; Mubarak gjithashtu kishte menduar të dizenjonte zëvendësues djalin e tij. Të gjithë këto plane tipike despotike dhe aspak demokratike u prishën nga ngjarjet e Pranverës Arabe.

Këto despot kishin një princip të thjeshtë qeverisës: kur të jemi në pushtet do të qëndrojmë për jetë aty, pavarësisht nëse populli na do ose jo. Për të pasur një imazh të mirë ndërkombëtar, bëjnë sikur vendosin një lloj “demokracie formale”.

Kjo është në të vërtetë vetëm një maskë. Çdo gjë është në dorën e tyre dhe nuk tolerojnë asnjë kontestim, asnjë lloj forme opozite. Ato e konsiderojnë vendin si një pronë private, posedojnë të ardhurat e veta, bëjnë pazare, pasurohen dhe vënë të mirat e tyre në bankat e Zvicrës. Ajo që ka ndodhur në Tunizi dhe në Egjipt, është një protestë morale dhe etike.

Është një refuzim pa mëdyshje kundrejt autoritarizmit, të korrupsionit, të vjedhjes së të mirave të vendit, të nepotizmit, të favorizimit. Një protestë për të vendosur një higjienë morale në një shoqëri që ka qenë shfrytëzuar dhe poshtëruar për dekada me radhë.

Për këtë arsye nuk është një revolucion ideologjik. Nuk ka një lider, një shef, nuk ka një parti që organizon dhe çon përpara revoltat. Miliona persona kanë zbritur nëpër rrugë. Një revolucion i një lloji të ri: spontan e i paparashikuar. Është një faqe historie e shkruar ditë për ditë, pa një planifikim, pa ndërmjetësim, pa truke.

Përfundoi aktiviteti “Një ditë për Europën”

2011-11-09T16:07:00.004Z

Më datë 8 nëntor 2001u realizua me sukses aktiviteti “Një ditë për Europën”. Ky takim u realizuar tek Biblioteka e Universitetit Illyria në Tiranë. Qëllimi i këtij aktiviteti ishte prezantimi i dy librave “Europa dhe Shqiptarët” dhe “Europa në marrëdhëniet ndërkombëtare” të studiuesit dott. Mag Alban Daci. Ky aktivitet u bo i mundur falë bashkëpunimi të dott. Mag Alban Daci dhe prof. Kaliopi Naska Dekanes të Fakultetit të Shkencave Politike pranë Universiteti Illyria. Paneli i të ftuarve që mbajtën kumtesa në këtë aktivitet përbëhej nga: prof. ass Arben Malaj (Senior Fellow Harvard University) i cili ka shkruar Parathënien e librit “Europa në marrëdhëniet ndërkombëtare), dr. Jordan Daci dhe dott. Salvatore Albelice Koordinator i PDL për Ballkanin si dhe Gazetar prej shumë vitesh pranë institucioneve të BE-së në Bruksel). Në aktivitet morën pjesë edhe mjaft pedagog dhe student të Universiteti Illyria, të cilët vlerësuan punën kërkimore të studiuesit dott. Alban Daci. Nuk mungojë as prania e medieve vizive. Gjithashtu, duhet të theksohet fakti se me këtë rast autori dhuroj rreth 40 libra për të gjithë studentët e pranishëm në këtë aktivitet. Kjo tregon edhe një herë se studiuesi dot. mag Alban Daci, diturinë dhe kërkimin shkencor nuk e shikon si përfitim ekonomik, por si një mision social e human.

Politika dhe Shteti shqiptar duhet të kenë më shumë respekt për emigrantët

2011-11-07T13:15:00.002Z

Alban Daci

Të gjithë partitë politike në vend kanë filluar të kthejnë sytë nga emigrantët. Jo se u dhimbsen shumë, sepse ato janë të huaj në të gjitha projektet e vendimmarrjes në Shqipëri, por, meqë rezultati i 2013 pritet të jetë shumë i ngushtë, atëherë kanë nevojë për votat e emigrantëve. Me vjen keq që emigrantët nëpërkëmben kështu. Mjafton të marrim në analizë dy raste për të kuptuar, se e votës së emigrantëve është vetëm një mashtrim elektoral, ku emigrantët konsiderohen vetëm si numër votash dhe jo si një bashkësi vlerash sociale, kulturore dhe ekonomike në vend. Ka vite që punëtori Albert Kolgjegja humbi jetën në punë në qytetin e Xhenovës. Edhe pse ka kaluar shumë kohë asgjë nuk është bërë për të nga shteti shqiptar e as nga politika shqiptar. Akoma edhe sot mbetet e pa zgjidhur çështja e tij, vetëm nga fakti se familja tij është e vetme përballë një klike të fortë të punëdhënësve të tij. Vëllai i tij disa herë ka kontaktuar përfaqësitë tona diplomatike, por nuk ka gjetur asnjë portë të haput. Gjithashtu, vetëm dy ditë më parë një nënë shqiptare humbi jetën bashkë me dy fëmijët po në qytetin e Xhenovës. Car do të bëjnë për të Shteti shqiptar dhe partitë politike shqiptare? Asgjë këtë ua garantojë, sepse emigracionin shqiptar e njoh mirë. Gjithashtu, njoh mirë edhe përfaqësitë tona diplomatike që operojnë në Itali. Prandaj, është e turpshme dhe e papranueshme që pas 20 vitesh emigracion, politika shqiptare nuk u jep emigrantëve rolin që meritojnë, por i trajton vetëm si vota. Emigrantët janë vlera njerëzore, imazhi, kulture, tradite e historie. Ato kanë qenë dhe vazhdojnë të jenë shtylla ekonomike e vendit tonë. Ata meritojnë më shumë si nga shteti ashtu edhe nga politika.

Alberti, emigranti që u flijua për një jetë më të mirë

2011-11-07T10:26:00.003Z

Alban Daci

Një histori sa e dhimbshme aq edhe tragjike

Edhe pse kanë kaluar tashmë 8 vjet, familja e Albertit ndjehet e vetme dhe pambështetje për të gjetur drejtësinë e merituar!

Kush ishte Albert Kolgjegja?

Alberti u lind më 03.05.1973 në Lurë të Dibrës që në hapat e para të fëmijërisë së tij tregoi një zgjuarsi të veçantë natyrore duke marrë rezultate të shkëlqyera në shkollë. Mes mundimeve dhe varfërisë ekonomike që po kalonte jo vetëm familja e tij, por e gjithë zona, arriti të mbaronte po në Lurë me rezultate të shkëlqyera shkollën e mesme. Kishte shumë dëshirë që të fillonte studimet e larta, po për shkak të kushteve ekonomike u detyrua të merrte rrugën e mërgimit. Alberti emigroj drejt Greqisë, ku udhëtoi ditë e natë në këmbë, duke kaluar mes lumenjve dhe maleve të larta, me shpresën se do të gjente një jetë më të mirë në vendin fqinj, që do të kishte një punë të ndershme për të fituar ca lekë që do t’i dërgonte tek familja e tij në Shqipëri.

Alberti, falë vullnetit të tij si dhe këmbënguljes për një jetë më të mirë, të cilën gjithmonë e kishte kërkuar, jo vetëm arriti në vendin fqinj, por me zgjuarsinë e tij natyrore si dhe me sjelljen e tij shembullore u integrua shumë shpejt në jetën shoqërore të Greqisë, duke fituar respekt nga banorët dhe punëdhënësit. Ai filloi të punonte si elektricist, ku falë aftësive të larta profesionale që shprehu në ushtrimin e profesionit ju dha dhe titull "mjeshtër elektriku".

Alberti dhe familja e tij

Alberti kishte marrëdhënie shumë të mirë me gjashtë motrat, por një lidhje më të veçantë shpirtërore kishte më vëllaun Ilrianin, sepse nuk kishin as diferencë të madhe moshe. Babai i Albertit ka punuar si ndihmësmjek, ku ju ka shërbyer me përkushtim banorëve të zonës së tij, sepse ai e respektonte jetën dhe e shikonte atë si gjënë më të shtrenjtë dhe me të bukur që njeriu ka. Nëna e tij është një shtëpiake e përkushtuar.

Lidhja e fortë shpirtëror me Ilirianin bën që të bëj të pamundurën për ta pasur pranë edhe në Greqi, sepse gjithmonë kishin qenë bashkë dhe nuk mund të rrinin pa njëri-tjetrin. Kështu që edhe Iliriani për të dhënë kontributin e tij në familje si dhe dashuria e madhe për të qenë më vëllaun e tij, vendos që të emigroi duke udhëtuar drejt vendit fqinj Greqisë.

Iliriani edhe përse pati ndihmën e Albertit, për shkak të burokracive nuk arriti të siguronte dokumentet e qëndrimit. Prandaj vendosi të lërë Greqinë dhe të udhëtoi drejt Italisë, ku stabilizohet në qytetin e Xhenovës. Këtu fillon të punoi si të gjithë shqiptarët e tjerë në sektorin e ndërtimin, duke punuar me orë të gjata. Ndarja me Albertin nuk ishte e lehtë për të, sepse çdo moment të jetës e kishin përjetuar bashkë, duke i qëndruar pranë njëri-tjetrit jo vetëm shpirtërisht, por edhe fizikisht. Megjithatë, para se Iliriani të largohej, të dy, u zotuan që do të bënin gjithçka për të qenë përsëri dhe gjithmonë bashkë.

Alberti dhe qyteti i Xhenovës

Pasi stabilizohet Iliriani me punë me rregulla në Xhenova, vendos të tërheq dhe Albertin. Kështu Alberti në vitin 2000 vendos të lërë Greqinë dhe të transferohet në qytetin e Xhenovës në Itali.

Sapo vjen në Xhenova fillon menjëherë të punoi, sepse ishte njeri që gjithmonë e donte punën. Si shqiptarët e tjerë edhe Alberti fillon të punoi në ndërtim, pasi është sektori i vetëm, ku mund të gjendet punë kollaj dhe mund të fitohet mirë dhe me ndershmëri. Hapat e para në Xhenova, nuk ishin të lehta për të, sepse po përballej më një mentalitet të ri dhe të ndryshëm nga ai i Greqisë. Nuk arrin të gjej një punë fikse dhe kështu i duhet shumë herë që të kërkoi punë dhe të ndërroi shpesh sipërmarrësit e punës. Nuk reshti së kërkuari punë derisa pas kërkimeve të shumta dhe të lodhshme arriti të siguroi punë në një sipërmarrje ndërtimi, e cila po rikonstruktonte ndërtesën e muzeut të "Detit" në Xhenova.

8 nëntor 2003 shuhet ëndrra e Albertit

Në një ditë vjeshte me shi ashtu siç kishte bërë çdo ditë, Alberti zgjohet herët në mëngjes për të shkuar në punë, pa e ditur se ajo do të ishte dita e fundit që do të punonte. Pasi pi kafen e mëngjesit me shokët e punës, vesh rrobat e punës dhe ngjitet në skele për të filluar punën. Pa ditur, se pikërisht ato skele do t’i merrnin jetën dhe do i shkatërronin të gjitha ëndrrat që kishte projektuar për të ardhmen e tij dhe të familjes.

Papritur skelet, ku po punonte Alberti, rrëzohen duke e zënë poshtë. Kalon disa orë poshtë hekurishteve të skelës, duke rënkuar nga dhimbja që i kishte gllabëruar trupin dhe shpirtin. Alberti si një piedestal i rinisë shqiptarë që shpresoi dhe luftoi për jetën, në orët e vona të asaj nate te ftohtë, u nda kjo botë e mundimshme, për të cilën kishte dhënë dhe sakrifikuar gjithçka dhe nuk kishte marrë asgjë.

Vdekja e tij ishte lajm i hidhur jo vetëm për familjen dhe të afërmit e tij, por edhe për shokët, për ata që e kishin takuar qoftë edhe një herë, për të gjitha familjet shqiptare, ku bijtë e tyre emigrojnë jashtë në kushte që lenë për të dëshiruar duke sakrifikuar edhe jetën, sepse nuk durojnë dot mjerimin që përjetojnë në vendin e tyre.

Ëndrrat që nuk u realizuan kurrë

Alberti fliste shumë mirë gjuhën angleze, të cilën e kishte studiuar vetë me libra dhe disa herë kishte biseduar me vëllaun e tij Ilirianin se: një ditë do të ktheheshin në Shqipëri për të investuar në ndonjë aktivitet privat ato pak para që i fitonin me lodhje dhe djersë të ndershme. Gjithashtu një ndër qëllimet kryesore të tija ishte që të fillonte dhe të kryente studimet e larta. Arsimin gjithmonë e kishte pasur për zemër, por për arsye ekonomike nuk kishte mundur të shkonte më larg se arsimi i mesëm.

Ai ëndërronte që një ditë të bënte familjen e tij dhe të ishte një baba i devotshëm. Jo shumë kohë para se të ndodhte aksidenti, ku humbi dhe jetën në moshën 30 vjeçare, ishte fejuar.

Të gjitha ëndrrat e tij mbeten të pa realizuara, sepse humbi jetën në lulen e rinisë, humbi jetën për shpresën, u sakrifikua për mirëqenien, ra dëshmorë për punën. Alberti, duhet kujtuar, sepse ai simbolizon realitetin e emigracionit shqiptar, dhimbjen e shumë familjeve shqiptare, të cilat kanë humbur njerëzit më të dashur në kulmin e rinisë. Simbolizon tranzicionin shqiptar, i cili me sa duket nuk ka ndërmend të mbaroj.

Alberti simboli i emigracionit shqiptar

Alberti, ishte njeri i mire që kishte marrëdhënie të mira me miqtë dhe shokët e punës, ishte shembull për tu ndjekur nga të gjithë emigrantet. Ai si çdo kush tjetër kishte ëndrra dhe projekte për të ardhmen: ëndërronte që një ditë të kthehej në Shqipëri, të krijonte familje, të kishte fëmijë…me pak fjalë të ishte i lumtur duke bërë një jetë normale. Fatkeqësisht ëndrrat u shuan pikërisht në një ditë me shi duke rindërtuar muzeun e "Detit" në qytetin e Xhenovës. Nga ai moment ky muze është simbol jo vetëm i punëtorëve shqiptare por i jetës njerëzore, ku themelet e tij janë të gjakosura me gjakun e një djaloshi shqiptarë që u sakrifikua për një jetë me të mirë.

Ngjarje tragjike që nuk po gjen drejtësinë e merituar

Vetëm pak ditë më parë, më kontaktojë vëllai i Albertit dhe më tha: “Alban akoma nuk është bërë asgjë për drejtësinë e Albertit. Janë një grup i fortë mafiozësh dhe unë jam i vetëm. Po më humbin shpresa, se drejtësia e Albertit do të shkojë në vend. Nuk di ç’të bëj. Prandaj, po ju them ju që të shkruani diçka për vëllaun tim, i cili tashmë është i harruar si nga institucionet italiane ashtu edhe autoritetet e shtetit shqiptar”. Ngjarja tragjike ku humbi jetën emigranti shqiptar, Alberti, duhet të zbardhët dhe të vihen para ligjit fajtorët dhe përgjegjësit e saj. Kemi të bëjmë me një rast tragjik, ku emigranti i ri humbi jetën në punë. Prandaj, ato që janë fajtor duhet të ndëshkohesh sipas ligjeve në fuqi. Autoritetet e shtetit shqiptar duhet ta ndihmojnë familjen e të ndjerit që humbi jetën në mënyrë tragjike dhe të parakohshme. Është absurde që shteti shqiptar nuk ka bërë asgjë si në planin institucional ashtu edhe për t’i ofruar familjes asistencë juridike. Kjo është situatë e rëndë që pret një zgjidhje të shpejt dhe të drejtë.

Demokracia, pushtet i popullit

2011-10-30T13:50:00.004Z

Alban Daci

Një sondazh i bërë në 2005 nga Gallup International mbi 50. 000 persona në 60 vende të botës, ka zbuluar se 63% e qytetarëve mendojnë se liderët politikë janë të pandershëm, 60% mendojnë se ato kanë në dorë shumë pushtet, 52% mendojnë se liderët politikë sillen në mënyrë jo etike dhe rreth 39% mendojnë se ato nuk kanë vizione dhe nuk janë konkurrues në aktivitetin e tyre si përfaqësues të qytetarëve.

Demokracia përfaqësuese, ose forma me të cilën qeveriset në pjesën më të madhe të Botës, po shfaqet gjithnjë e më shumë me limitet e saja. Mbështetësit e kësaj formë jo të drejtpërdrejtë të demokracisë, nënvizojnë se problemi është i përkohshëm, i shkaktuar nga disa rryma politike që u krijuan pas rënies së Marksizmit në vitin 1989.

Ndoshta, edhe kjo mund të jetë një ndër arsyet. Megjithatë, arsyeja kryesore ndoshta qëndron në ndryshimet e mëdha që kanë pësuar kushtet ekonomike e sociale gjatë gjysmë të shekullit që lamë mbrapa. Edhe në demokracinë e drejtpërdrejt qytetarët votojnë herë pas herë për të zgjedhur parlamentarët dhe Presidentin, të cilët pastaj i lënë t’i përfaqësojnë deri në zhvillimin e zgjedhjeve të radhës. Ekzaktësisht si tek demokracia përfaqësuese.

Duhet theksuar se në Shqipëri, Presidenti nuk zgjidhet drejtpërdrejt me votën e qytetarit. Pra, ai nuk zgjidhet nga populli. Gjithashtu, me ligjin elektoral që ka sot Shqipëria, ku nuk garojnë kandidatët, por subjektet politike. Mund të themi pa frikë se Presidentin nuk e zgjedh Parlamenti, si institucioni më i lartë përfaqësues, por partitë politike. Pra, edhe këtë të drejtë themelore nuk e kanë në dorë qytetarët, por elitat politike, të cilat ndoshta jo vetëm nuk përfaqësojnë interesin qytetar, por mund të shfaqen edhe kundër tij.

Në demokracinë e drejtpërdrejtë ashtu si në demokracinë përfaqësuese qytetarët votojnë për të pasur përfaqësuesit e tyre. Por, në demokracinë e drejtpërdrejt, një grup zgjedhësish, nëse e shikojnë të arsyeshme një ligj të aprovuar nga Parlamenti ose që mund të pengohet për aprovim po nga Parlamenti e vendosin përmes referendumit popullor para gjykimit të qytetarëve.

Duhet të bëjmë dallimin mes referendumit dhe plebishitit. Plebishitet janë instrumente që përdoren nga diktatorët (Hitler, Pinochet…) dhe nga njerëz që janë të dashuruar pas pushtetit të fortë (Napoleoni, de Gaulle) të cilët e përdorin plebishitin për të legjitimuar pikërisht pushtetin. Referendumi i vitit 1978 në Kili, pas protestës së OKB ndaj regjimit të Pinochet. Në atë kohë klika, ushtarake në qeverisje gjoja pyeti popullin në se e mbështet këtë lloj qeverisjeje dhe rezultati doli 94-95% pro saj. Një plebishit kushtetues, që preku kushtetutën e vitit 1925, u organizua po aty, në vitin 1980 dhe përsëri me një votë pro prej 68.5% iu zgjat mandati Pinochet-it deri në vitin 1989. Tentativë për të forcuar një formë absolute të pushtetit në Shqipëri ishte edhe referendumi i vitit 1994 për ndryshimin e Kushtetutës, por që u hodh poshtë pasivisht nga qytetarët.

Referendumet dhe iniciativat popullore (ose qytetare) janë të shkruara dhe të iniciuara pikërisht nga qytetarët pas pasur nevojë për mbështetjen e qeverisë ose të politikanëve. Është një instrument që qëndron fort dhe i palëkundur në dorën e qytetarëve për të kontrolluar aktivitetin e qeveritarëve në veçanti dhe të vetë sistemit politik në përgjithësi.

Kampion në lidhje me referendumet është Zvicera, e cila që nga kushtetuta e 1848 deri në vitin 2006 ka organizuar 540 referendume federale dhe në nivel kantonal ka një shifër prej 10 referendume të organizuara për çdo vit. Duhet të theksuar, se jo vetëm Zvicera që me të drejtë mund të konsiderohet piedestali i referendumit, por të gjitha demokracitë perëndimorë, duke përfshirë në dekadat e fundit edhe vendet e Amerikës Latine, e kanë përdorur referendumin si një instrument popullor, për të zgjidhur çështje të rëndësishme në nivel lokal e kombëtar.

Edhe pse në këto vende referendumi po bëhet gjithnjë e më shumë një instrument çelës për demokracinë e drejtpërdrejt. Në Shqipëri, referendumi jo vetëm që nuk praktikohet, por është edhe i panjohur. Kjo na bën të mësojmë, se demokracia e drejtpërdrejt në Shqipëri nuk ka ekzistuar dhe nuk ekziston.

Koncepti bazë i demokracisë është: Të gjithë njerëzit, duhet të kenë pjesë të barabartë për të vendosur se si duhet të qeveriset vendi. Disa janë të pasur, disa të tjerë janë të varfër, disa janë të zgjuar, disa të tjetër me pak, disa e duan Zotin, disa të tjerë mund të duan një njeri të veçantë po sa Zoti. Nuk kanë rëndësi diferencat mes tyre, që të gjithë gëzojnë të drejta.

Po ta ballafaqojmë këtë koncept teorik me realitetet e vendeve demokratike të botës, ku të gjithë, përveç disa qindrave, nuk kanë funksione demokratike. Sistemi i demokracisë përfaqësuese është një sistem i lindur në shekullin e XIX dhe ishte i përshtatur për shoqërinë e saj kohe.

Në atë kohë shoqëria ishte e ndarë në mënyrë të qartë mes të pasurve dhe të fuqishme dhe një mase të madhe të varfërish që e kalonin kohën e tyre në fshatra e fabrika, ku fitonin sa për të mbajtur shpirtin gjallë. Kishin pak mundësi të dinin se çfarë ndodhte në Botë. Edukimi ishte i rezervuar vetëm për të pasurit dhe gazetat ishin shumë të kushtueshme dhe kishin qarkullim të limituar për të informuar opinionin publik.

Sot britanikët janë sipas termave real 5 herë më të pasur se sa një shekull me parë. Amerikanët janë 6 herë më të pasur. Italianët 13 herë më të pasur. Kjo rritje reale e pasurisë bën të mundur që qytetarët të keni më shumë para për të kursyer. Kështu, shumë njerëz kanë më shumë mundësi të investojnë në aksione, të kenë një shtëpi, një makinë e kështu me radhë. Persona, që kanë pasuri të mëdha ndjehen më të pavarur, të cilët janë të prirur të kenë edhe ide fikse për politikat e tyre personale.

Edhe për sa i përket edukimit, gjërat kanë ndryshuar në mënyrë të jashtëzakonshme. Në shumë vende të Botës studimi i detyruar ka arritur deri në moshën 16 vjeç. Në Francë ka 60 herë më shumë studentë në shkollat e mesme se sa një shekull më parë. Në linja të përgjithshme numri i studentëve është rritur 50 herë më shumë se sa një shekull më parë. Në Shtetet e Bashkuara ka rreth 33 herë më shumë studentë nëpër shkollat e mesme se sa një shekull më parë.

Një ndër ndryshimet më të jashtëzakonshme kanë ndodhur falë zhvillimit të teknologjisë digjitale. Me kompjuterin, internetin, celularin, aparatet fotografike dhe kamerat digjitale, pjesa me e madhe e popullsisë mund të njoh e të dijë sekondë pas sekondi atë që ndodh në Botë. Të gjithë këtë informacion jo vetëm mund ta kenë të disponueshëm në formë pasive, por edhe mund të jenë vetë krijues të tij, mund ta ndajnë si dhe ta komentojnë me një masë sa më të gjerë personash.

Këto tre faktor, pasuria, edukimi, informacioni bëjnë të mundur që qytetarët të japin një gjykim të arsyeshëm për çdo argument të caktuar. Nuk ka më asnjë lloj diference mes cilësi të një vlerësimi të bërë nga qytetarët dhe të një vlerësimi të bërë nga përfaqësuesit e tyre për një çështje të caktuar. Përkundrazi, nëse mendojmë në një botë reale, qytetarët zgjedhin më mirë se sa përfaqësuesit, sepse vendimet e tyre nuk mbështeten mbi korrupsionin, forcën e lobeve, në dëshirën për të bërë karrierë politike, në faktin se mund t’i përkasin një kaste të privilegjuar, që jo rrallë herë kanë shumë influencë për ato pak përfaqësues të zgjedhur.

Një faktor tjetër ka ndryshuar qartësisht gjatë epokës tonë. Për më shumë se një shekull, pjesa më e madhe e demokracive kanë pasur përplasje mes një partie marksiste dhe një liberale. Diferenca ideologjike ishte e dukshme: nga socializmi tek individualizmi, nga ekonomia e tregut tek ajo e përqendruara.

Me shpërbërjen e Bashkimit Sovjetik e të indologjisë komuniste, edhe partitë kanë ndryshuar emër e kanë modifikuar, le të themi, programet e tyre. Ideologjitë janë bërë më pak radikale, dhe diferencat janë më pak të qarta. Zbehja e ideologjisë ka pasur dy pasoja:

- Partitë po bëhen organizata gjithmonë e më të fuqishme;

- Personat kalojnë më shpesh sa në një parti tek një tjetër;

Partitë me kalimin e kohës, jo vetëm që nuk e mbështesin formën e demokraci së drejtpërdrejt, por e luftojnë atë, sepse ajo u kufizon pushtetin. Shembull tipik i kësaj sjellje është Shqipëria gjatë 20 viteve tranzicion. Nuk kemi qoftë edhe një rast të vetëm, ku një parti politike të ketë marrë qoftë edhe një iniciativë të vetme referendumi për një çështje të rëndësishme që prek interesat e qytetarëve. Ky është një argument më shumë për të vërtetuar, se partitë shqiptare dhe sistemi politik shqiptar nuk është demokratik.

Demokracia e drejtpërdrejt i bën zgjedhësit të jenë më efikas. U jep qytetarëve më shumë përgjegjësi komunitare dhe i ndihmon të sillen edhe në mënyrë më të përgjegjshme. Demokracia e drejtpërdrejt i bën më të mirë qytetarët, duke i shndërruar në të njëjtën kohë edhe në zgjedhës më të mirë.

Një ndër referendumet e para është ai konfederal i zhvilluar në vitin 1866, që u kërkonte qytetarëve nëse hebrenjtë duhet të kishin të drejta të barabarta për rezidencë. Qytetarët i përgjigjen pozitivisht kësaj pyetje. Ka shumë analistë, që mendojmë se demokracia për gjatë shekullit të kaluar është zhvilluar në një gjendje të bllokuar. Ka ardhur momenti që i gjithë procesit të riformohet duke përmbushur principin bazë të demokracisë: Demokracia është qeveria e popullit.

Demokracia e munguar te partitë

2011-10-27T18:09:00.003Z

Fjalim i mbajtur nga dot. mag Alban Daci gjatë prezantimit të platformës së Partisë Socialiste nga z. Arben Malaj.

Sot, sistemi politik shqiptar ndodhet në një krizë identiteti dhe funksionimi. Gjithmonë e më shumë po thellohet distanca mes politikës dhe qytetarit, ku ky i fundit jo vetëm ndjehet i braktisur, por edhe i marr peng nga njerëz që politikën e bëjnë për interesa të ngushta personale dhe jo për të mirën e përgjithshme.

Kush beson se kështu mund të demokratizohemi, do të thotë, se nuk ka kuptuar aspak se si funksion një shoqëri demokratike, ku protagonistët e saj nuk janë të përjetshëm, sepse vetë shoqëria është gjithmonë në ndryshim të vazhdueshëm dhe ka nevojë për ide të reja që i përshtaten kohës.

Në fillim të viteve ’90 shqiptarët kërkuan që Shqipërinë ta bëjnë demokratike dhe si Europa. Edhe pse kanë kaluar më shumë se 20 vjet tranzicion, ne duhet të bërtasim fort njëzëri Shqipërinë e duam demokratike dhe në Europë, sepse ajo nuk është e tillë.

Demokracia nuk ofrohet vetëm nga një pakicë dhe vetëm nga një formë mendimi. Alternativat e mendimit dhe pluraliteti i personave vetëm e shëndoshin më shumë demokracinë duke e bërë funksionale dhe të pranueshme nga të gjithë.

Nuk mund të ketë demokraci të njëanshme dhe për disa ose pak persona. Demokracia është e të gjithëve dhe duhet të ndërtohet me kontributin e çdo kujt duke formuar atë që quhet kontenitori qytetar i demokracisë.

Nuk mund të ketë demokraci pa respektimin e principit të meritokracisë. Sot, për shkak të politikës, meritokracia është një term i huaj.

Sot, për të bërë karrierë mjafton të kesh një mik, të kesh para, por jo vlera njerëzore, vizione për të ardhmen dhe dëshirën për të mbrojtur të mirën e përbashkët.

Shumë të rinjtë të talentuar sillen rrugëve nëpër Tiranë, ose edhe me keq largohen fare nga vendi, vetëm për faktin se nuk janë bërë pjesë e pazareve të rëndomta politike.

Ka ardhur momenti të bërtasim të gjithë njëzëri. Stop injorancës politike dhe po talenteve dhe njerëzve me vizione!

Të talentuarit kanë nevojë për Shqipërinë, por edhe Shqipëria ka nevojë për ta që të behet demokratike dhe Europiane.

Realiteti, shqiptar ka ndryshuar nga momenti, kur qytetarët dëgjuan për herë të parë parullën "rroftë demokracia", që pa e ditur dhe pa e studiuar asnjëherë më parë e morën të gatshme si diçka themelore që përfaqësonte lirinë e të vepruarit, të menduarit dhe të organizimit të jetës vetjake në raport me komunitetin ku jeton.

Format e komunikimit të shpejtë dhe modernë, si interneti e ka ndërgjegjësuar brezin e ri për t’i kuptuar, diskutuar dhe kritikuar shumë fenomene që ndodhin në shoqëri që kanë të bëjnë me jetën e secilit nga ne.

Kohët e fundit janë krijuar shumë site dhe mail-lista individuale apo kolektive, ku diskutojnë se si mund të qeveriset drejt prosperitetit një vend dhe si mund të drejtohet me ndershmëri dhe me efikasitet shoqëria për të qenë e denjë dhe kompetitive.

Një lëvizje e tillë për demokratizimin e Shqipërinë, do ta quaj unë, është kjo për të cilën ne jemi mbledhur këtë.

Është forca e kësaj lëvizje të udhëhequr nga z. Arben Malaj, që na rrit besim, se Shqipëria meriton dhe do të bëhet demokratike.

Forca e kësaj lëvizje është guximi ynë për të ndërtuar të ardhmen që meritojmë.

Vlera e kësaj lëvizje, është demokracia, forma më e lartë e mirëqeverisjes në botë.

Prandaj, duke marr guxim edhe nga prania jonë sot këtu, duhet të zgjohemi nga gjumi dhe të marrin fatin në duart tona.

Vetëm kështu do të jemi në gjendje të plotësojnë aspiratat tona demokratike dhe të plotësojnë obligimet që kemi kundrejt qytetarëve duke i përfaqësuar sa më drejt dhe mirë siç e kërkon edhe vetë demokracia.

Ka vite që flitet për reformim në institucionet e përfaqësimit dhe pjesëmarrjes politike, por në të vërtetë nuk ka ndodhur asgjë.

Gjithçka ka mbetur si më parë dhe e pa ndryshueshme, sepse ky reformizëm është përfaqësuar dhe ndërmarrë nga ato që risinë dhe reformën nuk e duan.

Si mund të ndodh reformimi, kur ai kontrollohet, drejtohet ose mund të orientohet nga lart për poshtë.

Si mund të presësh reformim të orientuar për nga risia, kur protagonistët janë me ide të vjetra dhe vizione të pa reforumuara.

Ne të rinjtë do të jemi zot të vetës dhe të vendit, vetëm kur të përfaqësojnë aksionet dhe idetë tona.

Të rinjtë do të jenë të vlefshëm jo vetëm për vetën e tyre, por për gjithë qytetarët dhe vendin, vetëm në momentin, kur të arrijnë të përfaqësojnë vetveten, kur të prezantohen vetë me formimin e tyre intelektual dhe jo të prezantuar vetëm për imazh nga të vjetrit nëpër mbrëmjet gala.

Vendi dhe shoqëria shqiptare ka nevojë për të renë, për ndryshimin, për prosperitetin, sepse këta janë elementët që garantojnë koherencën dhe të ardhmen e merituar, ndryshe nga ajo që kemi përjetuar deri tani.

Ne, përfaqësojmë rininë, jemi rritur duke studiuar demokracinë, kemi dashuri dhe përgjegjësi për vendin tonë.

Prandaj, duhet të jemi zot të aksioneve tona për të realizuar reformimin e duhur që ka për objekt realizimin e shoqërisë demokratike.

Politikës shqiptare i mungonte edhe modeli “velina”

2011-10-23T21:35:00.003Z

Alban Daci

Është bërë tashmë e modës, që politika shqiptare të imitojë dhe të përvetësojë nga modelet politike perëndimore anët negative. Pak ditë më parë, në një atmosferë totale të ngërçit politik në vend, diku në Durrës, na u prezantua nënkryetarja e re e Forumit Rinor Demokratik.

Ajo që vihej re, ishte fakti, se ajo u prezantua sikur të ishte një “mall stimulues” dhe jo ashtu siç duhet të ndodh në raste të tilla. Pra, të zgjidhej demokratikisht dhe pastaj të prezantohej si kandidati më mirë që mbart vlera intelektuale, sociale dhe që ka vizione për të bërë diçka konkrete në të mirë të shoqërisë dhe të vendit ku jeton. Një ditë më pas edhe në mediat e shkruara u komentua kështu ky event i radhës në politikë shqiptare: u prezantua si nënkryetare e FRD, “velina” e mirënjohur e ekranit shqiptar.

Për të gjithë ato, që nuk janë të informuar, “velina” është në Itali një fenomen që ka prekur shumë hapësira të jetës duke përfshirë edhe atë politike. “Velina”, në Itali është simbol i shfrytëzimit të imazhit të gruas vetëm për bukurinë që ka dhe seksualitetin që përfaqëson. Pra, simbolizon përdorimin e gruas, si objekt bukurie dhe jo për vlerat e rëndësishme që ka pasur që nga hapat e para të civilizimit njerëzor.

Gjithashtu, ajo që ra në sy, ishte fakti se “velina’, në fjalë thjeshtë u prezantua nga “shefat” dhe nuk u fol fare as për faktin, se nëse u mblodh ndonjë organ përfaqësues për ta zgjedhur, apo nëse u vendos të emërohej për ndonjë meritë të veçantë.

Intelektualët dhe qytetarët, të mërzitur nga ngërçi politik, flasin dhe diskutojnë, se si mund të dilet nga kjo situatë. Ndërsa, politika aktuale, mbledhë ca persona dhe në formë banale dhe jo demokratike, del në një konferencë duke na prezantuar një “velin”. Atëherë, nga ky akt lindin disa pyetje legjitime? A duhet të zgjidhen në mënyrë demokratike personat që duan të bëjnë politikë? E dyta, a nuk kishte persona të tjerë që me të vërtetë kanë dhënë kontribute të rëndësishme në shoqëri dhe kanë eksperienca shumë të mira profesionale? A duhet të përdoret gruaja si objekt seksual?

Sistemi aktual politik është jo demokratik, si në nivel forumesh rinore ashtu edhe në nivelin e zgjedhjeve të liderëve të "rritur”. Për të këtë mjaftojnë të citojmë dy raste më të freskëta: zgjedhjen e kryetarit të FRESH (më saktë do të ishte emërim i urdhëruar nga lart) dhe emërimi ose prezantimi i nënkryetares së FRD sikur të ishte një objekt seksual dhe asgjë me shumë. Ne duam ta bëjmë vendin tonë demokratik, kur vetë sistemi jonë politikë është autokratik dhe shumë herë edhe despotik, sepse nuk ka zgjedhje, por emërime.

Gruaja shqiptare në shoqërinë tonë dhe në formimin e shtetit ka një rol shumë të rëndësishëm. Gruaja shqiptare në të kaluarën ka qenë simboli i sakrificës, i dinjitetit, diturisë dhe dëshirës për të bërë progres në shoqëri. Prandaj, gruaja shqiptare nuk duhet të pranoj të përdoret politikisht nga meshkuj. Gratë shqiptare ashtu si edhe burrat shqiptarë, duhet të luftojnë përmes dinjitetit dhe diturisë për ta çuar Shqipërinë drejt Bashkimit Europian, drejt demokracisë së vërtetë perëndimore.

Gjithashtu, pa vënë në dyshim vlerat dhe aftësitë politike të kësaj “veline”, Shqipëria ka potenciale shumë të mira dhe të rëndësishme nga rinia, që jo vetëm meritojnë të jenë pjesë e politikës shqiptare, por energjitë e tyre dhe eksperiencat e tyre do të ishin të rëndësishme për realizimin e reformave dhe për integrimin e vendit në BE. Aty, ku nuk ka demokraci, nuk mund të ketë edhe vlera. Aty, ku ka emërime që kënaqin dëshirat e pak personave, ka vetëm devijim vlerash, abuzim me dinjitetin njerëzor.

Kriza e shtetit nacional dhe rendi botëror

2011-10-23T07:10:00.001Z

Alban Daci

Shteti nacional po përballet me një krizë reale, sepse po mbaron “civilizimi” i punëtorëve dhe shteti keynesian. Shoqërimi i këtyre dy elementeve po prodhon fenomene perverse. Nga njëra anë ato prodhojnë hijen e tyre në luftërat e ndryshme që po zhvillohen nëpër botë dhe nga ana tjetër po ndihmojnë rilindjen e nacionalizmave (siç janë rasti i Francës, Gjermanisë, Ballkanit e në plot vende të tjera të botës) dhe të tribalizmave etnikë.

Ka gjithnjë e më shumë thirrje etnike, kur flitet për identitetet kulturor, e cila është e lidhur me një territor të caktuar e shpesh herë me karakter rajonal. Ky koncepti i “etnisë” duket të jetë çelësi i mirëkuptimit për proceset në vazhdim, atje ku “identiteti” nuk është vetëm një mirënjohje historike-kulturore, por edhe përkatësi e një “fati” të përbashkët ekonomik, që ka forcën për të kapërcyer kufijtë tradicional të shtetit nacional.

Përballë krizës së shtetit nacional, loja konsiston në formimin e një “nacionaliteti” të ri, që u referohet interesave ekonomike, të prodhimit, interesave financiare, interesave kulturore. Sot, shteti nacional nuk është më kontenitori ekskluziv i strukturave të prodhimit; nuk ka më funksionin e ndërmjetësuesit, siç e kishte më parë shteti fordist keynesian...ai shtet që duhet të ndërmjetësonte mes dy funksioneve të prodhimit, mes forcës së punës dhe kapitalit, dhe për këtë duhet të harxhonte shuma të mëdha me burime sociale, që të bënte të mundur ndërmjetësimin.

Pra, po flasim për një “nacionalitet të ri” të lidhur me “fatin” e përbashkët ekonomik. Prandaj, kemi të bëjmë me një rajonalizëm të ri dhe për këtë do të citojmë Revellin: “Hapet konkurrenca, jo më një konkurrencë mes kapitaleve, por një konkurrencë mes shteteve, për të luftuar për mbijetesë njëlloj si grupet e mëdha industriale”.

Kjo po ndodh edhe në nivele rajonale. Rajoni i Lyon-it, por ju ofron tashmë sipërmarrësve torinez kushtet e privilegjuara nga këndvështrimi fiskal, të infrastrukturës e kështu me radhë, që të shkojnë të lokalizohen në zonën e tyre. Nga kjo lëvizje e rajonit të Lyon-it shumë sipërmarrës piemontez po kalojnë të investojnë dhe të bëjnë biznes atje.

Situata ndërkombëtare jo vetëm për arsyet që thamë më sipër, është shumë më serioze se sa duket në pamje të parë. Sistemi ndërkombëtar po përballet me një krizë të jashtëzakonshme. Ai ndodhet përballë dilemës bipolare dhe multipolare. Studiuesit e marrëdhënieve ndërkombëtare jo vetëm për shkak të vështirësive që paraqet vetë studimi i sistemit, por edhe për faktin se përfaqësojnë interesa të ndryshme, nuk janë në gjendje të përgjigjen në mënyrë korrekte nëse sistemi aktual ndërkombëtar është bipolar apo multipolar.

Disa studiues jo amerikanë, dhe që janë kundër interesave të kësaj të fundit, që nga vitet ’70 kanë thënë se Shtetet e Bashkuara po pësojnë një rënie pikiatë. Me mbarimin e Luftës së Ftohtë, sipas kësaj rryme rënia e Shteteve të Bashkuara është bërë me e qartë. Sipas tyre, këtë fakt e konfirmuan edhe ngjarjet e 11 shtatori të 2001.

Gjithashtu, sipas këtyre studiuesve, mbarimi i Luftë së Ftohtë shënoi edhe mbarimin e bipolarizmit, sepse Bashkimi Sovjetik u shpërbë. Pas rrëzimit të Murit të Berlinit, në pah kanë dalë fuqi të reja të natyrës rajonale, të cilat po pësojnë rritje të madhe. Disa nga këto fuqi rajonale janë: Brazili, India, Kina, Turqia, Afrika e Jugut. Këto fuqi të reja, edhe pse janë rajonale, po përpiqen të fitojnë forcë dhe terren në ato vende ku forca e Shteteve të Bashkuara ka pësuar rënia, ose është vënë në dyshim. Pra, në një mënyrë apo, tjetër, këto fuqi nuk duan të jenë në këto momente kundërshtare në nivel global me Shtetet e Bashkuara, por thjeshtë të mbrojnë shtëpinë e tyre dhe të fqinjëve që i rrethojnë, duke luajtur rolin e kryetarit të shtëpisë në rajon.

Gjithashtu, ajo që mund të vihet re aktualisht në sistemin ndërkombëtar, është fakti se ka tendenca për autonomi nga rajone të ndryshme të botës. Çdo do të thotë kjo? Më parë çdo çështje rajonale, ose jo, në momentin final varej nga pozicion global i sistemit bipolar. Nëse më parë kishte probleme mes palëve në Lindje e Mesme, fati i tyre në fund do të varej nga politikat dhe pozicionet që do të mbanin Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimi Sovjetik. Pra, çdo lloj çështje rajonale, ose jo, më parë trajtohej dhe zgjidhej në mënyrë definitive vetëm në nivel global. Ndërsa, sot kemi tendenca autonomiste, ku fuqitë rajonale tentojnë t’i zgjidhin çështjet vetëm, pa pasur nevojë të referohen tek Shtetet e Bashkuara apo tek ish Bashkimi Sovjetik.

Aktualisht kemi një inversion mes dinamikave rajonale dhe globale. Në çdo kontekst rajonal, në fakt, është shkalla gjeografike e marrëdhënieve mes aktorëve që cakton kufijtë e shpërndarjes së fuqive të tyre: dhe vetëm një herë që dihet se çfarë dimensionesh posedojnë marrëdhëniet ndërkombëtare, atëherë mund të përcaktohet, se cila do të jetë edhe zonë e influencës. Dobësimi i penetrimit të sistemit global mbi sistemet e ndryshme rajonale ka një efekt të dyfishtë paralel mbi marrëdhëniet e aktorëve. Nga njëra anë, pa paragjykuar shpërndarjen e fuqisë në nivel global, ajo bëhet gjithnjë e më pak e rëndësishme në nivel rajonal.

Në kontekstin e Luftës së Ftohtë, siguria e çdo aktori varej në instancën e fundit nga ballafaqimi mes burimeve dhe qëllimeve të pikërisht nënsistemeve globale të aleancave dhe atyre të nënsistemeve të armikut: siguria e Turqisë, Koresë së Jugut, Afrikës së Jugut dhe Izraelit, për shembull, vareshin në instancën e fundit nga qëndrimi dhe superioriteti i bllokut perëndimor në respekt me atë sovjetik. Në kontekstin ndërkombëtar aktual, liderët dhe qytetarët e vendeve të ndryshme i perceptojnë perspektivat e paqes, ose të luftës, si gjithmonë e më të pavarura me qëllimet e antagonistëve dhe partnerëve të lidhur në rajonin e tyre, e gjithmonë më pak të lidhur me burimet dhe qëllimet e tjerëve jashtë rajonit.

Mekanizmat e garancive të jashtme të së kaluarës – protektoratet, aleancat bilaterale dhe multilaterale, premtimet informate- humbin besueshmëri ose, të paktën, kanë vështirë të jenë të projektuara në mënyrë definitive për të ardhmen, me rezultat për të inkurajuar aktorët, ose për të garantuar sigurinë në mënyrë autonome, ose në konkurs me partnerët lokalë.

Po t’i rikthehemi edhe një herë çështjes nëse sistemi aktual ndërkombëtar është akoma bipolar, multipolar. Siç thash, kemi arsyetime/qëndrime të ndryshme, që ndryshojnë sipas interesave që përfaqësojnë.

Për shembull, Kissinger thotë, se:

“Në botën e pas Luftës së Ftohtë, Shtetet e Bashkuara janë e vetmja superfuqi që ka mbetur me kapacitetin për të ndërhyrë në cilëndo pjesë të globit. Ai shkon më tej, duke thënë, se mungesa e një ideologjie sunduese, si dhe rreziku strategjik u jep liri kombeve të ndjekin politikën e jashtme, të bazuar gjithnjë e më shumë në interesin e tyre kombëtar imediat. Në një sistem ndërkombëtar të karakterizuar, ndoshta, nga pesë ose gjashtë fuqi të mëdha dhe nga një shumicë shtetesh të vegjël, rendi do të duhet të lind pak a shumë siç ka lindur në shekujt e kaluar, nga një pajtim dhe balancim i interesave kombëtar konkurrues.

Fareed Zakaria shkruan në librin e tij “Bota pas-amerikane”:

“Në planin politiko-ushtarak vazhdojmë të jetojmë në një botë me një superfuqi. Por, në çdo dimension tjetër- industrial, financiar, arsimor, kulturor- shpërndarja e fuqisë po zhvendoset duke iu larguar dominimit amerikan. Kjo nuk do të thotë se tani më po futemi në një epokë anti-amerikane. Por do të thotë që po shkojmë drejt një bote post-amerikane, drejt një bote të përcaktuar dhe të drejtuar nga shumë vende e shumë popuj”.

Ndërsa Dominique Moisi në pjesën ‘Bota në vitin 2025’ të librit “Gjeopolitika e emocioneve’, ja si shkruan: “Parashikimi i Pol Kenedit (Paul Kennedy) mbi rënien e perandorisë amerikane, kur ai e publikoi atë në vitin 1987, ishte i parakohshëm. Ai u bë realitet në vitin 2025. Si rezultat, një Amerikë e dobësuar nuk ka më as forcën ushtarake dhe as mjetet diplomatike për të qenë kombi i domosdoshëm, siç ka qenë që nga viti 1941”. Kjo e fundit edhe pse mbetet thjeshtë një parashikim duke analizuar faktet historike, i mbetet po historisë për të na dëshmuar të vërtetën dhe atë që do të ndodh në të ardhmen e afërt dhe të largët.

Europa, shqiptarët dhe nacionalizmi provincialë

2011-10-16T19:42:00.007Z

Alban Daci*

Situata aktuale e Europës për shkak të krizës ekonomike është jo kritike, por e lëkundur. Nuk them kritike, sepse duke pasur parasysh të kaluarën e saj, ajo ka treguar se është në gjendje të kapërcejë momente edhe më të vështira, se sa kriza ekonomike. Për të vërtetuar këtë mjafton të citojmë dy konfliktet e mëdha botërore. Nga këto konflikte Europa doli e shkatërruar materialisht, e rrënuar ekonomikisht dhe humbi shumë jetë njerëzish, por shpresa e saj për të siguruar një të ardhme më të mirë jo vetëm nuk u shua, por u forcua edhe më me shumë bindje përballë realiteteve të reja të shfaqura nga koha dhe të përfaqësuar nga hapësira.

Gjithashtu, nga ekstremet e majta dhe të djathta europiane po shfaqen rrezikshëm nacionalizmat rajonal, ose të themi më mirë “patriotizmat provincial”, të cilat edhe pse tani nuk janë në nivele shqetësuese ndërkombëtare, nëse do të tolerohen, ashtu siç ndodhi edhe me aventurën e Hitlerit, do të jenë një kërcënim real për të ardhmen e gjithë Europës. Nacionalizmat provincialë janë shumë të pranishme në gjithë Europën dhe për shkak të krizës ekonomike që po përjeton ajo, mund të përfitojnë terren gjithnjë e më shumë.

Për shembull, një formë e ekstremizmit provincial është partia dhe lëvizja “Lega Nord” (në shqip “Lidhja e Veriut”) në Itali. Kjo, lloj lëvizje mbi burime të deformuar historike, beson në ekzistencën e një populli padan. Lideri historik i kësaj force, Umberto Bossi- një model modern i Hitlerit- ka shfaqur ide të ndryshme, duke ofenduar herë pas here elementet përbërëse të shtetit nacional italian. Vetëm pak kohë më parë, duke shfrytëzuar krizën e aktuale ekonomike të Italisë dhe të vetë Europës, ka kërkuar se ka ardhur momenti që populli padan të vetëvendos për vetën dhe nuk mund të mbajë më në shpinë italianët e Jugut.

Pra, mjaftojmë të analizojmë radikalizmin e deklaratave të Bossi-t, për të kuptuar se lëvizja e tij dhe të tjera si ajo, po përfitojnë shumë terren në Europës, për shkak të situatës të lëkundur ekonomike. Nacionalizmat provincialë po shfaqen fuqishëm edhe në Ballkan, të cilët, në ndryshim nga vendet e tjera të Europës Perëndimore, nuk përfaqësohen nga lëvizje të vogla të disa pakicave qytetare që mendojnë ndryshe, por nga vetë shtetet nacionale.

Në Ballkan, ndryshe nga Europa, nacionalizmin provincial e bëjnë shtetet nacionale përmes politikave të tyre të brendshme dhe të jashtme. Në Ballkan, përfaqësuesit më të mirë të kësaj politike provinciale, janë serbët dhe shteti i tyre nacional, të cilët përmes politikës së tyre të jashtme agresive po përpiqen të rifitojnë kohën e humbur në Kosovë. Ata, mendojnë akoma sot që përmes barrikadave dhe bojkotit të bëjnë invazione ekonomike dhe politike agresive mbi Kosovën.

Nuk mungojnë edhe raste të tjera, ku shtete nacionale të Rajonit, përmes konjukturave dhe grupeve të interesit, të besojnë mbi nacionalizmin provincial dhe ta përdorin atë me shpresën se mund të gllabërojnë përsëri territore të huaja. Kjo është një mendësi jo vetëm e vjetër, por edhe shumë e rrezikshme. Pra, çdo lëvizje politike, apo edhe shtet nacional që pretendon, se mund të përfitojë territore apo influenca në Ballkan duke përdorur në formë të deformuar kartën nacionaliste, është jashtë kohe dhe rrezikon të zhytet në reaksione zinxhirë që ofron vetë historia.

Duke pasur parasysh këtë lloj panorame, që shfaqet në Europë, duhet t’i rikthehemi dhe t’i referohemi Federalizmit Europian. Më të famshmit dhe më të rëndësishmit e Federalizmit Europian, janë padyshim intelektualët italian, si: Spinelli, Rossi, Albertini. Është e rëndësishme të theksojmë, se qëllimi dhe impenjimi i federalistëve italian ishte dimensioni mbinacional i federalizmit. Ato luftuan për një Europë ndryshe, jo të mbyllur në kafazet e shteteve nacionale, por të hapur duke krijuar një sentiment të ri që do t’u përkiste të gjithëve, i cili do të emërtohej “Europianizëm”. Europianizmi i Spinelli-t, nënkuptonte krijimin e Shteteve të Bashkuara të Europës përmes një asambleje kushtetuese europiane. Në terma më të thjeshtë, përkthehej, se për shkak të kaluarës së përgjakshme, vendet europiane duhet të bashkoheshin në një shtet të vetëm dhe të përbashkët europian nën formën federaliste.

De Gasperi, në kohën e tij, shkruante: “Nuk është e vërtetë që limitimi i mjeteve që ne disponojmë na shtyn neve të jemi në favor të krijimit të Europës së Bashkuar”. Të integrohesh në Europë, para së gjithash do të thotë krijimi i një projekti të mirëfilltë politik, që duhet të ketë një valencë të rëndësishme, si të brendshme ashtu edhe të jashtme. Vendosja e lidhjeve më të ngushta mes vendeve të Europës, do të thotë se Europa do të jetë më e bashkuar nga brenda dhe më e fortë nga jashtë. Ne, shqiptarët, duhet të bëhemi pjesë e këtij projekti të madh politik nëse nuk duhet të margjinalizohemi brenda një strofulle të ngushtë dhe të pasigurt, siç është shteti nacional, ose forma e deformuar e tij “nacionalizmi provincial”.

Ballkani dhe Shqipëria kanë shumë nevojë për federalizmin europian dhe doktrinën e tij. Federalizmi, që në formën e tij të parë të realizuar konkretisht me krijimin e shteteve të Bashkuara të Amerikës, u krijua si një kundërreaksion ndaj despotizmit, si një liri kundër nacionalizmit agresiv; formë bashkëpunimi mes shteteve kundër formës konfliktuale dhe të përgjakshme, që kishte prodhuar shteti nacional me format e tij; pushteti të ishte sa më pranë qytetarëve dhe jo në dorën e burokratëve, siç ndodhte tek shteti nacional.

Amerika është karakterizuar tradicionalisht, mbi të gjitha, nga shpresa. Historia e saj mbështetet në një shpresë pothuajse mesianike; një besim te Amerika si toka e shpëtimit, çlirimit dhe fillimeve të reja. Ndërsa Europa e shek. XX u ndërtua mbi idenë e kapërcimit të historisë. Ne, shqiptarët, duke mbështetur fort europianizmin modern, duhet të ringjallim shpresën tonë, e cila është anëtarësimi me të drejta të plota në Europë. Ndërsa, vetë Europa duhet të punojë dhe të shpresojë jo vetëm për të harruar të kaluarën, sepse kjo tashmë është arritur, por për të formuar të ardhmen, që janë Shtetet e Bashkuara të Europës.

* Autori është anëtar i "Lëvizjes Federaliste Europiane"

Idetë europiane

2011-10-14T10:17:00.002Z

Alban Daci

Jean- Jacques Rousseau ishte për një “paqe të përsëritur” përmes arsyes dhe kontratës sociale: ishte një shoqëri, që ishte Europa, në të cilën ishte uniformiteti që anulonte në një far mënyre, karakteret e vërteta nacionale.

Saint Simon në 1814 në Paris do të shkruante: “ Do të vij një moment, ku të gjithë popujt e Europës, do të binden që më parë të rregullojnë problemet e përgjithshme se sa të mbrojnë interesat nacionale: atëherë dhimbjet do të bëhen më të vogla, paqartësitë do të qartësohen, luftërat do të shuhen; dhe drejt këtij objektivi ne kërkojmë të shkojmë”. Bobbio do e cilësojë veprën e Simon si: “guximin e parë për një shoqëri mbinacionale, e cila edhe pse nuk ka akoma karakteret e një shteti federal në kuptimin rigoroz të fjalës, shkon shumë më përtej se sa sistemi konfederal i shteteve”.

Frederico Chabod: “Atje ku më parë njerëzit e kulturës dhe të nderit ishin ndjerë europian para se të ndjeheshin italian, francez apo gjerman, sot ndjehen në mënyrë ekskluzive vetëm italian, francez apo gjerman”. Hyjnia e re është shteti nacional, i cili bëhet armik i çdo iniciative për homogjenizim, bashkëpunim dhe paqe mes popujve.

Poeti gjerman Heinrich Heine, rrëshqet mes idesë të integrimit të popujve të Europës dhe inspirimit të një vëllazërie universale. Megjithatë, ai nuk arrin të largohet nga primati gjerman për realizmin e këtyre ideve.

Viktor Hugo: “ Do të vij dita ku Franca, Rusia, Anglia dhe më vonë Gjermania, të gjitha nacionet e kontinentit, pa humbur cilësitë e veçanta dhe krenarinë personale, do të bashkohen ngushtësisht në një bashkim më superior, i cili do të ndërtoi vëllazërinë europiane. Do të vij dita ku Shtet e Bashkuara të Amerikës dhe Shtetet e Bashkuara të Europës, do të zgjasin duart mbi dete për të shkëmbyer prodhimet e tyre, tregtinë, industrinë, artet, gjenitë për të përmisuar krijimin nën vëzhgimin e Krijuesit”.

Megjithatë ideja e integrimit europian nuk bëri progres të madh në periudhën e të fundit të Tetëqindtës dhe në vitet e para të Nëntëqindtës, sepse skena politike europiane ishte e dominuar nga një tendencë rritëse për të marrë sa më shumë territore në cepat e Botës. Kjo ishte periudha që Europa e kishte vëmendjen më të madhe drejt jashtë kufijve të saj, se sa për çështjet e brendshme siç ishin konfliktet, interesat ekonomike, apo format reale të bashkimit në një formë të vetme shtetërore.

Ideja europiane që duhet të predikojmë sot, nuk duhet të jenë për një Europë të mbyllur kundrejt askujt, por për një Europë të hapur për të gjithë, një Europë ku njerëzit mund lirisht të vlerësojnë kontrastet dhe idealet. Europa duhet të jetë shpresa dhe guximi real, ku forca e bashkimit do të jetë një garanci për të kaluar momentet e vështira dhe guximi për të ardhmen do të jetë një fitorja mbi të tashmen e vështirë. Idetë e personaliteteve dhe individëve të shquar ëndërruar Europën e Bashkuar, politikanët dhe statistët ,hap pas hapi, e shndërruan këtë ëndërr në një realitet.

Demokratizimi i sistemit politik është çelësi i Integrimit

2011-10-13T15:44:00.003Z

Alban Daci

Shqipërisë iu refuzua statusi për në Europë. Progres-raporti i Komisionit Europian vlerëson, se Shqipëria, ka bërë progres të kufizuar në mbushjen e kritereve politike për anëtarësimin në Be. ‘Numërimi i diskutueshëm i votave në zgjedhjet e 8 Majit shtoi polarizimin politik mes mazhorancës dhe opozitës. Ka pasur shqetësime për pengim të hetimit për 21 Janarin.”

Shkaku kryesor i mospranimit të statusit nga ana e BE-së mbetet, padyshim situata politike në vend, e cila është kapur për gryke nga ngërçi, konflikti. Politika shqiptare në 20 vitet e fundit ka qenë gjithmonë konfliktuale. Jemi të gjithë dëshmitarë në këto 20 vite, se për shkak të politikës konfliktuale, jo vetëm, që nuk kemi ecur përpara, por kemi kaluar momente tragjike. Ky konflikt partiak 20 vjeçar është i simbolizuar nga binomi PD-PS, të cilat kanë qeverisur duke alternuar njëra-tjetër, por pa sjellë asgjë të re në formën e përfaqësimi dhe të qeverisjes.

Gjithashtu, Progres-raporti nënvizon faktin, se Shqipëria nuk ka bërë hapa të rëndësishme në mirëfunksionimin e Parlamentit, reformën zgjedhore, në funksionimin e Ekzekutivit, administratën publike, sistemin Gjygjësorë etj. Me pak fjalë i gjithë sistemi qeverisës dhe përfaqësues shqiptar nuk plotëson kushtet për anëtarësim në BE.

Ashtu si Pozita dhe Opozita janë përpjekur të fajësojnë njëra-tjetrën për mosmarrjen e statusit. Në të vërtetë faji është i të dyjave. Politika ka ekzistuar që kur u shfaqen komunitetet e para njerëzore dhe ajo realizohet nëpërmjet njerëzve për rregullimin e marrëdhënieve të tyre. Njerëzit në shoqëri të caktuara kanë mendime të kundërta, dëshira dhe interesa të ndryshme, dhe nevoja konkurruese, të cilat natyrshëm çojnë në “mosmarrëveshje për rregullat sipas të cilave njerëzit duhet të jetojnë”. Nga ana tjetër, që të ndikojnë mbi këto rregulla ose të sigurohen që këto rregulla zbatohen, njerëzit duhet të bashkëpunojnë me njëri-tjetrin, ata duhet të ‘veprojnë në marrëveshje” midis tyre. Pra, domosdoshmëria e politikës lind nga karakteri kolektiv i jetës njerëzore.

Gjithashtu, sipas Aristotelit, politika nënkupton administrimin e qytetit për të mirën e qytetarëve, përcaktimin e një hapësire publike në të cilën të gjithë qytetarët marrin pjesë. Politika shqiptare në njëzet vjeçarin e fundi që nga hapat e para të saj, nuk ka vepruar në formën e një marrëveshje, për një të mirë më të madhe, siç është ajo e qytetarëve dhe e vetë vendit. Kjo nënkupton faktin, se politika shqiptare ka jetuar dhe ka vepruar sikur të ishte një trup i huaj brenda jetës kolektive qytetare të vendit. Këtë e vërteton fare mirë fakti, se politika duke ndjekur vetëm interesat e saja të ngushta për pushtet ka lënë gjithmonë pas dore dhe në shpërfillje jetën qytetare dhe përfaqësimin e interesave të tyre.

Politika Integrimit Europian, duke u nisur nga e kaluara jonë izoluese si dhe nga aktualiteti i proceseve ndërkombëtare, është dhe duhet të konsiderohet politikë kombëtare. Pra, përtej interesit të ngushtë për pushtet të politikës shqiptare, ka diçka më të madhe dhe më të rëndësishme për të mirën e përgjithshme. Kjo padyshim është integrimi i Shqipëri në Europë. Fakti, se ne përsëri morëm një “JO” të madhe për hyrjen në Europë, vërteton edhe njëherë faktin se Politika shqiptare jo vetëm që nuk mbron interesin e përgjithshëm, por është hapur kundër tij për hir të interesit të saj të ngushtë për pushtet.

Për shembull raporti nënvizon ndër të tjera faktin, se Shqipëria ka bërë progres të kufizuar në reformën e administratës publike, ku një ndër problemet me serioze mbetet padyshim rekrutimi pa meritë në shërbimin civili. Mjafton të analizojmë këtë fakt për të kuptuar se sistemi aktual politik shqiptar nuk është në gjendje ta integrojë vendin në BE.

Në njëzet vitet e fundit rekrutimi në administratën politike është krejtësisht mbi baza politike dhe jo në respektim të principit të meritokracisë. Politika shqiptare ka funksionuar dhe vazhdon të funksionojë jo mbi bazën e reformave, vizione dhe programeve, por mbi militantizmin alla shqiptar, të tipit agresiv dhe injorantë.

Për sa kohë politika shqiptare do të jetë në funksionon të parimit të militantizmit injorant dhe jo mbi bazën e profesionalizmit dhe meritokracisë, ne nuk do të kemi kurrë një reformë serioze në administratën shtetërore ashtu siç na e kërkojnë organet e BE-së,

Prandaj, që Shqipëria të hyjë në Europë, duhet të reformojë më parë sistemin politik, duke e bërë atë demokratik dhe transparent. Nuk mund të vazhdohet më me binomin e vjetër dhe të shterur PD-PS, sepse ato kanë vërtetuar në kohë, se nuk mund të reformohen nga brenda dhe nuk mund të realizojnë një politikë në shërbim të mirës së përbashkët të qytetarëve. Ne, tashmë kemi nevojë për vizione të reja politike, me protagonist të rinj, të cilët politikën e bëjnë për të përfaqësuar dhe mirë qeverisur të mirën e kolektive të qytetarëve.

Nuk mund të kemi një demokraci të shëndosh, nuk mund të shkojmë në Europë, nëse kemi një sistem politik, i cili jo vetëm që nuk është demokratik, por është edhe qartazi kundër interesave të vendit dhe të qytetarëve.

Ngërçi politik, i cili pa kuptim që po zgjat prej shumë kohësh, jo vetëm ndalon ashtu siç bëri Integrimin e Shqipërisë në BE, por e paralizon të gjithë vendin në realizimin e reformave dhe në progresin e vazhdueshëm ekonomik. Ngërçi, politik ka rritur shumë tek qytetarët urrejtjen kundrejt politikës, duke i larguar ato gjithmonë e më shumë prej saj. Kjo pakënaqësi e akumuluar, për një kohë të gjatë, pa gjetur rrugë shprese për shpejtim, mund të bëj të mundur rritjen e tensionit qytetarë, që në mënyrë krejt të natyrshme mund të reagojnë edhe me forma të dhunshme dhe jo të pranueshme kundër politikës, pa dallime ideologjike.

Prandaj, sa më shpejt që të jetë e mundur, gjërat duhet të ndryshojnë në politikën shqiptare që gjerat të mos bëhen problematike dhe me pasoja dramatike për të gjithë. Nuk dua ta pranojë, edhe pse pak a shumë situata e ngërçit të politikës shqiptare e shikoj të ngjashme me atë që njihet si periudha e “Plumbit” në Itali. Diku në një të përditshme, lexova se një OJQ kishte bërë thirrje për rekrutim ushtarak kundër “diktaturës’. Nuk e di pse, por kjo më ngjason shumë me Brigadat e Kuqe në Itali, të cilat në emër të proletariatit bënë terror duke marr peng dhe vrarë edhe Aldo Morën, Kryeministrin italian të asaj kohe.

Shpresoj dhe uroj, që gjërat në vendin tonë të mos shkojnë në këtë kah të papranueshëm dhe krejtësisht jo demokratik. Megjithatë, nëse ngërçi do të fillojë të jetë pengesë për të mirën e të përgjithshme të qytetarëve, gjithçka mund të ndodh, sepse është instinkti natyror i mbrojtjes kundër asaj që njihet si e keqe.

Nevojën për reformim e politikës shqiptare e nënvizoj edhe Ambasadori i BE-se Sequi, i cili tha se: Shqipëria ka edhe një shans të fundit në dhjetor për marrjen e statusit. Kjo nënkupton faktin, se para muajit dhjetor parashikohen se në politikën shqiptare do të ndodhim ndryshime të cilat automatikisht do të ndryshojnë edhe ekuilibrat aktual të pushtetit. Le të themi, se thirrja e Ambasadori, nënkupton një “PO” për vazhdimësinë e ndryshimeve në politikën shqiptare. Pra, nëse në politikën shqiptare do të jenë të njëjtët subjekte dhe protagonist edhe në dhjetor e kemi të garantuar “JO-në” për statusin.

Shqiptarët, ideatorë të konfederatës së parë Evropiane

2011-10-11T16:53:00.003Z

Nga Alban DACI*

Beqir Valteri ideoi dhe publikoi, që më 1929, idenë e Konfederatës Ballkanike me 10 shtete

Në kujtesën popullore dhe në literaturën historike matjani Beqir Valteri identifikohet si atentatori ndaj Ahmet Zogut, Mbret i Shqiptarëve. Por, ai s’ishte vetëm kaq....

Kush ishte Beqir Valteri?

U lind në Mat, në një familje shumë të njohur. Qe deputet në parlamentin e regjimit të Zogut. Ishte anëtar i shoqërisë “Bashkimi”, që drejtohej nga Avni Rustemi. Udhëtonte shpesh jashtë vendit, veçanërisht në Francë dhe në Austri. Ai, për shkathtësinë dhe zhdërvjelltësinë e tij, në rrethet politike njihej si “djaloshi ekstravangt” dhe “djaloshi i gjesteve heroike”. Për mos pajtim me politikat zogiste ai, megjithëse të dy qenë matjanë, e qëlloi Mbretin e Shqiptarëve me revolver brenda në Parlament. Kjo ndodhi më 23 shkurt 1924. Pas plagosjes në krah, Zogu dha dorëheqjen si kryeministër dhe këtë detyrë e mori Shefqet Vërlaci. Beqir Valteri u arrestua, por si kushëri i Zogut , që ishte, me ndërhyrjen e Nënës Mbretëreshë, ai u dënua, por u dëbua në Itali. Atë kohë e sot, analistët thonë e shkruajnë se ai këtë akt e kreu me porosi të Avnit Rustemit, që u vra jo shumë kohë më pas, por vetëm dy muaj më pas, më 23 prill 1924. U dënua dhe u pushkatua nga komunistët më 1945, si eksponent i Ballit Kombëtar dhe kushëri i Ahmet Zogut. Në atë kohë, nga analistët stili i tij i të formuluarit konsiderohej si revolucionar.

Shqiptarët i përkasin një kombi vital, me një histori të lavdishme, që nga pellazgët e deri më sot. Ky popull ka nxjerr shumë figura të shquara në fusha të ndryshme jo vetëm në vendin e vet, por edhe jashtë tij, nëpër botë.

Askujt nuk mund t’i shkonte ndërmend, se edhe ideatorët e parë për federatën e parë evropiane janë shqiptarët, por ja që kjo është e vërteta. Dhe këtë ide e hodhi publikisht Beqir VALTERI. Kjo gjë ndodhi në vitin e hershëm të 1929-ës.

Në atë kohë Beqir Valteri ndodhej në Francë. Kishte kontakte me rrethe politike shqiptare e jo shqiptare, përparimtare për kohën. Në këtë periudhë ai shfaqet jo vetëm si gazetar, por edhe një ideator e predikator.

Ai dëshiroi dhe kërkoi bashkimin e të gjithë ballkanasve në një organizim të përbashkët, që ai e mendoi si konfederatë.

Ideja e një federate për ballkanasit ishte hedhur më parë nga Rusia Sovjetike, e cila botonte në Vjenë edhe një gazetë të titulluar “Federacioni Ballkanik”. Ndërsa Beqir Valteri formën e organizmit të përbashkët, të një “çatie të madhe” ballkanike nuk e konceptoi si federatë, por si një konfederatë, brenda së cilës kompetencat e çdo shteti do të ishin më të madha dhe gjithashtu edhe sovraniteti i tyre do të ishte më pak i kufizuar, pikërisht ashtu si është sot për çdo shtet anëtar brenda Bashkimit Europian.

Kur ishte në Paris, më 1929, ai i drejtoi një memorandum të gjatë presidentit të SHBA, Hooëer, ku i përshkruan idenë e tij për këtë konfederatë dhe kërkon haptazi ndihmën dhe mbështetjen e SHBA për realizimin në praktikë të kësaj ideje të një bashkimi ballkanik.

Një vit më vonë, më 1930, një memorandum të tillë i dërgoi edhe Konferencës Ballkanike, të mbledhur në Athinë. Edhe kësaj konference ai i shpjegoi idenë e tij dhe mënyrën se si mund të realizohej kjo ide.

Si presidentit Hooëer, dhe Konferencës Ballkanike, ai u paraqiti edhe një flamur të dizenjuar posaçërisht në bashkëngjitje me idenë e tij të Konfederatës Ballkanike. Këtë flamur ai e ideoi dhe e realizoi në Paris, në vitin 1929. Në atë vit, dhe më pas, ky flamur që mbante autorësinë e Beqir Valterit është botuar në të gjithë gazetat ballkanike të kohës. Flamuri, në atë kohë u cilësua si një sajim i bukur, i qartë dhe i motivuar. Vetë fusha e flamurit u realizua me ngjyrë të kuqe, ndofta duke pasur parasysh se realizimi i kësaj konfederate ishte shumë i vështirë, ashtu si ishte shumë e vështirë edhe mbrojtja e saj, në rast realizimi praktik, i bindur se kjo gjë mund të realizohej me gjak dhe sakrifica të përbashkëta.

Mbi fushën e kuqe të flamurit, 10 shtetet pjesëmarrëse në këtë konfederatë i paraqet secilin me një rreth me ngjyrë të kaltër, brenda të cilëve ishte vendosur një yll i bardhë me 5 cepa. Të gjithë këta rrathë të kaltër, ngjyra botërore e shpresës, me yjet brenda janë vendos në formën rrethore mbi fushën e kuqe të flamurit, pikërisht ashtu si janë vendosur sot yjet në flamurin aktual të Bashkimit Europian, me të vetmin ndryshim se tani këto yje janë vendosur mbi fushën blu të flamurit.

Dhjetë shtetet e mundshme pjesëmarrëse në këtë konfederatë ishin :Turqia, Greqia, Rumania, Bullgaria, Serbia, Kroacia, Sllovenia, Maqedonia, Mali i Zi dhe Shqipëria, të cilat së bashkua, në atë kohë llogariteshin me rreth 60 milion banorë.

Kjo ide e guximshme e Beqir Valterit, në atë kohë e sot, nderon shqiptarët dhe Shqipërinë. Ai ishte i pari ballkanas, që ideoi bashkimin e ballkanasve në një konfederatë dhe i pari që dizenjoi edhe flamurin e kësaj konfederate, pikërisht si ky i sotmi i Bashkimit Europian.

Ç’ndodhi pa publikimit të idesë së Beqir Valterit për konfederatën ballkanike?

Një vit më pas, në tetor 1930 u mbajt në Athinë Konferenca e parë Ballkanike, punimet e së cilës përfunduan me krijimin e Lidhjes së Turizmit Ballkanik.

Një vit tjetër më vonë, në tetor 1931, u mbajt dhe Konferenca e Dytë Ballkanike, në Stamboll. Në këtë konferencë Lidhja e Turizmit Ballkanik mori formë definitive. Gjithashtu, në këtë konferencë u vunë themelet edhe për të tjera marrëveshje ndërballkanike. U krijua Dhoma e Tregtisë dhe Industrisë Ndërballkanike, e cila përmblidhte komunikacionin detar dhe kultivimin e duhanit. U fol edhe për komunikacion tokësor dhe u vu në udhë edhe kjo çeshtje.

Pse Beqir Valteri e shihte si zgjidhje Konfederatën Ballkanike dhe si e mendonte atë?

Në një artikull të botuar në një të përditshme të atyre viteve, Beqir Valteri shkruan: “Gjer kur ballkanasit do të jetojnë në grindje e gjakderdhje? Kjo do të marrë fund vetëm kur të bashkohemi me njëri-tjetrin, nën hijen e një flamuri të përbashkët. Duhet të pranojmë: o të gjithë të lirë e të respektuar, ose të gjithë të vdekur me nder. Jo vetëm të respektojmë të drejtat e njëri-tjetrit, por edhe të ndihmojmë njëri-tjetrin në çdo rast që lypet.

Kemi ballkanas, që të dalun nga mentaliteti i një shovinizmi, duen të bahen të mëdhenj në dam të fqinjve.

...Popujt e vegjël, në duen indipendencë, mund të quhen indipendentë vetëm tue i bashkue forcat e tyne në një organizim të përbashkët, dhe, në duen me u dallue mbi të tjerët, superioritetin tyne duhet ta shohin vetëm më sjellje të mira dhe në vepra kulturore të tyne.

Bashkimi duhet të bahet në formën e një Konfederacioni, ku të gjithë popujt mundin me u rregullue në frymën e ligjet e tyne.”

* Autori i këtij shkrimi është dhe autori i librave “Europa dhe shqiptarët” dhe “Europa në marrëdhëniet ndërkombëtare” .

Fatin e kemi në duart tona…

2011-10-07T15:33:00.001Z

Alban Daci

Ambasadori i SHBA-së në Tiranë, Aleksandër Arvizu, një ditë më parë deklaroi, ndër të tjera, se 20 vjet pas rrëzimit të komunizmit Shqipëria ndodhet sërish në udhëkryq.
“Është në duart tuaja, të shqiptarëve. I përket Shqipërisë të përcaktojë të ardhmen dhe për këtë duhet të bëjmë zgjedhjet e drejta, në mënyrë që bashkërisht të shpiem përpara integrimin e Shqipërisë në BE”,- u shpreh Arvizu gjatë fjalës së tij të mbajtur gjatë konferencës të organizuar në nder të marrëdhënieve 20 vjeçare shqiptaro-amerikane.. Ai tha se rruga më e mirë dhe e drejtë për nderuar miqësinë tonë është vazhdojmë përpara gjatë rrugës që shtruam në vitin 1991-in.
“Ajo rrugë udhëheq drejt një demokracie të gjallë të patundshme, institucione të forta, dhe të pavarura, një shtet ligjor dhe begati ekonomike. Ajo rrugë udhëheq drejt integrimit të Shqipërisë për në BE” tha Ambasadori i SHBA-ve.
Po të analizojmë me qetësi fjalët e Ambasadorit të SHBA-ve dalin në pah shumë të vërteta. Ai nënvizon, se fati Shqipërisë është në dorën e shqiptarëve. Çfarë nënkupton kjo? Që ne, shqiptarët, ndoshta deri tani nuk e kemi pasur në dorë fatin tonë dhe perspektivën e vendit tonë. Prandaj, ka ardhur momenti, që të reflektojmë, duke u bërë zotë të vetës dhe të vendit tonë.
Gjithashtu, mund të kuptohet, se fati ynë në këto vite tranzicioni klasa politike jo vetëm nuk na ka përfaqësuar, por nuk na ka pasur as në konsideratë. Kjo, nënkupton se politika duhet të rinovohet përditë, duke respektuar proceset e jetës, të demokracisë dhe të rrotacionit politik dhe duke promovuar persona të rinj, që jo vetëm janë të denjë për të na përfaqësuar, por që kanë një dashuri të madhe për Shqipërinë, vendi i së cilës duhet të jetë vetëm BE.
Gjithashtu, ai nënvizon, se për të forcuar më tej miqësinë mes dy vendeve duhet të ndërtojmë shtetin ligjor, institucionet e forta, të pavarura, dhe begatinë ekonomike. Nga këto fjalë del në pah qartazi fakti, se ne, deri tani nuk kemi asnjërën nga këto kritere për të forcuar në një fazë akoma edhe më të avancuar marrëdhëniet me SHBA-të.
Shteti ligjor, demokracia dhe begatia ekonomike janë të gjithë elementë që, nëse do të ishin, tashmë të pranishëm, do të bënin që jeta e qytetarëve shqiptarë të ishte më e mirë, me më shumë dinjitet dhe në të njëjtën kohë më e lumtur. Gjithashtu, nëse ato do ekzistonin tashmë, Shqipëria do të kishte jo vetëm një pozicion fortë dhe të denjë me SHBA-të, por do të kishte bërë hapa shumë të rëndësishëm edhe drejt integrimit në BE.
Është e vërtetë se Shqipëria dhe shqiptarët e morën rrugën e demokracisë, të hapjes me SHBA-të dhe të integrimit në BE, në fillim të viteve ’90. Edhe pse starti i shqiptarëve për ndryshime të mëdha në vend ishte shumë entuziast, ai u venit rrugës, derisa arriti në një pikë ngërçi, siç është sot. Pas 20 vitesh tranzicioni, akoma ne dhe përfaqësitë diplomatike të akredituara në vend flasin për shtetin ligjor, për begatinë ekonomike, për kryerjen e reformave që do të përshpejtonin procesin e integrimit në BE.
Kjo është jo vetëm absurde, por është edhe e papranueshme. Dihet gjithmonë, se kur ndodhin ndryshimet e mëdha sociale, edhe pse e reja e zëvendëson të vjetrën, nuk arrin ta përjashtojë menjëherë e plotësisht nga çdo aspekt social. Megjithatë, nga vitet ’90 kanë kaluar plot 20 vjet dhe ne, akoma e trajtojmë demokracinë sikur të ishte një foshnjë e sapolindur, pa harruar se ajo tashmë nuk mund të konsiderohet as në moshën e adoleshencës.
Nuk mund të pretendojmë, se Shqipëria sot duhet të jetë si Gjermania, SHBA-të apo vendet e tjera perëndimore, por nuk mund të pranojmë në të njëjtën kohë që vazhdojmë të mbetemi mbrapa edhe shumë vendeve të rajonit të Ballkanit. Pra, ne nuk mund të krahasohemi me atë që historikisht është quajtur Europa Perëndimore, që mbetet jo vetëm një ëndërr, por edhe një model për t’u imituar. Por, ne duhet të pretendojmë dhe të kërkojmë të krahasohemi me vendet e tjera të rajonit të Ballkanit.
Nëse, ne radhitemi edhe pas këtyre vende, duhet të shqetësohemi dhe duhet të ndjehemi keq. Pra, ne nuk duhet t’ia lejojmë vetes, që të vazhdojmë të radhitemi gjithmonë në vendet e fundit, kur bëhet fjalë për rritjen ekonomike, për demokratizimin e vendit, për plotësimin e standardeve të vendosura nga BE-ja.
Sot, flitet se Shqipëria po humbet shanset e mëdha për integrimin në BE dhe kjo po ndodh vetëm për shkak të politikës në vend. Ëndrra europian ishte ajo që zgjoi në fillim të viteve ’90 ndjenjën tonë për demokraci dhe për të rrëzuar regjimin e vjetër totalitar. Edhe sot, pas 20 vitesh, procesi i integrimit në BE mbetet vetëm një ëndërr për qytetarët dhe një dështim total për politikanët. Disa herë është nënvizuar jo vetëm nga unë, por edhe nga intelektual të tjerë, se qytetarët shqiptarë janë hapa përpara në krahasim me klasën politike. Madje një gjë të tillë e deklarojë edhe presidenti Topi dje gjatë konferencës në nder të marrëdhënieve 20 vjeçare mes SHBA-ve dhe Shqipërisë.
Gjithmonë historia ka treguar se është e vështirë të edukosh një popull të tërë drejt një të ardhme më të mirë. Çdo popull ka të kaluarën e vet dhe sistemet apo ndryshimet nuk mund të dalin jashtë kësaj panorama. Ndërsa, në rastin e Shqipërisë, populli është i edukuar me demokraci, me europianizmin dhe amerikanizmin, ndërsa klasa politike, për fatin e keq, nuk ka përvetësuar asnjërën nga këto. Në këtë rast, është më e lehtë për vendin tonë. Pasi, elitat politike ose klasat politike të çdo vendi nuk janë të përhershme. Ato mund dhe duhet të zëvendësohen nëse nuk janë në një linjë me qytetarët e tyre.
Aktualisht klasa politike shqiptare dhe ngërçi i prodhuar prej saj jo vetëm nuk janë në një linjë me qytetarët, por krejt kundër interesave të tyre, sepse në këto çaste shqiptarët dhe Shqipëria kanë interes parësor integrimin e plotë në BE dhe forcimin e marrëdhënieve dypalëshe me SHBA-të. Për këtë arsye, ashtu siç thotë edhe ambasadori Arvizu, fatin e kemi në duart tona. Ne thjeshtë duhet ta posedojmë atë për të përfaqësuar interesat tona dhe të vendit tonë. Ne duam një vend demokratik, duhet të luftojmë për ta ndërtuar atë. Ne duam të shkojmë në Europë, duhet të çojmë në shtëpi klasën politike kur ajo është e papërgjegjshme që të ndodh. Duam begatinë ekonomike, duhet të luftojmë për transparencë dhe për reformat të thella. Duam të kemi shtet ligjor, duhet të bëjmë më demokratik sistemin e përfaqësimit dhe të vendimmarrjes.

Libri "EUROPA NE MARREDHENIET NDERKOMBETARE"

2011-10-05T13:50:00.006Z

PARATHËNIE NGA ARBEN MALAJ

Mirëpres çdo mundësi të veçantë për të nxitur dhe promovuar studiues të rinj të talentuar të vendit tim, që të jenë sa me aktivë në diskutimet, debatet publike dhe botimet shkencore për të sfidat e vendit të tyre, ku, pa dyshim, e ardhmja europiane e Shqipërisë është më shumë se kurrë jo thjesht një ëndërr.

Sot kam kënaqësinë të shkruaj parathënien për këtë botim të Alban Dacit, studiues i talentuar dhe i përkushtuar në shkencat politike.

“Europa në Marrëdhëniet Ndërkombëtare“ është një rrëfim i historisë së politikës ndërkombëtare europiane, i pasuruar në çdo moment me qëndrimin e autorit, i cili na përfshin në horizontin e tij të mendimit gjeopolitik për të analizuar disa nga etapat më të rëndësishme për formësimin e Europës së sotme.

Mbështetur në një larmi vlerash të burimeve e re-ferencave, ky botim e sjell Bashkimin Europian në dimensionet dhe hapësirat historike, që kanë ndikuar në mendimin social-politik për një solidaritet europian në shërbim të prosperitetit paneuropian.

Paktet dhe ekuilibrat historike sillen në vëmen-djen e lexuesit me një natyrshmëri fluide, duke analizuar dhe qëndrimet politike të liderëve europianë.

Stili publicistik me të cilin është përshkuar “Eu-ropa në marrëdhëniet ndërkombëtare“, e bën tërheqës dhe më interesant për lexuesin sistemin në të cilën ka lindur dhe është zhvilluar embrioni i Europës së Bashkuar për të evoluar në përshtatje me dinamikat e zhvillimit global, gjithnjë duke ruajtur e rritur rëndësinë e saj specifike, politike e ekonomike, në rendin e ri botëror.

Një analizë e kujdesshme politike i është bërë qëndrimit të Europës si union në marrëdhënie me Turqi-në, Sirinë dhe Izraelin, duke nxjerrë në pah rëndësinë e ndërsjelltë që ka korrelacioni mes konflikteve dhe progresit ekonomiko-politik për formacionin heterogjen europian.

Ky botim ka një vlerë të veçantë, sepse botohet në momentin më kritik të Bashkimit Europian, që prej themelimit të tij. Kriza globale financiare, kriza borxheve e disa prej vendeve anëtare të eurozonës, mungesa e vendimmarrjeve të rëndësishme rreth sfidave te BE-së, e kanë rritur entuziazmin cinik të euro-skeptikëve.

Historia e Europës së Bashkuar është një histori suksesi e inspiruar nga personalitete të kulturës euro-piane, e përqafuar nga liderë e vendimmarrës europianë të pas Luftës së Dytë Botërore, e çuar përpara në momente kritike të saj nga liderë vizionarë.

Filozofia e Europës së Bashkuar e shndërroi kontinentin e luftërave dhe konflikteve të përgjakura, në kontinentin e shpresës, paqes dhe prosperitetit. Sot lidershipi politik europian gjendet përballë përgjegjësisë që jo thjesht ta shpëtojë Europën e Bashkuar, por ta zhvilloi dhe “imponoi“, si modelin më të mirë të eliminimit të konflikteve dhe luftërave në zhvillimet e ardhshme gjeopolitike globale.

Ish Ministri i Jashtëm Francez Schuman, një prej ideatorëve dhe mbështetësve të Europës së Bashkuar, në prag të lindjes së këtij projekti na paralajmëroi, se BE nuk do të ishte një projekt, që do ndërtohej sipas një kalendari hapash dhe afatesh, por një projekt, që do të rritej duke u bazuar në sukseset e çdo hapi konkret.

Presidenti i BE-së, Romano Prodi, do të theksonte se BE nuk është një projekt i shkëlqyer, por është një projekt, që po inspiron liderë të shumë rajoneve të botës të ndjekin të njëjtën filozofi të zëvendësimit të luftërave dhe konflikteve me paqen dhe zhvillimin.

Pak ditë më parë, ish Ministri i Jashtëm gjerman, Joschka Fischer, do të ishte i drejtpërdrejt në mesazhin e tij kritik për lidershipin aktual evropian, duke theksuar se përballë krizës aktuale të BE-së, ne na duhet më shumë dhe jo më pak Europë.

Mbështetja e madhe publike e gjithë shqiptarëve për të ardhmen e tyre europiane duhet plotësuar me njohjen më mirë të historisë dhe sfidave së BE-së, me njohjen më mirë të përfitimeve afatgjata, duke paguar edhe kosto jo të lehta në momente të caktuara të kësaj sfide historike.

Njohja e historisë së BE-së, qartësimi i sfidave të së ardhmes, është përfitimi më i madh publik i këtij botimi.

Autori ka mbajtur qëndrime individuale në analizën e fakteve historike dhe të kontributeve të persona-liteteve kryesore europiane. Ai ka këndvështrimin e tij për momente të veçanta në historinë e Bashkimit Europian dhe për tendencat historike të marrëdhënieve me vende të ndryshme.

Diversifikimi i analizave nga këndvështrime edhe të studiuesve të rinj, rritja e mundësive për të diskutuar dhe debatuar për momentet historike të së shkuarës dhe sidomos për sfidat e së ardhmes së BE-së, përfaqëson një kontribut cilësor të studiuesit Alban Daci për lexuesit dhe studiuesit shqiptarë.

Jo rastësisht e kam lënë të paprekur çdo analizë të autorit në këtë botim, sepse duhet t`ia besojmë lexuesit vlerësimin përfundimtar për këtë kontribut jo të fundit të Albanit.

Politika aktuale dhe alternativa e re

2011-10-03T20:01:00.003Z

Nga Alban DACI

Aktualisht politika shqiptare, edhe pse në versionin e mbylljes në strofkën e saj, është përfshirë në një mekanizëm të pandalshëm tsunami. Tsunami në jetën e përditshme njihet si një tmerr, sepse gllabëron dhe shkatërron gjithçka që gjenë përpara. Ndërsa, në politikë tsunami ka vetëm kuptim pozitiv, sepse ndryshimi i herëpashershëm sjellë vetëm shëndoshje të demokracisë. Liberalizmi, si princip bazë të tij ka ndryshimin dhe lëvizjen e vazhdueshme.

Pra, një vend që pretendon të jetë demokratik, do të fillojë të shqetësohet, nëse gjerat shkojnë në rrjedhën konstante, pa ndryshuar asnjëherë as formë e as vizione. Megjithatë, duke pasur parasysh karakterin tranzicional të politikës shqiptare – as peshk e as mish- duhet të bëjmë kujdes me lëvizjet e bëra në formë vizionesh dhe tsunamesh.

Pak ditë më parë, ashtu siç pritej nga shumica e intelektualëve dhe qytetarëve, presidenti Topi deklaroi se do të kthehej në jetën aktive politike me një forcë të re të djathtë. Duke analizuar ngjarjet e pas 21 janarit, të cilat, padyshim mbeten një njollë e zezë dhe një turp për politikën shqiptare, ishte e kuptueshme se z. Topi nuk mund të rikthehej përsëri pranë ish partisë së tij. Deklarata e z. Topi ka dy anë të medaljes. Njëra, e cila nuk është pozitive, tregon faktin se partitë e “vjetra” shqiptare mbeten të vjetra në vizione dhe ideologji.

Fakti se z. Topi nuk mund/dëshiron të kthehet tek ish partia e tij, do të thotë se tek kjo parti ka mungesë të theksuar demokracie. Largimi i z. Topi vazhdon të forcojë edhe më tej idealin se në politikën shqiptare çdo alternativë ndryshe nga aktualja, edhe kur është pozitive nuk është e mirëpritur. Nga ana tjetër, largimi i z. Topi nga PD-ja dhe kthimi i tij me një forcë të re të djathtë, do të thotë se demokracia shqiptare po tenton të dal nga qorrsokaku që është, për t’u bërë më e gjerë, me më shumë vizione. Pra, me pak fjalë, dëshiron të thyej tabunë e tradicionales për t’u bërë bashkëkohore. Sistemi politik shqiptar ka nevojë për forca të reja politike, të cilat duhet të ndërtohet mbi baza absolutisht të reja dhe të shkëputen nga e kaluara.

Nuk ka më kuptim që fraksionet e një partie, për shkak të interesave të ndahen/largohen dhe të krijojnë parti të tjera të reja vetëm për interesa të ngushta, por pa sjellë asgjë të re në sistemin e tërë politik shqiptar. Për shembull, jemi mësuar që nga PD-ja e vjetër, të largohen grupe të vogla për shkak të interesave të ngushta dhe të krijojnë një parti të reja: siç ishte rasti i Partisë Demokratike të Re. Kjo parti, për veç faktit se ishin një grup të pakënaqurish nuk kishte asgjë të re. Këtë e tregoj fakti, se në momentit që interesat e humbura nga ky grup u rigjetën përsëri tek “PD-ja”, u rikthyen aty, pa bërë as autokritikë e as pa ngritur zërin për arsyen që ishin larguar.

I njëjti fenomen ka ndodhur edhe brenda të majtës, ku persona të ndryshëm brenda sistemit të vjetër, për shkak të pakënaqësive dhe interesave të humbura, janë larguar nga PS-ja, për të formuar më vonë parti të tjera si Socialistët e Vërtetë, Socialistët e ’91 e kështu me radhë, por pa sjellë asgjë të re në sistemin e përgjithshëm politik shqiptar.

Pra, në këto njëzet vite tranzicion politika shqiptare ka njohur vetëm tërmete të shkallëve të vogla, të cilët, të komanduar nga lart dhe të ngushtë në vizione nuk kanë sjellë asnjë ndryshim gjithëpërfshirës dhe të rëndësishëm për politikën shqiptare.

U bë kohë, tashmë, që z. Arben Malaj, është i pari dhe ndoshta ndër vetmit, i cili, edhe pse ka më shumë se 20 vjet në politikën shqiptare në rolin e protagonistit, ka kërkuar dhe ka ndërmarr fushatën për të demokratizuar sistemin partiak shqiptar. Është hera e parë, që një person me shumë peshë në politikën shqiptare dhe në mjedisin social shqiptar nuk kërkon një parti të re për ca interesa më shumë dhe për më shumë pushtet, por kërkon që sistemi aktual, edhe vetë partisa ku militon, të jetë më demokratik se sa ka qenë në këto 20 tranzicion.

Para ca ditësh në një të përditshme shqiptare, lexova me keqardhje kërkesën e një grupi të rinjsh, përfaqësues të FRESH, të cilët u kishin dërguar letër zyrtare përfaqësive më të rëndësishme diplomatike të akredituara në vend për t’u kërkuar ndihmë, sepse ndjeheshin të “kërcënuar”. Në të gjitha vendet demokratike perëndimore forumet rinore politike jo vetëm që nuk “shtypen”, por mbështeten shumë, sepse ato janë akademi të mirëfillta që do të prodhojnë liderët e së ardhmes.

Është sa keqardhje aq edhe e padurueshme, kur lexon faktin se të rinjtë e një ndër forumeve rinore më të rëndësishme politike në vend, kërkojnë mbështetjen e ndërkombëtarëve për ekzistencën e tyre. Letra e tyre nxirrte ca konkluzione jo pak të rëndësishme në lidhje me sistemin partiak shqiptar. Së pari, faktin se të rinjtë gjithnjë e më shumë po sensibilizohen me demokracinë dhe po e kërkojnë atë me çdo kusht. Së dyti, tregon faktin se për të rinjtë shqiptarë politika mbetet një mollë e ndaluar. Së treti faktin, se edhe për çështje fare të vogla e kemi humbur besimin tek vetja dhe kërkojnë ndihmë nga jashtë. Pra, sa herë që demokracia jonë sëmuret, ajo nuk mund të shërohet vetë, por kërkojnë ndërhyrje nga faktorët e jashtëm.

Megjithatë, letra e të rinjve të FRESH, dëshmon edhe njëherë faktin se të rinjtë shqiptarë e duan demokracinë dhe për ta bërë atë janë të gatshëm të ndërmarrin beteja politike. Lëvizja e FRESH është në sinkron të plotë me lëvizjen e ndërmarr nga z. Arben Malaj, i cili kërkon dhe insiston për një reformim të përgjithshëm të sistemit aktual shqiptar. Pra, ajo që kërkon z. Malaj është një tsnunam pozitiv politik e demokratik që pasi të rrëzojë mendësinë e vjetër, kërkon të ndërtojë vizione të reja, pa të cilat Shqipëria nuk mund të ecë para.

z. Malaj, në një ndër pikat kryesore të lëvizjes së tij, kërkon të heq principin e bojkotit nga politika shqiptare. Një kancer shkatërrues i politikës shqiptare në njëzet vjet tranzicion ka qenë pikërisht aplikimi i principit të bojkotit. Partitë europiane jo vetëm që nuk e aplikojnë më, por me statut e kanë ndaluar zbatimin e tij. Ne, sapo morën notën negative për t’u integruar në Europë, dhe një ndër standardet që nuk kishim plotësuar ishte fusha politike, ngërçi politik. Është e papranueshme që Shqipëria, pas njëzet vitesh tranzicion, të jetë pengë e politikës, duke mos ecur përpara në zhvillim dhe reforma.

Shqipëria është pjesë si gjeografike, ashtu edhe kulturore dhe historike e Europës. Ne nuk mund të qëndrojmë indiferent kundrejt Familjes së Madhe europiane, sepse atëherë do të ishim të përjashtuarit e kohërave. Së dyti, ashtu siç ka thënë Romano Prodi, Bashkimi Europian është përgjigjja më pozitive e globalizimit. Shqipëria, rajoni i Ballkanit dhe vetë Europa janë përfshirë totalisht në procesin e globalizimit.

Bashkimi Europian, ka vërtetuar më mirë se çdo gjë tjetër thënien, se “Bashkimi bën fuqi”. Për shembull nëse Greqia nuk do të ishte në BE, tani do të kishte falimentuar. Aktualisht, sistemi ndërkombëtar ka hyrë në një ndërvarësisë të thellë politike dhe ekonomike, saqë shtetet nuk mund t’i zgjidhin më të vetëm problemet. Këto dhe shumë arsye të tjera dëshmojnë se sa shumë rëndësi kombëtare ka për ne anëtarësimi në BE.

Lëvizja e z. Malaj, jo vetëm që është një alternativë e re, serioze dhe e domosdoshme, por është më e besueshmja, e cila do të na çonte drejt integrimit të vendit në BE, si dhe drejt reformimit të demokracisë shqiptare.

Aktualisht, lëvizja e z. Malaj është mes politikës aktuale, e cila me mendësitë e saja të vjetra po na mban në vend numëro duke na mohuar edhe integrimin europian dhe mes alternativës së re, e cila është zgjidhja më e mirë që ne të bëhemi europian dhe të ecim përpara në procesin e reformave dhe në demokratizimin e vendit.

“EUROPA DHE SHQIPTARËT”, një libër politiko-filozofik

2011-09-27T16:59:00.001Z

Dott.Magistral, ka botuar librin “EUROPA DHE SHQIPTARËT”, një libër politiko-filozofik, që shpalos dije të reja për Europën në tërësi dhe Europën e Bashkuar në veçanti, raportete saj me Shqipërinë dhe shqiptarët, një libër shkencor, me vlera të jashtëzakonshme për studentë, që studiojnë për marrëdhenie ndërkombëtare e diplomatike, për diplomatë e politikanë.

"Europa dhe shqiptarët" është i ndarë në katër kapituj, të cilët kanë një lidhje historike dhe simbiotike mes tyre:

Kapitulli i parë "Europa e Bashkuar", trajton në linja të përgjithshme Bashkimin Europian. Në këtë kapitull janë trajtuar çështje të rëndësishme të Bashkimit Europian si: Historiku, dobishmëria, zgjerimi, e tashmja dhe ardhmja.

Në kapitullin e dytë "Europa dhe shqiptarët", i cili është edhe titull kryesor i librit, jam përpjekur të shpjegoj: Çfarë është Europa për shqiptarët? Bashkimi Europian për shqiptarët nënkupton më shumë siguri, më shumë prosperitet dhe stabilitet ekonomik, më shumë demokraci dhe liri, zgjedhje të lira, dinjitet të merituar për shqiptarët, kudo që ndodhen. Gjithashtu, në këtë kapitull kam trajtuar çështjen e Bashkimit Kombëtar. Mendoj, se ky bashkim, duhet të bëhet përmes formës federative, por jo nga një federate e krijuar me në krye shtetin aktual shqiptar, por në perspektivën e Bashkimit Europian ("Federatës Europiane"). Pa trajtuar në këtë kapitull nuk kam lënë edhe emigracionin shqiptarë në Itali. Zgjodha emigracionin shqiptar në Itali, sepse ketë eksperiencë e kam përjetuar vetë, në formën e një studenti emigrant, kur për rreth pesë vjet kam jetuar në qytetin e Gjenovës në Itali, ku kam kryer studimet universitari dhe pasuniversitare. Futa çështjen e emigracioni shqiptar në kapitullin "Europa dhe shqiptarët", sepse ishin pikërisht emigrantët ata të cilët që në fillim të viteve ’90 e kanë jetuar realisht dhe jo virtualisht Europën e Bashkuar. Në këtë kapitull në një hapësirë të veçantë kam trajtuar "Çështjen e Maqedonisë", e cila mendoj se është një çështje mjaft komplekse dhe nëse nuk gjen një zgjidhje imediate në nivel ndërkombëtar mund të ketë pasoja destabilizuese për rajonin e Ballkanit dhe ndoshta edhe më gjerë. Kapitulli i tretë titullohet "Europa Federaliste". Gjatë kohës së studimeve universitare dhe pas universitare në Genova të Italisë, u njoha me literaturën federaliste dhe me lëvizjet federaliste europiane. Nga kjo literaturë, për shkak të ngjarjeve të kaluara si: luftërat etnike dhe fetare në Ballkan dhe dy luftërat botërore të fillim shekullit të XX-të, kuptova dhe u binda se e keqja me e madhe e Kontinentit Europian është shteti nacional. Falë ideve dhe Lëvizjes Europiane Federaliste, Europa e Bashkuar nga një utopi që ishte u kthye në një projekt konkret politik i cili gjatë gjithë kohës është në lëvizje dhe zhvillim. Pra, në këtë kapitull kam trajtuar pikërisht ideologjinë federaliste të përfaqësuar në Europë nga Lëvizja Federaliste Europiane.

Kapitulli i katërt dhe i fundit titullohet "Demokracia dhe Shqipëria". Një vend nuk bëhet demokratik brenda limiteve të caktuara kohore, nëse ka pasur një të kaluar totalitare, vetëm se ka aplikuar institucione, teori dhe rregulla demokratike. Një vend është demokratik nëse ka krijuar edhe një kulturë demokratike. Shqiptarët kanë pasur një të kaluar totalitare, në këto njëzet vite tranzicion janë përpjekur të krijojnë norma dhe institucione demokratike, por akoma nuk kanë krijuar një kulturë politike (e kam fjalën sidomos për elitën politike). Prandaj, lindja pyetja nëse Shqipëria është demokratike apo jo? Përgjigja gjendet në brendësi të këtij kapitulli...

Fushata politike e parë ndryshe

2011-09-18T13:20:00.005Z

Alban Daci

Pasi mbarova studimet në Perëndim me rezultate të shkëlqyera, me plot zell dhe dëshirë vendosa të kthehem në Shqipëri. Edhe pse kisha qëndruar në Perëndim për të kryer studimet, asnjëherë nuk isha ndarë nga Shqipëria. Gjithmonë, kisha shkruar në të përditshmet shqiptare për çështje të ndryshme sociale. Gjithashtu, në Itali në rolin e kryetarit të organizatës shqiptare “Gjenerata e Re Shqiptare” kisha organizuar takime, konferenca, programe e projekte që kishin për qëllim mbrojtjen e interesave të shqiptarëve në Itali si dhe isha përpjekur të prezantoja imazhin e Shqipërisë në optikën pozitive edhe kur nuk ishte ashtu.

Pra, Shqipëria deri në momentin që vendosa të kthehesha, qëndronte në zemrën time si një gurë i rëndë që më bënte të ndjehesha krenar dhe plot energji. U ktheva në Shqipëri, si një djalosh që kishte investuar shumë për të ardhmen e tij intelektuale e akademike dhe mezi priste të jepte kontributin e tij në jetën e përditshme shqiptare. Para, se të kthehesha, mendoja, se e njihja mirë shoqërinë shqiptare. Sapo zbrita në Shqipëri dhe kalova javën e parë, e kuptova se nuk e njihja ashtu sic duhej.

Shqipëria, më shfaqej jashtë çdo lloj optike normale perëndimore. Më dukej si një vend që nuk mund ta krahasosh edhe me një vend të lodhur të Afrikës apo të Azisë. Shqipëria, të shfaqet si një vend që ka vështirë të shkëputet nga e kaluara dhe të projektojë të ardhmen. Si një vend që përfaqësohet me njerëz të kaluarës dhe njerëzit e të tashmes sulmohen me çdo mjet që të mos pjesë e asnjë iniciative politike, shoqërore etj.

Për fatin tim të mirë, pas shumë vitesh studimesh në Itali, kthimi im në Shqipëri koncidojë edhe me zhvillimin e fushatës zgjedhore për zgjedhjet e pushtetit vendor. Për mua ishte një rast i mirë për të studiuar nga afër politikën shqiptare; për ta krahasuar atë me vendet e tjera të Perëndimit. Kështu, fillova të vihesha në kontakt me disa forca politike shqiptare. Mendoja, se politikën edhe në Shqipëri ashtu si në Perëndim e bënin njerëzit me klas, persona që kishin arritur suksese në jetën profesionale.

Për fat të keq, ajo që vëzhgova ishte krejt ndryshe nga jeta politike Perëndimore. Mes personave që merreshin me politikë, njoha shumicën prej tyre që se kishin idenë: ç’është politika, kush është misioni i saj, pse njerëzit duhet të angazhoheshin me politikë, sa rëndësi ka përfaqësimi qytetar në jetën politike etj. Shumica e bisedave që bëheshin mes tyre ishin: me duhet të bëj 70 vota me çdo kusht se më kanë premtuar një vend pune, duhet të konfirmojë 70 vota se ndryshe më heqin nga puna.

Shumë herë i pyesja: po çfarë i thoni qytetarit kur i kërkoni votën? Po ja nuk do të paguash dritat nëse na voton neve, do të kesh uji pa ndërprerje nëse na voton neve, do të fusim ndonjë pjesëtar të familjes në punë etj. Pra, në asnjë rast nuk prezantohej ndonjë program konkret qeverisës i forcës politike që përfaqësonin. Pra, zhvillohej një fushatë krejt pa vizione, por e mbushur me shantazh. Na bëj këtë, të japim atë! Na vota, të ndihmojmë! Na bëjë votat, të fusim në punë! Na bëjë votat, të mbajmë në punë!

Pra, qytetari i "shkretë" ishte i shantazhuar nga politika. Sot, në Shqipëri, pseudopolitikanët kanë krijuar një sistem të tërë politik, i cili bazohet mbi shantazhin, ku qytetari gjendet i marrë peng për çdo hap të jetës. Sot, është krijuar me qëllim një sistem i tillë, që nëse nuk bëhesh pjesë e tij, jo vetëm që nuk mund të jetosh një jetë normale, por mund të kesh shumë vështirësi e probleme. Pra, politika shqiptare, ndryshe nga çdo vend i Perëndimit, nuk përfaqëson një mundësi më shumë për të përmisuar jetën e çdo kujt, por një formë ku jeta e çdo kujt është peng i politikës.

Gjatë fushatës elektorale, kam pasur mundësinë të shikoj CV-të e personave që merreshin me politik dhe pretendonin gjithçka prej saj. Ajo që kam vënë re, ishte fakti, se ishin njerëz pa asnjë lloj forme kualifikimi. Njerëz që kishin në CV, emër/mbiemër, vendlindje si dhe të me të zeza “militant i besueshëm”. Nuk mungonin edhe rastet, ku mes tyre mbrapa shpinës shpreheshin: ai është hajdut lagje; ai tjetër është pa shkollë; ai tjetër është shitës duhani, etj.

Ajo që më bëri të ndjehem keq ishte fakti, se djem të tjerë si, unë, nuk gjeta në politikën shqiptare. Edhe mua, për shkak të arsimit të lartë sa herë që më takonin, lexoja tek sytë e tyre panikun dhe merakun që kishin për përfshirjen time. Aty, e kuptova se sa respekt ka politika shqiptare për të rinjtë e shkolluar me plot sakrifica në Perëndim. Një ditë në një mbledhje analize, erdhi nën kryetari i një partie për degën e Tiranës. Pasi e dëgjova dhe e dëgjova, më në fund vendosa të reagoj! E pyeta- duke qenë se jeni në qeverisje dhe përfaqësoni Shtetin, çfarë keni bërë për ata që kanë kryer studimet jashtë dhe janë kthyer në Shqipëri? Ne si fillim duhet të punësojmë militantët tonë që punojnë shumë për partinë, pastaj të shikojmë se ç’mund të bëjmë edhe për ata janë shkolluar jashtë- tha ai.

Gjithashtu, ato pak të rinj që i shikoja të aktivizuar në politikë dhe që shfaqen me krejt potencë, ishin njerëz të afërt të liderëve. Nuk mungonin edhe rastet, ku injorantë të mirëfilltë, vetëm pse ishin farefis me elitën drejtuese shfaqeshin me krejt potencë si Kaponët e kohëve moderne. Ata, edhe pse nuk ishin askushi përfaqësonin gjithçka. Pra, politika shqiptare është politika klanore, fisnore dhe jo transparente. Edhe mënyra se si zhvillohet fushata elektorale e tregon qartë këtë gjë. Shumica janë të detyruar ta votojnë një forcë politikë, sepse janë farefis me kryetarin, të tjerët janë të detyruar, sepse janë të shantazhuar nga sistemi politik.

Prandaj, për mendimin tim, rezultat politike që dalin nga këto lloj fushatash nuk kanë asnjë lloj rëndësie demokratike, sepse sistemi politik nuk është i tillë që në origjinën e tij. Për këtë arsye asnjëherë në këto 20 vite tranzicioni nuk mund të flasim për zgjedhje të mirëfillta demokratike. Si mund të flasim për zgjedhje demokratike, ku politikani e shantazhon qytetarin mbi kushtet e mjerueshme të jetës së tij? Si mund të quhet demokratike, kur fshatari i mbytur në varfëri për shkak të politikave të qëllimshme e shet votën dhe personalitetin e tij për një thes me mill? Si mund të quhen zgjedhje politike të lira, kur një familje e tërë e shet votën e lirë vetëm për faktin të mos i pushojnë nga puna ndonjë anëtarë të familjes?

Faktor tjetër shumë i diskutueshëm që ve shumë në dyshim demokracinë shqiptare, është fakti se si personat që duhet të përfaqësojnë qytetarët, nuk zgjidhen, por delegohen nga farefiset politike dhe nga klanet e ndryshme. Qytetari thuajse gjithmonë është para provës së kryer duke votuar persona që nuk kanë asnjë vlerë personale njerëzore dhe jo më përfaqësuese politike. Të gjitha këto që i pashë nga afër, vendosën në dyshimi dashurinë e madhe që kisha për vendin tim, impenjimet e mia modeste që kisha bërë në të mirë të vendit tim dhe të qytetarëve të mi. Megjithatë, asnjëherë nuk e kam vënë në dyshim faktin, se Shqipëria ka qytetarë të mrekullueshëm që nuk meritojnë të përfaqësohen nga politikanët aktual. Gjithmonë kam besuar dhe besoj, se nëse bëhemi më të vetëdijshëm për të ardhmen tonë të përbashkët, do të gjejmë forcën për të çuar në shpi këtë klasë të vjetër politike si dhe sistemin politik 20 vjeçar që kanë pjellë.

Besimi dhe Politika

2011-09-17T20:47:00.002Z

Alban Daci

Antonio Gramshi ka cituar se: me rënien e besimit fetar (në kuptimin tradicional të fjalës), njerëzit me ankth kërkonin një sistem të ri kredencash me principe të përgjithshme rreth së cilës mund të grupoheshin dhe të gjenin arsyet intime për të jetuar me dinjitet. U ndërtuan kështu një pafundësi me “kisha” të reja , sipas shtresave të ndryshme shoqërore: disa gjejnë fat në sallone mondane, të tjera mes intelektualëve dhe të tjera tek populli.

Ndërsa Jean-Jacque Rousseau në 1756 arsyeton se: sapo njerëzit jetojnë në shoqëri kanë nevojë për një besim që ti mbaj. Nuk ka ekzistuar dhe nuk do të ekzistoj asnjëherë një popull pa besim fetar.

Sipas tij kush nuk beson në një jetë të ardhme është frikacak ose një i çmendur, po është shumë për tu theksuar se në çfarë mase shpresa e jetës së ardhme mund të shtyj një fanatik që të abuzoj me jetën tokësore.

Lirojeni fanatikun nga vizionet e tija dhe jepni atij të njëjtën shpresë si çmim të virtytit dhe keni bërë një qytetar të vërtet.

Me këtë hyrje Rousseau zhvillon në Kontratën sociale (1762) konceptin e një besimi civil, në të cilën forca shpirtërore është e domosdoshme për bashkimin politik të shtetit të ri kombëtar të mbështetur në sovranitetin e popullit.

Në bazë të këtij koncepti ishte nevoja për të kaluar frakturat e provokuara nga besimi i krishterë, që me institucionet e kishës kishte vendosur mbi tokë “një mbretëri, duke ndarë sistemin teologjik dhe politik”, kishte thyer bashkimin e trupit politik, duke shkaktuar ndarje të brendshme që nuk kanë pushuar së ekzistuari me popujve të krishterë.

I vetmi ilaç i kësaj të keqeje, konfirmonte Rousseau, ishte formula e propozuar nga Thomas Hobbes për të ribashkuar pushtetin shpirtëror dhe pushtetin politik, “ me bashkuar dy kokat e shqiponjës”.

Gjithashtu është e nevojshme, për demokracinë për të formuluar një “ profesion besimi plotësisht civil, ku i përket sovranit të vendos artikujt, jo pikërisht si dogma fetare, por me sentimenta.

Rousseau flet për dogmën pozitive te besimit civil, ku jep lumturi për të mirët dhe ndëshkim për kafshërorët si dhe dogmën negative, që sipas tij është mos toleranca.

Liberali Givani Amendola, antifashist dhe viktimë e dhunës, që ndoshta ishte ndër të parët që bëri lidhjen mes totalitarizmit dhe besimit politik, ku ndër të tjera citon:

Një parti mund të lakmoj dominimin e jetës publike, por jo të tej kaloj kufijtë e ndërgjegjes private, në të cilën kushdo është i lirë të kërkoj strehë. Fashizmit nuk i mjaftonte vetëm pushteti, por kërkonte dhe ndërgjegjen private të gjithë qytetarëve, donë “bisedën” e gjithë italianëve.

Sipas Amendolës karakteristika me e dukshme e motos fashiste do të mbetet, për ato që do e studiojnë në ardhmen, shpirti “totalitar”, i cili nuk do të lejoj në të ardhmen që të ketë agime që nuk do jenë të përshëndetura me gjestin roman.

Për besimin fashist fliste W. Shneider, një studiues amerikan që jeton në Itali mes 1926 dhe 1927. Fashizmi në konkluzionin e tij ishte një “besim i natyrshëm që përdor teknikat e një kulti fetar. Si pasoj Schneider parashikonte tensione dhe konflikte mes Kishës dhe besimit fashist.

Besimi politik është një formë shenjtërimi e politikës që ka karaktere ekskluzive dhe integraliste; nuk pranon ekzistencën me ideologjitë dhe lëvizjet e tjera, mohon autonominë e njeriut në kolektivitet, shenjtëron dhunën si armë legjitime lufte kundër armiqve, merr kundrejt besimeve tradicional një qëndrim pengues, duke admiruar eliminim, ose kërkon të vendos me ato një raport të bashkëjetesës simbiotike, në kuptim që besimi politik admiron të përziej besimin tradicional pikërisht në sistemin e besimeve e miteve, duke i rezervuar një funksion nënshtrimi ndihmës.

Besimet e politikës janë fenomene moderne. Lindja e tyre presupozon shekullarizimin, modernizimin, afirmimin e autonomisë e dimensionit politik nga besimet tradicionale dhe ndarjen e Shtetit nga Kisha.

Pra, nuk do të thotë se besimi politik nuk ka asnjë lloj lidhje me besimet tradicionale dhe domosdoshmërish nuk sjell situatë antagonizmi dhe konflikti.

Vlerat dhe antivlerat

2011-09-16T11:10:00.002Z

Alban Daci

Shumë të rinj vazhdojnë të zgjedhin Perëndimin për të bërë studimet e larta universitare, në kërkim të vlerave të vërteta të demokracisë, lirisë, barazisë dhe meritës. Në dekadën e fundit numri i të rinjve që zgjedhin shkollimin jashtë është gjithmonë e në rritje. Kjo mendoj se ka ndodhur dhe po ndodh për disa arsye:
Së pari, të rinjtë shqiptarë vazhdojnë të humbin gjithmonë e më shumë besimin tek universitetet shqiptare, sepse mendojnë se kriteret kryesore informate, si: merita, cilësia e mësimdhënies dhe mundësia për një formim të mirë akademik po bëhen gjithnjë e më të paralizuara.
Së dyti, të rinjtë shqiptarë e shikojnë kryerjen e studimeve jashtë vendit jo vetëm në marrjen e një informacioni të nivelit të lartë akademik, por edhe si mundësi për të eksploruar kultura të tjera dhe për të pasur mundësi punësimi me standarde perëndimore si në kushte dhe në pagesa.
Zëri i këtyre të rinjve që kanë zgjedhur universitetet e huaja ka filluar të dëgjohet në Shqipëri, falë artikujve që na paraqesin në bashkëpunim me shtypin e shkruar shqiptar. Megjithatë, zëri i tyre dëgjohet vetëm nga intelektualët dhe populli i thjeshtë, por që bie në vesh të shurdhër, kur bëhet fjalë për mjediset e politikës shqiptare dhe për sallonet e shtetit shqiptar.
Shteti shqiptar, me organizmat e tij institucional, për të bërë pakës publicitet se ne po ndryshojmë dhe se këto ndryshime vinë nga forcat e reja në energji dhe njohuri, ka paraqitur disa projekte apo ide për kthimin dhe punësimin e të rinjve që kanë kryer studimet të cilat thjeshtë kanë mbetur si të tilla.
Mendoj se disa realitete pushteti këtu në Shqipëri kanë frikë nga forca dhe energjia e të rinjve që kanë studiuar jashtë, sepse ato janë formuar dhe shkolluar në vende me demokraci të vërtetë dhe jo në vende, ku injoranca mund të mbizotëroj mbi diturinë, ku korrupsioni është më i fortë se merita, ku hipokrizia është me e fortë se ndershmëria dhe korrektësia.
Kam dëgjuar se edhe disa të rinj që morën guximin për t’u kthyer për gjithmonë në Shqipëri pasi kishin kryer studimet, akoma pa sistemuar mirë valixhet e tyre, u larguan përsëri, sepse nuk kishin miq të fortë që të zinin një vend pune, edhe pse përsa u përket kritereve informale e meritonin plotësisht. Një pjesë e mirë e tyre, edhe përse nuk kishin pasur asnjë lloj lidhje personale dhe familjare me regjimin e kaluar, u larguar nga vendet e punës me pretekstin se na qenkan komunistë. Këto largime u fshehën në maskën e reformës në administratën publike, e cila, në të vërtetë, ishte një kthim mbrapa, sepse u larguan specialistët e vërtetë, njerëzit e kualifikuar në universitetet më të mira të Perëndimit dhe u rikthyen komunistët e regjimit enverist, militantët e rrugës, halabakët e bareve dhe njerëzit e pakualifikuar.
Shqipëria, është ndër vendet më të pakta të demokracive perëndimore, ku rinia nuk ka asnjë lloj roli në vendimmarrje, si dhe nuk përbën forcën rinovuese të vendit, po përkundrazi i jepet mandati i largimit njëherë e përgjithmonë. Këta studentë, që kanë marrë vetëm vlerësime pozitive, ku kanë studiuar dhe janë vlerësuar si njerëz me vlera të larta intelektuale, me nivel të lartë në fushën e formimit akademik, si dhe me aftësi të jashtëzakonshme integruese në jetën e shoqërisë së vendit që kanë zgjedhur të studiojnë, nuk vlerësohen dhe përkrahen aspak nga shteti amë. Përkundrazi, herë-herë, ekzistenca e tyre fshihet, mohohet ose vihet në dukje vetëm për interesa të caktuara në shërbim të politikës që dëshiron t’i përdor si numra për llogaritje të rezultateve fituese në zgjedhje politike.
Vendi ynë, që pas rrëzimit të regjimit komunist, ka shprehur vullnetin e tij me dëshirën dhe këmbënguljen e qytetarëve tanë të bëhet vend demokratik ashtu si vendet simotra në Perëndim por, akoma, në ditët tona, kjo dëshirë dhe nevojë nuk është realizuar duke na lënë në një faze ndërmjetësuese që, tashmë, jemi mësuar ta quajmë tranzicion.
Gjithkush nga ne mund të pyesë se përse ne nuk u integruam dhe u zhvilluam ashtu si vendet e tjera të Evropës Juglindore, si dhe përse akoma sot në vendin tonë nuk ka një demokraci të mirëfillte moderne?
Në Shqipëri, me të vërtet u rrëzua rrëgjimi komunist si dhe u ndërrua fasada e formës qeverisëse por, nuk u ndërrua shkelja e kësaj fasade, që mbeti po ajo e vjetra në formën e të vepruarit dhe të qeverisurit.
Prandaj, krahas impenjimit më me përkushtim në thellimin e reformave në vend, si: lufta me seriozitet dhe pa tolerancë e krimit të organizuar, të korrupsionit, për të dalë nga tranzicion vendi ynë ka nevojë për një frymë të re, për një mentalitet të ri qeverisës të personifikuar me demokracinë moderne perëndimore. Frymën e re dhe mentalitetin e ri askush nuk e përfaqëson më mirë se rinia që po shkollohet duke marrë eksperienca të drejtpërdrejta akademike dhe jetësore në demokracitë perëndimore. Prandaj, kjo rini që mbart vlera përparuese, zhvillimi dhe demokratizuese, duhet jo vetëm të vlerësohet, ashtu siç e meriton nga politika dhe shteti shqiptar, por edhe të përkrahet dhe të mbështetet për t’i dhënë hapësirat e domosdoshme, ku mund të jap ndihmën e saj për të bërë të mundur daljen e vendit tonë njëherë e mirë nga tranzicioni i stërzgjatur.
Nëse të rinjtë e shkolluar jashtë do të vazhdojnë të zhvlerësohen dhe të trajtohen nga shteti sikur të ishin të njerkës, vendi rrezikohet të mos integrohet në Evropë në 2015, sipas sondazhit të fundit por, ndoshta, ecuria integruese e tij do të vihej me të vërtetë përballë pikëpyetjes së madhe, sepse do të vazhdoj të përfaqësohet nga klasa e vjetër e politikës shqiptare, e cila, në dy dekadat e fundit ka bërë një hap para dhe dy mbrapa.
Ne të rinjtë shqiptarë, që ndjehemi me të drejtë të vlerësuar dhe të përgatitur për të ndihmuar vendin tonë në rrugën e drejtë të reformave dhe progresit, nuk duhet ta lëmë fatin e vendit tonë në dorën e klasës drejtuese aktuale, që nuk mbart asnjë vizion modern në mënyrën qeverisëse dhe në thellimin e reformave integruese.
Prandaj, ne, nuk duhet të presim që të “vjetrit” të na thonë hajdeni se ne e mbaruam radhën tonë, tani e keni ju që të merrni në dorë fatin e vendit, duke u betuar se do të punoni me ndershmëri dhe përkushtim për ta bërë atë të bukur dhe pasur dhe jo ashtu siç e lamë ne të varfër dhe në tranzicion.
Ne duhet të jemi të vendosur dhe të bindur se vendi ynë meriton të jetë si vendet e tjera në Evropë, sepse natyra e ka bërë të pasur me ujëra, male, fusha, dete dhe minerale.
Nëse, ne, përpiqemi me mjete legjitime për ta bërë vendin tonë të demokratizuar dhe të lulëzuar, ashtu siç e meriton me të vërtet, jo vetëm që nuk kemi bërë ndonjë mëkat, por kemi bërë vetëm detyrën si qytetar legjitim të këtij vendi.
Të presësh akoma që klasa aktuale të ndryshoj duke na bërë çudira të pa parishikuar në të mirë të vendit dhe të qytetarëve është thjeshtë humbje kohe, sepse historia u dha gjithë kohën e mjaftueshme për ta bërë dhe nuk e bënë.
Të besosh se të pa emancipuarit, të pa shkolluarit, të pa aftët dhe militantët mund ta zhvillojnë vendin tonë paralelisht me vendet e tjera të zhvilluar është një lloj sikur të presësh të ziejë fasulja që Nastradini e kishte hequr nga furnela dhe e kishte vendosur në dritare për ta zier dielli.
Koha nuk na pret, vendi ka nevojë për ne dhe ne kemi nevojë për atë, ne nuk mund të jemi askushi nëse nuk i tregojmë vlerat tona të vërteta në të mirë të mirëqenies dhe zhvillimit, si dhe vendi ynë nuk mund të jetë i integruar dhe krenar nëse ne nuk jemi pjesë e kohezionit ndryshues drejt kahut pozitiv.

Veset dhe virtytet e politikës

2011-09-14T23:36:00.003Z

Alban Daci

Kur flitet për politikën është me të vërtetë shumë e vështirë për të mos rënë në joshjen e tipit: këtej janë të mirët, andej të këqijtë, këtej tanët, andej kundërshtarët dhe armiqtë.

Ky rregull vlen, kur flitet për politikën në përgjithësi, si një aktivitet që tashmë pikturohet si turpi i njerëzimit, si gjëja më negative që vetë njeriu ka prodhuar për të qenë i nënshtruari i ideve të tija, por që nuk kanë për objekt atë, problemet e tija dhe vetë jetën e tij, sepse politika lind nga njeriu dhe idetë njerëzore, por në momentin që ajo është krijuar dhe merr formën e plotë, bëhet e pavarur nga ai dhe e kontrollon atë duke e pushtuar në të gjitha format e të menduarit dhe të vepruarit.

Në politikën e përditshme, veset duken sikur ndërthuren me virtytet e saja, në një përzierje, ku asgjë nuk është lehtësisht e ndarë nga pjesa tjetër e mbetur.

Le të rikujtojmë disa nga veset kryesore të politikës që janë pak a shumë të pranishëm dhe të ngjashëm në të gjitha sistemet politike.

Në vend të parë është korrupsioni: “ më shumë ligje do të jenë miratuar, më shumë hajdutë dhe bandit do të jenë” do të citonte Lao Tse, më i madhi dhe themeluesi i taoizmit kines, rreth treqind vjet para lindjes së Krishtit.

Sigurisht që në ditët e sotme një citim i tillë mund të tingulloj paksa i ekzagjeruar, por është gjithmonë jashtë dyshimit që pushteti është rezultat veçanërisht i ekspozuar në joshjet e korrupsionit: si në tentativat për ta shtir në dorë, si në ato për ta mbajtur duke paguar çdo çmim.

Ndoshta qytetari i thjeshtë dhe i ndershëm mund ta ketë të vështir të penetroj brenda salloneve të oborrit për të vëzhguar dhe kuptuar se çfarë ndodh dhe mund të ndodh fshehur thellë poshtë elegancës që oborrtarët na paraqesin në pamjen e parë, por ai do të jetë aq vigjilent dhe inteligjent sa të kuptoj që prona publike dhe floriri i të gjithëve po vidhet nga persona që profesionin për të qeverisur e kanë hasur rastësisht.

Ndoshta, për disa që janë të vetëdijshëm, sepse kanë qenë vetë dëshmitar të drejtpërdrejt e kanë kuptuar se çfarë përmasash galopante ka marrë fenomeni i korrupsionit në Shqipëri, saqë nuk i mjaftuam vetëm 28 mijë kilometra katror, por kaloj jashtë kësaj hapësire duke vepruar edhe në ishujt që ndodhen jashtë kësaj zonë, të cilët kanë të njëjtin juridiksion dhe të njëjtët aktor që e ushtrojnë atë pa pasur problemin më të vogël.

Të jesh sot politikan në Shqipëri, do të thotë se: më parë mund të kesh qenë një hajdut, një rrugaç, një maskara, një i pa shkollë, arrogant, një pseudo intelektual, një i ashtuquajtur profesor, një biznesmen që nuk dihet se si e ke nisur në fillimin aktivitetin tregtar apo prodhues dhe me çfarë burimesh e ke financuar dhe vazhdon ta financosh atë.

Të jesh sot politikan në Shqipëri do të thotë se: vlerat njerëzore nuk bëjnë pjese në mënyrën tënde të jetuarit, që njerëzorja ose nuk ka qenë asnjëherë e pranishme tek ti ose ajo sapo ti ke filluar të bësh politikanit dal nga dalë është zbehur duke humbur gjurmët e saja.

Në Shqipëri, mund të bësh politikanin, amoralistin, deputetin dhe ministrin, sepse qytetarët të kanë besuar besimin e tyre për t’i përfaqësuar, të kanë bërë të plotfuqishëm me vullnetin e tyre dhe për këtë arsye ti mund të abuzosh mbi ta, mund t’i përdorësh ata sikur të ishin qenie që nuk kanë asnjë vlerë për t’i respektuar, sepse vlerat e moralit dhe të njerëzimit që ty ti besuan mund t’i shtypësh dhe t’i poshtërosh sa herë të duash pa dhënë llogari para askujt, për faktin se ti tashmë je i plotfuqishëm.

Sa e vështirë është bërë për ne të rinjtë që po edukohemi me vlerat, sepse për t’i praktikuar ata duhet të marrim besimin dhe aprovimin e atyre që antivlerën e kanë virtyt dhe përdorimin e saj në jetë e kanë si diçka normale për të kënaqur dëshirat e tyre maniake duke përdorur nevojat dhe dëshirat tonë për të pasur një vend pune që na duhet si një burim material i domosdoshëm për të ndërtuar ëndrrat tona dhe për të jetuar në mirëqenie.

Sa e vështirë është bërë për ne të rinj që nuk na mjaftojnë orët e tëra që kalojmë duke studiuar si dhe sakrificat e prindërve tanë që kanë bërë për të na garantuar të drejtën për studim, por që duhet të fillojmë të përgatitemi dhe të studiojmë pornografinë, seksin, kamasutrën dhe erosin pasi janë bërë pjesë e provimit që duhet të japim për të fituar një vend pune.

Sa e vështirë dhe e dhimbshme është për ne shqiptarët, kur dëgjojmë se një familje e ndershme dhe e thjeshtë shqiptare që ka sakrifikuar pothuajse gjithçka për të ndërtuar të ardhmen shuhet larg nga Atdheu, në mërgimin e dhimbshëm dhe të vuajtur.

Sa e turpshme dhe e padurueshme është për ne shqiptarët, kur dëgjojmë nga televizionet e vendeve që kemi zgjedhur për të emigruar skandalet e radhës të kryera nga politikanët tanë, që me bëmat e tyre krijojnë imazhin e gabuar për vendit tonë jashtë në Botë.

Sa normale dhe krejt e natyrshme është bërë për qytetarët tanë që kanë zgjedhur Shqipërinë për të jetuar tek sa shikojnë dhe dëgjojnë skandalet e radhës të kryera nga politikanët që i kanë zgjedhur për t’i përfaqësuar në nivelet më të larta drejtuese të qeverisjes.

Gjithçka mund të ndodh para syve tanë, mjafton mos të na prek neve menjëherë dhe drejtpërdrejt dhe nuk na intereson aspak nëse prek të tjerët dhe se një ditë pas tyre mund të jetë edhe radha jonë për të qenë jo vetëm të prekur por edhe të “përkëdhelur”, të “zhveshur” me qëllimin për të “kënaqur” dëshirat shpirtërore të atyre që na prekin dhe dëshirat tona për të siguruar burimet e jetesës.

Po ndonjë virtyt a mund të ketë politika aktuale shqiptare?

Sinqerisht nuk shikoj ndonjë virtyt pasi është aq shumë e mbushur me vese negative sa do të duhej një teleskop që përdoret për të vëzhguar yjet për të vënë re se në gjirin e saj ka mbetur ndonjë vlerë pozitive njerëzore, e cila mund të bëj pjesë tek virtytet e politikës pozitive që nuk është kundër qytetarëve të saj, por që bashkë me ta përjekton sigurinë, paqen, mirëqenien, prosperitetin, zhvillimin dhe dëshirën për të vënë në qendër të vëmendjes qytetarin.

Të vetmin virtyt që mund të kenë akoma politikanët tanë që janë në instanca qeverisëse/ keq qeverisëse është të largohen para se reagimi ynë për të mbrojtur moralin tanë, të drejtat tona, të jetë i ashpër dhe i pamëshirshëm ashtu siç ka qenë qëndrimi i tyre gjatë gjithë kësaj periudhe, ku të qetë dhe të pa shqetësuar ka bërë ç’kanë dashur me ne.

Të largohen jo vetëm nga ambientet e politikës që e kanë ndotur me imoralitet, korrupsion dhe pa përgjegjshmëri, por edhe nga jeta jonë e përditshme, sepse stili i tyre të menduarit dhe të jetuarit nuk bën pjesë në vlerat tona që kemi trashëguar si popull, sepse nuk bëjnë pjesë në kostumet dhe traditat tona, ku ndershmëria, besnikëria dhe dashuria për njëri-tjetrin si dhe shpirtin individual për tu sakrifikuar në emër të shumicës ka shoqëruar historinë tonë ndër shekuj.

Përderisa ata janë kaq të ndryshëm dhe larg vlerave tona, duhet të largohen nga ne, sepse nuk përfaqësojnë asgjë tonën dhe ne nuk mund të vazhdojmë të bashkëjetojmë me ta, sepse nuk kemi asgjë të përbashkët me ta.

Kjo politikë është e huaj tek ne, dhe ne nuk e gjejmë aspak vetën në mjedisin e tyre. Prandaj, o ata do të largohen vetë nga jeta jonë e thjeshtë që ka nevojë për shumë kujdes për të siguruar vazhdueshmërinë, ose do të jemi ne ata që duhet të lëvizim për ti detyruar të largohen, që të vazhdojmë në rrugën e vlerave njerëzore që na karakterizuar si popull për të punuar së bashku për të jetuar më së miri të tashmen dhe për tu impenjuar po së bashku për të projektuar të ardhmen e dëshiruar.

Mes të resë dhe të vjetrës

2011-09-09T12:18:00.002Z

Dr. Alban Daci

Shoqëria shqiptare mendoj se ndodhet në një udhëkryq, sepse po përballet me një ndër dilemat më të mëdha që e ka shoqëruar që në hapat e para të saja, ku qytetarët kanë dy opsione ose të zgjedhin të vjetrën dhe vazhdimësinë apo të vendosin për risinë dhe ndryshimin.
Si në çdo vend të Botës edhe për Shqipërinë, mbyllja e procesit të gjatë të tranzicionit nuk duhet të ndodh pa një ndryshim rrënjësor në strukturën politike dhe shoqërore të vendit.
Fundi i tranzicionit nëse nuk shënohet me zëvendësimin e figurave që e shkaktuan dhe e shoqëruar gjatë gjithë periudhës së tij, atëherë cikli i tij do të ketë gjithmonë një derë të vogël, gjysmë të hapur për të rifilluar nga e para.
Dikush, mund të mendoj se: përderisa këta të tanishmit që na kanë drejtuar deri tani dhe në fillim të viteve 90 na dhuruan "lirinë", për këtë arsye duhet të vazhdojnë të na drejtojnë. Do të thotë se nuk kanë kuptuar asgjë se si funksion një shoqëri demokratike, ku protagonistët e saj nuk janë të përjetshëm, sepse vetë shoqëria është gjithmonë në ndryshim të vazhdueshëm dhe ka nevojë për figura të reja që i përshtaten kohës dhe momentit me ide, vizione dhe projekte.
Shqiptarët, duhet ta kuptojnë njëherë e mirë dhe ta ngulisin mirë në kokë se në vitet 90, asnjë figurë e veçantë shqiptare nuk mund të përcaktohet si hero që ju dhuroj shqiptarëve lirinë e munguar për më shumë se 50 vjet. Atë liri shumë të dëshiruar e kërkoj me shumë këmbëngulje dhe e vendosi vetë populli shqiptar si dhe fakti që ideologjia komuniste sapo kishte humbur Luftën e Ftohtë, dhe si pasoj nuk mund të vazhdonte të ishte funksionale.
Po të mos ishin pjekur faktorët ndërkombëtar dhe po të mos e dëshironte vetë populli shqiptarë ndryshimin e shoqëruar me lirinë e shumë pritur, asnjë figurë si forcë individuale do të kishte arritur të bënte mrekullia duke ju thënë shqiptarëve se demokracinë ua solla unë, që lirinë e simbolizoj unë dhe që integrimin do e bëj vetëm unë.
Sot, më duket absurde dhe e pa pranueshme që disa qytetarë, të vazhdojnë t’i besojnë akoma rolin e drejtuesit, të njëjtit personazh vetëm për faktin se ai mund të ketë ngritur dy gishtat, duke thënë "rroftë demokracia" para militantëve dhe qytetarëve të thjeshtë.
Tashmë, forma demokratike, për vetë historinë e gjatë që ka si ideologji dhe si vlerë universale që po bëhet për të gjitha vendet që aspirojnë në procese të ndryshme integruese dhe në progresin e vazhdueshëm shoqëror, është themelore dhe e padiskutueshme, ajo duhet të pranohet pa kushte, para se të detyrojnë faktorët e jashtëm dhe të brendshëm për ta ushtruar atë në një formë sa më funksionale, të thjeshtë dhe të kuptueshme për qytetarët.
Pra, tashmë ka ardhur momenti të reflektojmë se demokracia nuk ka heronj si dhe askush nuk mund të justifikoj aksionet e tija, qofshin edhe të gabuara dhe të dala nga koha, duke thënë se unë, thashë i pari "rroftë demokracia" dhe se pa mua, ju, nuk do të ishit as të lirë dhe nuk do të mundnit të gëzonin demokracinë.
Ndoshta deri tani disa drejtues kanë abuzuar mbi qytetarët, duke u krijuar bindjen se ato janë të përjetshëm dhe të pazëvendësueshëm, sepse ata simbolizojnë lirinë e çdo kujt.
Për këtë arsye ata edhe nëse gabojnë, janë të falur, sepse vepra e tyre është kaq e madhe dhe e rëndësishme saqë autoriteti i tyre nuk mund të diskutohet në raport me veprimet individuale që në të vërtetë kanë karakter të përgjithshëm, sepse bien në veprim mbi të gjithë qytetarët.
Kam përshtypje, "se ky lloj", është krejtësisht mbrapa në kohë, sepse i gjithë horizonti i tij politik dhe aksionet e tija, lindin dhe justifikohen nga parulla "rroftë demokracia", por që në vërtetë dhe thellë në shpirt nuk ka asgjë demokratike.
Idetë e tija nuk janë origjinale dhe të sinqerta, sepse aksionet e tija, të vëna në praktikë nuk kanë asgjë demokratike, por despotizëm, arrogancë, autoritarizëm. Ndoshta, kjo kategori, personash, po të kishin qenë drejtues të lartë para një gjysmë shekulli, kur sistemet diktatoriale dhe autoritare ishin në modë, do të kishin qenë diktatorët më të egër dhe më të pamëshirshëm që mund të kishte njohur njerëzimi.
Pra, kemi të bëjmë me personazhe që në të vërtetë jetojnë me idetë dhe vizionet e të kaluarës dhe mashtrojnë qytetarët duke u paraqitur me fenomenet e kohës, për t’iu krijuar bindjen se ecin me hapin e kohës dhe se koha është në të njëjtin hap me ta.
E vërteta është krejt e kundërt, sepse gjatë rrugës që kanë ndjekur deri tani, kanë treguar për ato që kanë sytë e hapur, se këta figura, të renë e kanë frikë, e urrejnë dhe se në momentin e parë që ju jepet mundësia e luftojnë egërsisht me të gjitha forcat që disponojnë.
Këta që urrejnë të renë dhe rininë, jo vetëm që nuk mund të konsiderohen demokrat dhe përfaqësues të demokracisë, por do t’i konsideroja diktator frikacak, sepse fshihen, mbrapa vlerave themelore dhe universale të humanizmit.
Realiteti, shqiptar ka ndryshuar nga momenti, kur qytetarët dëgjuan për herë të parë parullën "rroftë demokracia", që pa e ditur dhe pa e studiuar asnjëherë më parë e morën të gatshme si diçka themelore që përfaqësonte lirinë e të vepruarit, të menduarit dhe të organizimit të jetës vetjake në raport me komunitetin ku jeton.
Format e komunikimit të shpejtë dhe modernë, si interneti e ka ndërgjegjësuar brezin e ri për t’i kuptuar, diskutuar dhe kritikuar shumë fenomene që ndodhin në shoqëri që kanë të bëjnë me jetën e secilit nga ne. Kohët e fundit janë krijuar shumë site dhe mail-lista individuale apo kolektive, ku diskutojnë se si mund të qeveriset drejt prosperitetit një vend dhe si mund të drejtohet me ndershmëri dhe me efikasitet shoqëria për të qenë e denjë dhe kompetitive.
Megjithatë, këta intelektual që i përkasin brezit të ri që janë rritur dhe shkolluar me termin demokraci, thjeshtë mund të diskutojnë, por nuk mund të bëjnë asgjë mbi terren, sepse mbahen larg nga zonat e pushtetit dhe drejtimit të lartë të vendit, sepse përfaqësojnë të renë dhe e reja siç thamë më sipër është një alergji e vërtetë për të përjetshmit që vazhdojnë të na drejtojnë dhe të na qeverisin.
Të përjetshmit, në gjumë flenë si diktator të egër dhe në mëngjes zgjohen dhe vendosin maskën e liberalit dhe demokratit, herë pas herë na kanë organizuar mbrëmje gala, për të na prezantuar nja dy tre të rinj, për të na mbushur mendjen se edhe pse kemi vite, vazhdojmë të jemi të rinj, sepse rinia bën pjesë në projektet tona të përbashkëta.
E vërteta ka qenë krejt ndryshe, sepse këta të rinj akoma pa u mbyllur mbrëmja, janë ngopur duke ngrënë "falas" dhe janë infektuar me virusin e atyre që i prezantuan saqë para se të largohen ose të hidhen jashtë nga balloja, marrin e fusin në formë instiktive diçka në xhep, për të menduar edhe për ditët në vazhdim.
Ka vite që flitet për reformim në institucionet e përfaqësimit dhe pjesëmarrjes politike, por në të vërtetë nuk ka ndodhur asgjë. Gjithçka ka mbetur si më parë dhe e pa ndryshueshme, sepse ky reformizëm është përfaqësuar dhe ndërmarrë nga ato që risinë dhe reformën nuk e duan.
Si mund të ndodh reformimi, kur ai kontrollohet, drejtohet ose mund të orientohet nga lart për poshtë.
Si mund të presësh reformim të orientuar për nga risia, kur protagonistët janë të "vjetër" dhe të pa reformuar.
Vetëm një mundësi ka që të ndodh reformimi, që të rinjtë të mos infektohet me viruset e trashëguara, të largojmë të vjetrit përmes vullnetit tonë të lirë, të largojmë diktatorët e vërtetë dhe demokratët e rremë, t’i bindim se nuk ka asgjë të përjetshme në këtë botë dhe gjithçka është ciklike.
E reja do të fitoj mbi të vjetrën, në momentin, kur brezi ri do të jetë frymëzues për brezin e vjetër.
E reja do të fitoj mbi të vjetrën vetëm në momentin, kur të rinjtë që janë shkolluar dhe frymëzuar me demokracinë dhe vlerat e saja, do të arrijnë të bindin të vjetrit se nuk janë të përjetshëm, se tashmë cikli i tyre më ide dhe vlerat që përfaqësojnë është mbyllur. Të rinjtë do të jetë zot të vetës dhe të vendit, vetëm kur të përfaqësojnë aksionet dhe idetë e tyre.
Të rinjtë do të jenë të vlefshëm jo vetëm për vetën e tyre, por për gjithë qytetarët dhe vendin, vetëm në momentin, kur të arrijnë të përfaqësojnë vetveten, kur të prezantohen vetë me formimin e tyre intelektual dhe jo të prezantuar vetëm për imazh nga të vjetrit nëpër mbrëmjet gala.
Vendi dhe shoqëria shqiptare ka nevojë për të renë, për ndryshimin, për prosperitetin, sepse këta janë elementët që garantojnë koherencën dhe të ardhmen e merituar, ndryshe nga ajo që kemi përjetuar deri tani.
Ne, jemi të rinjtë e vendit tonë, përfaqësojmë rininë, jemi rritur dhe kemi studiuar demokracinë, kemi dashuri dhe përgjegjësi për vendin tonë.
Prandaj, duhet të jemi zot të aksioneve tona për të realizuar reformimin e duhur që ka për objekt realizimin e shoqërisë demokratike.
Për ta bërë këtë duhet të luftojmë me aksione, ide dhe energji të vjetrit dhe të gjithë ata që përfaqësojnë ide të vjetra.
Nëse do të besojmë tek vetja dhe tek dashuria për qytetarët dhe vendin, do të arrijmë të fitojmë dilemën e madhe duke zgjedhur ndryshimin dhe risinë dhe duke luftuar apo mohuar vazhdimësinë dhe të vjetrën.

Të gjithë me Arben Malaj

2011-08-28T21:32:00.004Z

Alban Daci

Arben Malaj, njihet si politikan me shumë personalitet dhe me vizione të vërteta demokratike. Ai bën pjesë për fatin e mirë në grupin e intelektualëve që e ushtrojnë politikën jo për profesion, por për mision.
Pas shumë pritjesh të kota dhe të gjata, duke shpresuar se lidershipi i PS do të reflektonte dhe do të kuptonte situatën e vërtetë që po përjetonte, z. Malaj më në fund vendosi të marr situatën në dorë duke i dalë në ballë asaj.
Arben Malaj në periudhën e fundit ka realizuar shumë takime me të rinjtë dhe qytetarët, për t’iu shpjeguar vizionet dhe idetë politike, të cilat kanë për qëllim të rinovojnë në përgjithësi sistemin aktual të politikës shqiptare.
Në çdo iniciativë që ka për qëllim përmisimin dhe rinovimin e sistemit politik shqiptar duhet të jenë të pranishëm edhe të rinjtë, të cilët prej vitesh ndjehen totalisht të përjashtuar. Sistemi politik shqiptar le për të dëshiruar, që nga mënyra se si lindin elitat politike, si zgjidhen ata (më mirë të themi përzgjidhen), çfarë interesash përfaqësojnë, car vizione kanë e nëse kanë.
Në çdo sistem politik, i cili ka pasur një të kaluar jo të largët totalitare, ku mentaliteti unit trashëgohet e ruhet me fanatizëm është e vështirë që e reja dhe vizionarja të mirëpritet dhe të ketë sukses kollaj. Prandaj, mendoj se Arben Malaj këtë radhë duhet të jetë i vendosur ta çojë misionin e tij deri në fund. Ai nuk duhet të ndalet dhe të ketë mëdyshje për atë që po bën.
Arben Malaj tashmë është një figurë me shumë eksperiencë si profesionale ashtu edhe politike, me personalitet të lartë njerëzor si dhe me shumë mbështetje nga qytetarët e thjeshtë, të cilët përbëjnë shumicën e popullsisë. Nuk kam vënë re ndonjëherë që atje, ku shkon Arben Malaj të mos jetë i mirëpritur.
Përkundrazi, ai është një ndër politikanët e pakët shqiptarë, i cili është i respektuar dhe i dëgjuar nga të gjithë qytetarët pa dallim bindjesh politike. Kjo është një armë e fortë politike për një lider që dëshiron të bëj ndryshimin e rëndësishëm të një sistem të tërë politik si ai shqiptar.
Megjithatë, që Arben Malaj dhe qytetarët e thjeshtë ta prekin me dorë rinovimin dhe demokratizimin e sistemit politik, duhet të besojnë fort në shpirtin e kolektivitetit për të përfaqësuar interesat e përbashkëta.

Arben Malaj mendoj se duhet ta mbështes lëvizjen e tij në tre shtylla sociale: Rinia, intelektualët dhe punëtorët.

- Rinia në çdo shoqëri është simboli i rinovimit dhe progresit. Sot në Shqipëri, ka shumë të rinjtë, të cilët janë të pakënaqur nga mënyra se si funksionon sistemi politik shqiptar. Ata janë të gatshëm të luftojnë (me vlera humane e demokratike) për të bërë ndryshimin e shumëpritur. Ata, thjeshtë po presin frymëzuesin që të lëvizin dhe ta mbështesin. Z. Malaj duhet të punojë fort politikisht që të kthejë tek të rinjtë dëshirën për të bërë politikë. E kaluara e tij njerëzore, profesionale e politike e ndihmon shumë për të arritur këtë qëllim madhor politik. Rinia është e pakënaqur dhe z. Malaj thjeshtë duhet ta kap këtë pakënaqësi e ta kthej në shpresë e lumturi. Rinia duhet të jetë forca e ndryshimit/rinovimit politik dhe Malaj duhet të kthehet në frymëzues për ta.

- Shqipëria, për fat të mirë ka shumë intelektualë të vërtetë, të prodhuar nga bota e vërtetë akademike dhe jo false si ajo që ka prodhuar sistemi politik shqiptar në 20 vite tranzicion. Për fatin e keq të së kaluarës e të tashmes politike, intelektualët e vërtetë janë të përjashtuar nga sistemi politik shqiptar, sepse të parët e duan demokracinë, kurse të dytët e kanë frikë atë. Arben Malaj është ndër të paktët intelektual të vërtetë që bën pjesë në jetën politike shqiptare. Më mirë se ai, zor se ndonjë politikan tjetër mund të kuptonte botën e intelektualëve. Z. Malaj duhet të bashkëpunojë me intelektualët e vërtetë, të cilët janë të pakënaqurit e sistemit aktual politik dhe së bashku të hartojnë një platformë të vërtetë politike, ku të përfshihen vizionet e të ardhmes së shpejt dhe sfidat që duhet të kapërcehen për t’i realizuar.

- Punëtorët, ashtu si në çdo shoqëri, qoftë perëndimore ose jo, përbëjnë shumicën e popullsisë dhe jo rrallë herë të shtypurit, harruarit e të braktisurit e klasës politike. Punëtorët shqiptarë gjenden në një situatë që shkakton sa keqardhje të thellë aq edhe një reflektim të madh për të gjithë ne. Për të kuptuar kushtet në të cilat ndodhen ata, mjaftojnë të vëzhgojmë rastin e grevës së minatorëve në Bulqizë. Nëse z. Malaj do të tregojë seriozitet dhe impenjim në iniciativën e tij, jo vetëm minatorët, por edhe shumë punëtorë të tjerë të papunë mund të kthehen në një uragan (paqësor) të vendosur për ndryshim. Z. Malaj duhet që përmes artit të së bërit politik dëshpërimin e minatorëve ta kthejë në një frymëzim për ndryshim.

Malaj ka tre mënyra për të realizuar vizionin e tij politik në të cilin e gjejnë veten qindra e qindra qytetarë të thjeshtë: Institucionale, akademike e përmes militancës.

- Tani në shtator pretendohet se do të mblidhet Kongresi i PS. Z. Malaj duhet të punojë shumë duke lobuar brenda partisë për të ndryshuar lidershipin aktual, cili është i shterur në vizione politike për të marr në supe përgjegjësitë e deleguar nga qytetarët. Z. Malaj tashmë i ka të gjitha cilësitë për të qenë një lider shumë i rëndësishëm në PS. Nuk mendoj se aktualisht PS-ja, ka ndonjë alternativë më të mirë e më të besueshme se sa z. Malaj. Ai i ka të gjitha kartat në dorë për të qenë brenda PS-së primus inter pares.

- Malaj duhet të krijojë rreth vetes një staf të mirëfilltë akademik, të cilët duhet të ketë aspirata të forta politike. Stafi akademik i drejtuar nga Malaj duhet të jetë truri, vizioni, shpresa e ndryshimit. Në Shqipëri, kam besimin e plotë që ka shumë akademikë të vërtetë, të cilët duan të punojnë fort për vendin e tyre që ai të jetë europian e demokratik si vendet e tjera perëndimore. Z. Malaj duhet t’i gjej ata dhe t’i bashkojë rreth vetës në një qëllim të përbashkët.

- Militanca njihet ndryshe si aktiviteti politik në terren, ku lideri takohet me qytetarët për qytetarët. Prandaj, ky term i politogjisë nuk duhet të ngatërrohen me versionin e deformuar që ka pjellë sistemi politik shqiptar në këto 20 vite tranzicion. Malaj duhet të bëj një turn të madh nëpër gjithë Shqipëri, ku të shpjegoj vizionin e tij politik. Vizioni i tij duhet të jetë i thjeshtë, i qartë edhe bindës. Ai duhet të dëgjojë zërin e çdo qytetari të harruar nga politika aktuale. Fjala e z. Malaj duhet të jetë tek atë një zë shprese e guximi.

Dikush për nga padituria reagimin tim mund ta kuptojë si një formë të rëndomtë servilizmi. Ndërsa, unë do të thosha, se ne intelektualët, kur kemi vizione të përbashkëta do të thotë se biem dakord. Unë e shumë të rinj tjerë e duam që Shqipëria të bëhet europiane e demokratike dhe për ta realizuar këtë thjeshtë jemi dakord me ato që Malaj ka thënë deri tani. Këtë radhë ndryshe nga radhët e tjera z. Malaj duhet të jetë i vendosur për të qëndruar deri në momentin final dhe nuk duhet që personalitetin e tij ta vendos në shërbim të ndonjë tjetri që nuk e meriton as politikisht e as njerëzisht.

Fundi i botës bipolare dhe Europa Bashkuar

2011-08-24T14:13:00.002Z

Alban Daci

Me mbarimin e Luftës së Ftohtë mbaroi edhe bipolarismi thuajse 50 vjecare, i cili e kishte ndarë botën në dy blloqe të mëdha influence, Perëndimore të udhëhequr nga SHBA dhe Lindore të përfaqësuar nga Bashkimi Sovjetik. Ngjarjet ndodhën aq shpejt, sa udhëheqësit e Europës Perëndimore u gjetën në befasi, por të vendosur për të vazhduar më vendosmëri ëndrrën europiane si një alternativë të tretë në rendin e ri pas bipolar.

Në Këshillin e Europës të mbledhur në Madrid (26-27 qershor 1989) Delors prezanton raportin mbi bashkimin ekonomik dhe monetar. Plani i Delors zhvillohet sipas tre fazave: koordinim i forcuar i politikave ekonomike e monetare dhe integrimi i tregjeve financiare; transaksionet drejt institucioneve të reja; vendosja e barazisë dhe transferimi i kompetencave të përbashkëta në institucionet komunitare. Në Madrid vendoset që faza e parë e bashkimit ekonomik të fillonte me datë 1 korrik 1990. Një Konferencë ndërqeveritare do të vendoste për etapat e mëvonshme. Plani i Delors do të ri dimensionohej në ambiciet e tij dhe do të shtyhej në kohë, siç kishte ndodhur me planin Werner. SMS-ja përfaqësonte për Gjermaninë një zgjidhje më komode të monedhës së përbashkët, sepse i lejonte të mbante autonominë e plotë të politikave monetare. Për vendet si Italia e Franca rregullat e SME-së nuk përjashtonin aftësinë, të cilën e kanë përdorur disa herë, atë të rregullimeve periodike të barazive. Ndërsa kundërshtimi anglez për monedhën e përbashkët ka ardhur nga fakti se nuk donin të hiqnin dorë nga sovraniteti i tyre. Nxitjet për të ndërmarrë hapa gjigant dhe të rëndësishëm për ecurinë e integrimit europian erdhën përsëri nga jashtë. Rënia e Murit të Berlinit në 1989, perëndimi i hegjemonisë së Bashkimit Sovjetik në Europën Lindore, ishin faktor të rëndësishëm që rritën besimin tek vendet europiane për të vazhduar rrugën e tyre të përbashkët drejt edhe një bashkimi monetar.
Presionet popullore, të cilat u bënë gjithnjë e më të pranishme dhe të fuqishme duke nisur nga ato polake dhe hungareze, provokuan rënien e regjimeve komuniste. Këto të fundit përfaqësonin një dobësi strukturore. Zhvillimi i madh e i fuqishëm i telekomunikacionit i bënë globale krizat dhe revoltat, nga Kina tek Europa Lindore. Revolucioni paqësor, në fund fitoi edhe për shkak të zemërgjerësisë të Gorbaçovit, i cili ishte i vendosur për të mos përdorur forcën për të zgjidhur krizën e thellë ekonomike dhe politike që po përjetonte vendi i tij. Gorbaçov u përpoq të shpëtojë të shpëtuarin, duke hequr dorë nga përdorimi i forcës ushtarake. Ai gjithashtu le të themi se hoqi dorë nga dëshira e një revolucioni komunist në nivel ndërkombëtar dhe mbështeti idenë e një bashkëpunimi bipolar pse jo dhe mundësinë e një aleance me Shtetet e Bashkuara për t’u përballur me sfidat e reja që po përjetonte bota. Gorbaçov vazhdoi idenë e rikonstruktimit demokratik të komunizmit, i cili do të vazhdonte të drejtohej nga një parti e vetme, por me kushtin se kjo duhet të ishte koherente dhe ndriçuar. Ka një koincidencë mjaft të rëndësishme, sepse pothuajse në të njëjtën kohë, kur fillon Presidenca e Dolors në Komision, fillon edhe mandati i Gorbaçov si Sekretar i Përgjithshëm. Bashkimi Sovjetik u zhduk katër ditë para se të firmosej Traktati i Maastricht. Kjo lloj koincidence bën të reflektosh edhe mbi ecurinë e rëndësishme të procesit të integrimit europian të Europës Perëndimore si dhe të ngjalljes të shpresës se edhe Europa Lindore mund të bashkohej me atë perëndimore në një familje të përbashkët, por këtë here demokratike dhe jo të detyruar shtypëse e totalitare.
Edhe pse transformimet e para për aspirata demokratike siç thamë nisin në Poloni dhe Hungari, rënia e Murit të Berlinit, më 9 nëntor 1989, bëri të mundur zhdukjen e kufijve të brendshëm të Gjermanisë, e cila tashmë jo vetëm u bashkua duke realizuar ëndrrën e një gjysmë shekulli, por do të bashkohej në një diçka më ta madhe se sa edhe vetë bashkimi i saj, në familjen e madhe europiane. Edhe pse viti 1989 nuk mund të krahasohet për nga rëndësia me atë 1945, ai përfaqëson një ëndërr të madhe dhe të hershme të kontinentit europian, atë të bashkimit, sepse konferenca e Jaltës fatkeqësisht e kishte ndarë si fizikisht, ekonomikisht ashtu edhe politikisht.
Bashkimi i Gjermanisë lindi kryesisht edhe nga kontributi mjaft i rëndësishëm që kishte dhënë Adenauer që 40 vjet më parë në zemrën e Europës Perëndimore duke hedhë bazat e bashkimit të kontinentit. Megjithatë, edhe pse në pamje të parë fuqitë e tjera europiane si Franca, Anglia dhe Italia ishin dakord për faktin se Bashkimi Sovjetik po binte dhe se Europa Lindore kishte mundësi të bëhej pjesë e asaj Perëndimore, ato nuk ishin shumë të qetë për faktin se shumë shpejt dhe në formë të pakontrolluar po ndryshonin ekuilibrat në Europë dhe Botë. Mbi të gjitha, si Anglia dhe Franca ishin të shqetësuar me faktin se Gjermani po bashkohej. Si për Anglinë ashtu edhe për Francën do të ndryshonin ekuilibrat e forcës në Europë. Në kontinent, Franca nuk do të vazhdonte të ishte më fuqia e parë, duke pasur parasysh edhe simbolin që kishte marr pas mbarimit të luftës. Gjithashtu, Anglia, kishte frikën e vjetër se nuk do të ishte më një fuqi e rëndësishme detare në ujërat përreth kontinentit. Në Itali, Andreoti ishte dyshues për tranzicionin që po përfshinte të gjithë ekuilibrat ekzistues, mbi të gjitha në ato zona që nuk ishin nën kontrollin e plotë të Paktit Atlantik dhe të Planit europian. Mes partnerëve europian, vetëm Kryeministri i Spanjës, Gonzalés, ishte dakord pas asnjë dyshimi për bashkimin e Gjermanisë.
Kancelari Kohl, edhe pse në arenën ndërkombëtar nuk ishte shumë i mirëpritur për të realizuar ëndrrën e bashkimit të Gjermanisë si edhe për faktin se edhe brenda vendit të tij kishte shumë skeptik për një hap të tillë historik, ai nuk u tremb, por vazhdoi i sigurt rrugën e tij drejt objektivit final. Në takimin e Krerëve të Komunitetit dhe të ministrave të jashtëm të realizuar më 18 nëntor në Paris, Thatcher i kujton Kancelarit gjerman se deklaratat e përsëritura të fuqive perëndimore në favor të bashkimit të Gjermanisë kishin ndodhur duke u nisur nga ideja se ai nuk do të ndodhte kurrë. Ky takim i Kohl me Thatcher e bind më fort se kurrë se bashkimi i Gjermanisë duhet të ndodh dhe sa më shpejt që të jetë e mundur, para se të ndodhte ndonjë ndryshim i radhës në ekuilibrat e fuqisë në Europë. Ai takohet me Andreotin, të cilit më në fund arrin t’i shuaj dyshimet dhe ta bëj që të jetë në favor të bashkimit Gjermanisë. Andreoti sapo kthehet nga takimi i Parisit, në mbledhjen e parë të Këshillit të Ministrave shpreh dëshirën e tij për të realizuar bashkimin e Gjermanisë, i cili duhet të ndodhte për faktin se Italia e Gjermania kishin pasur lidhje të hershme historike si dhe për faktin se të dyja vendet kishin të njëjtin qëllimin, forcimin e procesit të integrimit të Kontinentit.
Më 28 nëntor të 1989, tre javë pas rënies së Murit të Berlinit, Kancelari gjerman lançon një plan për një konfederatë mes dy Gjermanive, brenda një shtëpie të përbashkët europiane, e cila do të respektonte të drejtat e njeriut dhe do të bazohej mbi principin e vetëvendosjes. Shpejtësia me të cilën po rridhnin ngjarjet e gjetën Mitterrand të papërgatitur më shumë për lindjen e “Gjermanisë së madhe” se sa me faktin se Bashkimi Sovjetik po binte. Mitterrand ashtu si De Gaulle në vitin 1944, merr rrugët e Lindjes për të ndalur bashkimin e Gjermanisë. Ai në dhjetor takon në Kiev Gorbaçovin, dhe me datë 20 po të njëjtit muaj shkon për vizitë në Gjermaninë Lindore. Gjithashtu, vite më vonë do të deklaronte Thatcher se në atë periudhë kishte pasur tre takime sekrete me Presidentin francez, të cilat kishin pasur për qëllim të ndalonin aspiratat e Kohl për të bërë bashkimin e Gjermanisë. NATO mblidhet në Bruksel në dhjetor të 1989. Bushi në këtë takim flet për një atlantizëm të ri. Ndërsa Kohl refuzon të marr impenjime për njohjen e kufijve dhe të heq dorë nga arma atomike e Gjermanisë së bashkuar. Ai nuk flet për bashkimin e dy Gjermanive në nocionin e dy shteteve, por për bashkimin e një populli. Në këto momente Thatcher i ulërin Kohl-i në fytyrë duke i thënë: doni armën nukleare për të rimarr pozicionin dhe territoret e humbura!
Njeriu i momentit i Europës ashtu siç kishte qenë shumë vite më parë Monnet, ishte Delors, i cili kishte një mbështetje të rëndësishme të Italisë në lidhje me bashkimin e Gjermanisë brenda një Europe të bashkuar. Koincidenca e prezantimit të raportit të Delors me atë të rënies të Bashkimit Sovjetik është thjeshtë rastësore, por mundësia e një projektit të madh europian për të kaluar me sukses këtë fazë transitore ishte diçka më shumë e nevojshme se sa rastësore.
Kalimi nga bashkimi i Gjermanisë në atë europian do të ndodhte vetëm nëse do të realizohej një rikonstrukturim i ndërtimit komunitar, i cili nuk duhet të ishte vetëm ekonomik, por step by step edhe politik. Këto ishin ambiciet e Gjermanisë e Italisë, të cilat gjithmonë që nga lufta kishin shprehur si zgjidhje më të mirë për kontinentin, bashkimin e tij si ekonomik ashtu edhe politik.
Mitterrand si njeri me eksperience të fortë europiane e kupton shumë shpejt bashkimin e Gjermanisë si mundësi për të forcuar më tej mundësinë reale të bashkimit politik të kontinentit. Ndërsa e palëkundur kundrejt këtij fakti duket se qëndronte Thatcher, e cila kishte frikë se mos dështonte iniciativa gjermane. Mitterrand nënvizon: “De Gaulle kishte nevojë për Moskën për të shkuar në Uashington. Për mua rruga për Moskë kalon nga Uashingtoni dhe ajo për Bruksel kalon nga Boni”. Marrëveshja mes Mitterrand e Kohl lindi edhe për shkak të ngjashmërive personale: ishin të dy provincial dhe ndjeheshin krenar; ishin të dashuruar pas historisë; ishin më shumë europian se sa atlantik.
Në takimin e 12 krerëve në Strasburg më 8 dhjetor 1989, realizohet mirëkuptimi mes një Francë që nuk kundërshton më bashkimin e Gjermanisë dhe të një Gjermanie që mbështeste fort Francën në realizimin e një bashkimi monetar. Komunikata e Strasburgut, e cila bëhet e mundur edhe falë ndërmjetësimit të Andreotit dhe të ministrit të tij të jashtëm De Michelis, ndër të tjera nënvizon: Populli gjerman mund ta rigjejë bashkimin përmes vetëvendosjes në perspektivën e integrimit komunitar. Sinkronia është perfekte. Këshilli vendosi përsëri me votën e shumicës, thirrjen e një konference ndërqeveritare nën Presidencën italiane në mesin e 1990. Më 31 dhjetor Presidenti francez lançon idenë e një Konfederate Europiane. Në të njëjtën kohë edhe ministri De Michelis, propozon dhe realizon një shoqatë danubiane e ballkanike, sepse disa vende të asaj zone duhet të kalonin vite tranzicioni para se të pranoheshin në familjen e madhe europiane.
Në mars të 1990 organizohen zgjedhjet e para të lira në Gjermaninë Lindore. Demokristianët marrin shumicën relative. Qeveria e re më 18 maj firmosi Traktatin mes dy Gjermanive. Zgjedhjen pan-gjermane u përcaktuan më 2 dhjetor. Më 2 korrik u vendos shkëmbimi i barabartë i dy monedhave, i asaj perëndimore me atë lindore. Më 12 dhjetorin e ardhshëm në Moskë mes Kohl dhe Gorbaçov realizohet takimi dhe bëhet e ashtuquajtura marrëveshja e “dy plus katër”, sipas të cilës, Gjermanisë i njihej sovraniteti i plotë dhe në këmbim kjo e fundit hiqte dorë nga aspirata për të pasur armën nukleare. Më 1 tetor i gjithë komuniteti i shteteve europiane merr akt në New York për sistemuar në mënyrë definitive çështjen e Gjermanisë. Po në të njëjtën kohë ministri i jashtëm i San Marino-s, presidenti i radhës i OSBE-së, nga një pallat i madh me xhama ndriçuese të Hudson shpall fundin e Luftës së Ftohtë. Me mbarimin e Luftës së Ftohtë mbaroi edhe bipolarismi thuajse 50 vjecare, i cili e kishte ndarë botën në dy blloqe të mëdha influence, Perëndimore të udhëhequr nga SHBA dhe Lindore të përfaqësuar nga Bashkimi Sovjetik. Ngjarjet ndodhën aq shpejt, sa udhëheqësit e Europës Perëndimore u gjetën në befasi, por të vendosur për të vazhduar më vendosmëri ëndrrën europiane si një alternativë të tretë në rendin e ri pas bipolar.

Forumet rinore politike në Shqipëri

2011-08-23T12:05:00.009Z

Alban Daci

Është bërë e modës, që të gjitha partitë politike, qofshin të mëdha ose të vogla për nga pesha politike, sapo nisin jetën politike të formojnë edhe forumet rinore përkatëse. Në fillim të viteve nëntëdhjetë, në Shqipëri për shkak të së kaluarës totalitare (ku nuk kishte pluralizëm politik) ishte një dëshirë e madhe për të hapur dhe themeluar sa më shumë parti.
Në 20 vjet tranzicion kemi një numër të madh partish politike. Them një numër të madh partish politike, duk pasur parasysh numrin e përgjithshëm të popullsisë. Shumica e këtyre partive kanë vetëm një kryetar dhe maksimumi dhjetë anëtarë. Më shumë këto lloj partish, të cilat nuk kanë asnjë lloj peshe elektorale do t’i quaja grupe interesi, klane, të cilat formohet për interesa të rëndomta personale dhe për privilegje të vogla dhe të papërfillshme në nivel kolektiv.
Në 20 vite tranzicion shqiptar nuk janë të paktat rastet, kur kryetarët e këtyre partive fantazma, me një kryetar dhe me dhjetë anëtarë, të jenë bërë deputet dhe të kenë zënë edhe poste të rëndësishme drejtuese qeveritare. Madje, edhe sot nuk mungojnë rastet, ku parti të tilla edhe pse nuk kanë asnjë peshë elektorale dhe që nuk përfaqësojnë asnjë interes të mirëfilltë qytetar, të kërkojnë me ngulmë të vijnë në pushtet. Normalisht, në një demokraci, çdo subjekt politik krijohet me qëllimin për të pasur pushtet, por jo që klane prej tre personash të tentojnë të kushtëzojnë reformat apo proceset e rëndësishme në vend.
Megjithatë, historia politike e 20 viteve tranzicion shqiptar është një histori në vete dhe kërkon hapësirë të veçantë për të studiuar rrethanat e fillimit të pluralizmit politik, influencat e huaja si dhe identitetin e brendshëm politik.
Këtë radhë le të merremi pak me forumet rinore politike shqiptare. Këto forume duhet të jenë shkolla të mirëfillta politike, ku duhet të krijohen dhe të trajnohen liderët e së ardhmes. Ato duhet të jenë emblemat, ku demokracia kultivohet dhe mbrohet me fanatizëm. Në të vërtetë, forumet rinore politike në Shqipëri, krijohen dhe përdoren nga partitë politike vetëm si fasada për të përmisuar imazhin e tyre. Politikanët e politikës shqiptare, sa herë ndjejnë mungesën e reformimit dhe të imazhit demokratik, përdorin forumet rinore për t’u identifikuar si njerëz që përkrahin të rinjtë duke i përfshirë ato në jetën politike të vendit.
Forumet rinore politike në Shqipëri janë si Hostess-at e një linjë ajrore që thjeshtë përdoren për imazhin e bukur, por që në vërtetë nuk kanë në dorë asnjë lloj forme vendimmarrje. Forumet rinore politike në Shqipëri, në shumicën e rasteve janë kasta të mbyllura. Është e vështirë të gjesh raste, në të cilat me të vërtetë zhvillohen zgjedhje demokratike për formimin e strukturave drejtuese. Njerëzit e talentuar, që kanë pasion politikën, por që nuk kanë asnjë lidhje me “elitën e pjekur politike” në vend, nuk kanë as shansin më të vogël që të përfshihen si dhe të hedhin kandidaturën për të pasur një rol drejtues brenda këtyre forumeve.
Ndodh rëndomtë ashtu si dhe në rastin e partive politike, që përfaqësuesit e forumeve rinore të jenë të deleguarit dhe të afërmit e politikanëve të rritur. Për këtë arsye në shumicën e rasteve, të rinjtë politikanë janë imazhi i bukur dhe i heshtur i politikanëve të vjetër.
Nuk ka ndonjë rast në këto 20 vite tranzicion, ku ndonjë forum rinor të ketë menduar ndryshe nga lideri historik i partisë, ose të ketë dhënë ndonjë alternativë ndryshe me atë të partisë, edhe kur vetë partia ka pasur mungesë vizionesh dhe idesh. Si mund të shpjegohet fakti se në Shqipëri 60% e të papunëve janë të rinj dhe asnjë forum rinor politik qoftë pozitar ose opozitar nuk e ngre këtë problem? Nëse këto forume rinore nuk përfaqësojnë problemet e të rinjve ose nuk trajtojnë problemet e papunësisë, interesat e kujt përfaqësojnë? Siç thamë më sipër strukturat rinore formohen nga persona të cilët nuk zgjidhen, por delegohen nga më të rriturit (“vjetrit”) e për rrjedhojë ato janë veglat e tyre dhe nuk përfaqësojnë vetveten.
Për shembull, si ka mundësi që Forumi Rinor i Partisë Socialiste (FRESH), nuk del hapur në mbështetje të ideve të z. Malaj. Tek e fundit, ai nuk thotë asgjë që nuk shkon, përkundrazi gjëra sa të dobishme aq edhe të nevojshme për demokracinë brenda PS-së. Ai thotë: të rinjtë e talentuar të ofrohen dhe të mbështeten më shumë nga klasa politike; të kufizohet pushteti absolut; për të ardhmen europiane të vendit tonë duhet të ketë më shumë demokraci në partitë tona, etj.
Pra, të gjitha këto që thotë z. Malaj janë pozitive dhe duhet të gjejnë mbështetje tek të rinjtë, të cilët duhet të shikojnë drejt së ardhmes me optikën e një demokracie të shëndoshë dhe reale. FRESH, duke qenë një formë e deleguar e pushtetit ashtu si forumet e tjera shqiptare, nuk mund ta ngre zërin, nuk mund të mendoi ndryshe, sepse nuk përfaqëson vetveten, por zërin dhe imazhin e më të vjetërve.
Si ka mundësi që forumet rinore të çdo subjekti politik qofshin, nuk e ngrenë zërin për të drejtat e qytetarëve? Si ka mundësi që këta të rinj, të cilët sapo kanë nisur jetën politike dhe pretendojnë të ngrenë një karrierë prej lideri, heshtin para grevës së minatorëve? Si ka mundësi që këta të rinj, bëjnë sikur në Shqipëri gjithçka shkon për mrekulli? Si ka mundësi këta të rinj nuk e ngrenë zërin për mos respektimin e meritokracisë? Si ka mundësi nuk e ngrenë zërin dhe nuk e denoncojnë fenomenin e korrupsionit? Thua vallë çdo gjë në Shqipëri shkon për mrekulli?! Thua po përjetojmë parajsën dhe nuk kemi pse të reagojmë?!
Forumet rinore, duke qenë se janë në një fazë që më shumë mund të prodhojnë ide dhe vizione se sa të ketë një pushtet të mirëfilltë politik, duhet të kthehen në forume, ku të diskutohet për demokracinë, ku të trajtohen çështje të rëndësishme shqiptare. Duhet të kthehen në shkolla të mirëfillta politike, ku mund të prodhohen liderët e së ardhmes. Forumet rinore dhe të rinjtë që militojnë në to, duhet të jenë njerëz të talentuar që kanë pasion politikën dhe që mbrojnë me fanatizmin demokracinë tonë të brishtë. Të rinjtë, nuk duhet që gjithmonë dhe në çdo kohë të jenë një masë e heshtur që gjithmonë është dakord dhe asnjëherë nuk mendon ndryshe nga klasa e vjetër politike.
Rinia shqiptar dhe forumet rinore shqiptare duhet të jenë motorët e shoqërisë, që prodhojnë ndryshime të rëndësishme shoqërore. Ato, tani më shumë se kurrë më parë, duhet të jenë një tsunam për klasën e vjetër politike. Shpresa e vetme që Shqipëria të bëhet një vend i vërtetë demokratik, është fakti nëse të rinj do të përfaqësojnë vetveten dhe do të veprojnë e mendojnë ndryshe nga klasa e vjetër politike. Shqipëria ka shumë të rinj të talentuar dhe energjik që e duan demokracinë dhe janë të gatshëm të kontribuojnë që ajo të mos vihet asnjëherë në diskutim. Për këtë arsye, forumet rinor të çdo subjekti politik qofshin duhet të jenë të hapura dhe të mirëpresin prurjet e reja, të cilat vijnë nga qytetarët dhe përfaqësojnë interesat e qytetarëve.

PERËNDIMI NUK E KA HUMBUR TURQINË

2011-08-19T15:11:00.002Z

Alban Daci

Pasi lexova artikullin e Soner Cagaptay me titull “Modelimi i Turqisë nga Ataturku tek Erdogan”, edhe pse pjesën e parë mund të pajtohem deri diku, nuk pajtohem në pjesën e fundit të artikulli, që ka të bëj me politikën e jashtme të Turqisë. Autori thotë: “Turqia e kënaqur me identitetin e vet islam, do të ndalet së konsideruari veten perëndimore, sidomos duke pasur parasysh rezonancën e një “bote myslimane” të përcaktuar politikisht nga sulmet e 11 shtatorit të 2001, Kjo do të thotë një marrëdhënie gjithnjë e më e tensionuar midis Turqisë e NATO-s”.
Turqia po përjeton një rritje ekonomike shumë të kënaqshme, renditet e treta në Botë pas Kinës dhe Indisë. Paradoksi i Turqisë është fakti, se pikërisht tani që po përjeton një lulëzim ekonomik, ka marrë një mesazh të qartë nga BE-ja që nuk ka asnjë qëllim ta mirëpres në gjirin e saj.
Për shkak të rritjes ekonomike të vendit, ndoshta me të drejtë Erdogan e ka cilësuar vetën si lider historik që simbolizon këtë ndryshim të madh të vendit. Erdogan si dhe Ministri i Jashtëm janë të vetëdijshëm se rritjes ekonomike duhet t’i korrespondojë edhe një politikë e jashtme më aktive dhe ambicioze. Edhe pse Europa herë pas herë është përpjekur të shpjegoi se Turqia nuk mund të jetë pjesë e BE-së, për shkak se ajo nuk ka një realitet social europian. E vërteta është krejt ndryshe. Europa nuk ka guxim ta pranojë në gjirin e saj Turqinë, sepse është shumë e madhe dhe shumë ekzotike. Pra, me pak fjalë, për shkak të anëtarësimit të Turqisë, në BE do të ndryshonin ekuilibrat e forcës. Franca nuk do të ishte më fuqia e dytë si është tani, por me siguri pas anëtarësimit të Turqisë do të kalonte në vendin e tretë.
Megjithatë, Turqia është një vend i fuqishëm dhe për këtë arsye ka në dorë alternativa të tjera të mundshme për politikën e jashtme. Njëri opsion është që Turqia të rikthehet dhe të bëjë rolin e urës mes Perëndimit dhe Lindjes. Strategu kryesor i politikës së jashtme të Turqisë në periudhën Erdogan është Ministri i Jashtëm, Ahmet Davutoglu. Ai i ka dhënë jetë politikës “zero probleme” me fqinjët. Këtë princip të rëndësishëm duke qenë në rolin e Ministrit të Jashtëm e ka aplikuar edhe në marrëdhëniet diplomatike me Armeninë, që ka qenë armikja tradicionale e Turqisë. Për shkak të kësaj politike, Turqia nuk ka pasur asnjëherë me parë një imazh kaq pozitiv sa ka sot me fqinjët si dhe në Rajon. Kësaj performance pozitive i bashkëngjitet edhe performanca personale e Erdogan në rolin e një Nasser-i të ri, hero i shesheve arabe, duke sfiduar në pamje të parë Izraelin në lidhje me politikën e tij që aplikon në Palestinë.
Edhe pse vendet e BE-së nuk duan ta anëtarësojnë Turqinë, aktualisht kjo e fundit mbetet një ndër partnerët më të rëndësishëm ekonomik dhe burimi kryesor i investimeve të jashtme të Turqisë. Erdogan duke luajtur herë pas herë letrat e nacionalizmi i ka lejuar Turqisë një pozicion të ri dhe të dyfishtë në marrëdhëniet ndërkombëtare. Turqia e Erdogan është e lidhur me Perëndimit, por qëndron jashtë tij dhe është e lidhur me Lindjen e Mesme, por në pamje të parë qëndron po jashtë edhe pse në të vërtetë luan një rol mjaft të rëndësishëm.
Politika ambicioze e Ahmet Davutoglu i dhuron Turqisë më shumë aleatë se çdo vend tjetër. Duke qenë në marrëdhënie të mira me tre nga katër miqtë e mundshëm të zonës (duke përjashtuar Izraelin), Turqia ka më shumë opsione se çdo vend tjetër në Rajon dhe kjo bën që të ketë një pozicion qendror dhe të fortë.
Një faktor tjetër i rëndësishëm është fakti se Erdogan nuk ka aplikuar në vend një ndryshim të menjëhershëm dhe drastik, por ndryshime të rëndësishme të bëra sipas modelit step by step. Një ndër sukseset më të mëdha të Erdogan ka qenë ridemensionimi i rolit të ushtrisë në politikën turke. Me një miks premtimesh (anëtarësimin në BE, demokratizimin e vendit dhe zhvillimin ekonomik), Kryeministri ka arritur le të themi të mënjanojë gjeneralët. Procesin e nisur 20 vjet më parë nga Kryeministri Ozal, më në fund po e kryen Erdogan. Ky është një fakt historik që premton një të ardhme ndryshe për Turqinë.
Edhe pse autori i shkrimit “Modelimi i Turqisë nga Ataturku tek Erdogan”, përpiqet të bëj dallimin mes këtyre “dy epokave”. Megjithatë, Omer Taspinar ka nënvizuar faktin se, kemalizmi dhe neo-otomanizmi (që shumë analistë e simbolizojnë me periudhën e Erdogan) mund të përmblidhen në një paradigmë të re që ai e përcakton si “neo-golizëm”. Pra, Turqia sot nuk është as kemaliste dhe as neo-otomaniste, por neo-goliste. Kjo do të thotë, se edhe pse në vend janë realizuar reforma të rëndësishme, ushtria vazhdon të mbetet institucioni më i rëndësishëm për çështjet e sigurisë.
Erdogan nuk mendon aspak të ketë marrëdhënie diplomatike me vende jo perëndimore si përgjigje kundër Perëndimit. Aktualisht nuk ka asnjë dyshim që për shkak të rritjes ekonomike si dhe politikët së saj më ambicioze, Turqia posedon një soft power më të fuqishme se kushdo tjetër në zonë duke e bërë një fuqi rajonale gjithmonë e në rritje.
Ahmet Davutoglu autor i librit “strategjia e thellë”- deri tani i përkthyer vetëm në greqisht, shqip dhe arabisht- është i mendimit se roli i një vendi në politikën e jashtme përcaktohet nga pozicioni gjeografik dhe nga “thellësia historike”. Ministri i Jashtëm nënvizon faktin, se përderisa Turqia është vend qendror për shkak të pozicionit gjeografik si trashëgimtare për nga ekselenca e Perandorisë Otomane, mund të thyej zinxhirët që deri tani e kanë mbajtur të lidhur dhe të jetë fuqia e parë rajonale e aftë të shtrijë influencën në gjithë zonën euro-aziatike. Davutoglu nënvizon një sferë të re influence që përfshin 9 zona: Ballkanin, Detin e Zi, Kaukazin, Gjirin Persik, Detin e Kuq, Lindjen e Mesme, Mesdheun Lindor dhe Adriatikun Lindor.
Do të ndalesha pak tek zona e Ballkanit. Turqia duhet të intensifikojë marrëdhëniet me “botën shqiptare”. Të njëjtën gjë duhet të bëjë edhe “bota shqiptare” me Turqinë. Shqiptarët janë i vetmi populli në rajon që nuk ka një “vëlla”. Shqiptarët janë të rrethuar nga popujt jo miqësor, për këtë arsye duhet të bëhet “vëlla” me Turqinë. Aktualisht Turqia është një vend i madh dhe më një zhvillim të lartë ekonomik. Duhet të theksohet fakti se ajo nuk ka më asnjë pretendim të mirëfilltë territorial në lidhje me shqiptarët, por përkundrazi të dyja palët mund të kenë përfitime të mëdha në interesa ekonomike dhe politike nëse bashkëpunojmë akoma edhe më fort se sa aktualisht. Forcimi i lidhjeve me Turqinë do të fuqizonte rolin e shqiptarëve në Ballkanin Perëndimor dhe do të zvogëlonte peshën e rivalëve të saj në këtë zonë.
Nuk është aspak e vërtetë se Turqia po i kthen shpinën Perëndimit. Ahmet Davutoglu ka thënë se: “Partnership turko-amerikan nuk është vetëm “strategjik” por edhe “unik”, nga momenti që unike janë dhe karakteristikat gjeografike të dy vendeve”. Shtetet e Bashkuara duke qenë super fuqia e parë e historisë dhe duke qenë larg zonës euro-aziatike, mund ta mbajnë super fuqinë e tyre globale vetëm duke ndërtuar aleanca mbi përgjegjësin gjeopolitike me fuqitë rajonale të Euro-Azisë dhe në veçanti me Turqinë, e cila për shkak të pozicionit të saj gjeografik është e përfshirë në të gjitha sfidat kryesore të pranishme në agjendën e politikës amerikane.
Rritja e përfshirjes së Turqisë në shahun euro-aziatik, përforcon lidhjet turko-amerikane. Bashkëpunimi me një fuqi globale si Shtetet e Bashkuara përfaqëson për Turqinë një mënyrë për të rritur përfitimet që rrjedhin nga adoptimi i një politike të jashtme aktive në thellësinë e saj strategjike.
Në fakt, objektivat e ndjekura nga Ankaraja janë plotësuese – ose më mirë të themi identike- me ato të Shteteve të Bashkuara, në veçanti me atë që ka të bëj me konfliktin izralian-palestinez, Irakian e Iranian. Në thelb Ankara dhe Uashington ndajnë të njëjtin objektiv strategjik: të pengojnë Iranin të zotërojë bombën atomike.
Perëndimi nuk e ka humbur Turqinë. Siç thekson F. Stephen Larrabee, në skenarin aktual “nuk mund të pritet se Turqia do të reagojë si në periudhën e Luftës së Ftohtë, është e nevojshme që marrëdhëniet turko-amerikane të riorganizohen mbi baza më të ekuilibruara. Amerika nuk duhet më vetëm t’i jap urdhra Turqisë, por duhet t’i lerë më shumë hapësirë për evoluimin e saj në Lindjen e Mesme.

Vija jeshile mes Izraelit dhe Palestinës

2011-08-17T15:43:00.011Z

Alban Daci

Marrëveshjet e Oslos përcaktojnë tre zona sovraniteti: izraliane, palestineze dhe mikse. Në fakt, është edhe një zonë e katërt: vetë kufiri. Thjeshtë një shenjë e bërë mbi hartë, por që në realitet ky rrip toke është në pozicione të paqarta juridike.

Ndoshta pa dashje, hartografët e marrëveshjeve të Oslos nuk kanë nënvizuar tre zona, por katër zona legale. Ato që në përgjithësi referohen si zona A, B e C, janë ndarë nga një linjë e jeshile e vizuar me një stilolaps. Si edhe në rastet e tjera, ku regjimet e reja qeveritare janë ulur në formë jo simetrike në bisedime për të ndarë Lindjen e Mesme (Skyes-Picot 1917, marrëveshjet mes Izraelit dhe Jordanisë të 1948-49), hartografë, gjeografë, politikanë dhe ekspertë ushtarak kanë vizuar në Oslo një rend të ri gjeopolitik: një rend ku një linjë e re, shumë e hollë, ka filluar të përfaqësoi aktin sovran të prodhimit të hartave të reja politike e të subjekteve të reja.
Në shtator të 1995, pas negociatave të pafundme, Kryetarit të Organizatës për Çlirimin e Palestinës, Yasser Arafat i paraqitet një hartë që më pas edhe ai vetë e firmos. Kjo hartë është cilësuar nga disa bashkëpunëtorët e tij si një “djathë zviceran”. Në vitet në vijim, kjo hartë është bërë për palestinezët një kufi i ri, përtej të cilit do të imagjinohej një Shtet që do t’i jepte fund pushtimit.
Djathi i ri zviceran i arkitektuar në Oslo ka sjellë një zonë të re legale- një diçka të ngjashme me një fije spangoje - që ka përfunduar për të përcaktuar hapësirat e jetës palestineze. Në vitet e fundit, shumë raste juridike kanë zbuluar kompleksitetin ekologjik legal të prodhuar nga vija e re kufitare. Shumë aktor të Bregut Perëndimor – ushtria izraliane, avokatë, organizata jo qeveritare, shoqata të kolonëve e të tjerë- kanë filluar të luajnë me këtë hapësirë të dyfishtë dhe gjithashtu me vijat të dyfishta që e ndajnë.
Në fshatin e vogël Battir, në perëndim të qytetit palestinez të Betlehemit, kanë vënë re që vetë vija mund të ndërtoi një zonë legale në vetvete, në fund të 2009, organizatorët e kolonëve Regavim (Lëvizja për mbrojtjen e tokave nacionale) ka tentuar një kauzë kundër një banimi që lëvizja e konsideronte të zonës C.
Regavim është një organizatë jo qeveritare që adapton retorikën e të drejtave të njeriut, duke u inspiruat tek e majta izraliane filo-palestineze, por në të vërtetë më shumë mëshon “të drejtat humane të kolonëve”. Organizata ka shfrytëzuar të ashtuquajturin ngrirje të vendbanimeve të njoftuar nga qeveria e Netanjahut për të paraqitur para Gjykatës Supreme Izraliane një peticion për të shembur banesën. Peticioni apelohej “për aplikimin e barabartë të ngrirjeve të kolonive”, duke theksuar një veçanti të vogël, se kjo ndërtesa në fjalë nuk është një koloni. Regavim thekson që edhe palestinezët duhet të paguajnë çmimin e vënë në skenë nga qeveria e Netanjahut: duhet t’u thuhet atyre, “ngrirja o aplikohet për të gjithë ose nuk aplikohet fare”.
Ky peticion u dha ka dhënë jetë prodhimit të hartave të tjera. Pronari i ndërtesës dhe Këshilli i fshatit lokal (institucioni që përfaqëson Autoritetin nacional palestinez në atë vrimë të vogël të emmenthal e përcaktuar si zona A) kanë prodhuar pikërisht hartat, duke kërkuar të identifikojë pozicionin e saktë të linjës, në mënyrë oportune të lokalizuar në oborrin e shtëpisë. Fakti se boshti gjeopolitik (rendi i Oslos) është bërë një problem arkitektonik ka sjellë nevojën për të zmadhuar vijën. Me një zmadhim në shkallën 1:100, vija që në Oslo ishte përfaqësuar mbi shkallën 1:20.000 ka zënë një trashësi pak më të vogël se katër metra, duke e ndarë shtëpinë në dysh.
Në fillim të 2001, nën presionin e kolonëve hebrenj për vendbanimet e Bracha e Yitzhar, administrata civile izraliane ka dhënë një urdhër për prishjen e xhamisë në Këshillin lokal të fshatit dhe ka urdhëruar përfaqësuesit palestinez të paraqiten tek Gjykata Supreme e Izraelit. Akuza: e kanë ndërtuar xhaminë në zonën C, pa pasur një autorizim. Nga ajo që përcaktojnë harta dhe vija Arafat-Rabin, duket se pothuajse 80% e xhamive ndodhet në zonën C dhe 20% e tyre ndodhet në zonën B.
Kohët e fundit xhamitë kanë hyrë në shënjestrën e kolonëve të zonës së Nablus. Në fund të 2009, në fazën e parë të ngrirjes të vendbanimeve, kolonët kanë djegur një xhami në fshatin Yasuf, duke djegur edhe tekstet e shenjta dhe mbi mure kanë shkruar kërcënime në gjuhën herreje. Në korrik të 2010, kolonët kanë sulmuar disa shtëpi afër kufirit mes zonës B dhe C të Burin, në përgjigje të një tentative të Tsalah (ushtrisë izraliane) për të zbatuar një urdhër shembjeje kundër një poste hebraike.
Rasti i xhamisë së Burin, për të cilin Gjykata Supreme izraliane akoma nuk ka marrë një vendim, do të shqyrtohet sipas ligjeve të zonës C, duke proceduar ndoshta për shembje? Ose ndërtesa do të vazhdoi të qëndroj në mënyrë të jashtëligjshme? Ose, akoma, kolonët do të kërkojnë të aplikojnë ligjin spray ose të bombave ndezëse?
A mund të përsërisim pyetjen e Meron Venvenisti-t: “Kush posedon trashësinë e vijës?”. Pas ndarjes të Palestinës në 1947 dhe armëpushimit të 1948 mes Izraelit dhe Jordanisë (pastaj formalizuar në Rodos, në 1949, kur u paraqitën plot gjashtë harta të ndryshme) është përcaktuar një ndër vijat më të padepërtueshme të zonës: “Vija jeshile”. Mbi një hartë të shkallës 1:20.000 të vendosur mbi një Jeep, Moshe Dayan dhe Abd Allah a-Tall filluan të shënonin dy vija, duke përdorur dy stilolapsa me ngjyra të ndryshme – Dayan me ngjyrë jeshile, all-Tall me të kuqe- duke shënuar kufirin mes territorit izraliane dhe territorit jordanez dhe duke shënuar no man’s land të përfshirë mes dy vijave.
Një prej tyre, ajo jeshile, ku trashësia e saj mbi hartë ishte rreth 3-4 milimetër, do të materializohej në një hapësirë të dyfishtë legale, ku trashësia e saj në hapësirën reale do të materializohej mes 60-80 metrave. Në zonën shumë të populluar të Jerusalemit, vija shënonte ndërtesa palestineze, rrugë dhe zona ushtarake. Në vitet e mëvonshme me firmën zyrtare të marrëveshjes së Rodos-it, vija dhe pozicioni i saj i saktë bëhen objekt i përplasjeve ushtarake, infiltrimeve, negociatave dhe tentativave për ta ri vijëzuar në një hapësirë më të vogël.
Deri në marrjen e Jerusalemit nga ana e ushtrisë izraliane (1967), Vija jeshile dhe elementët (në veçanti ndërtesat) në të cilat ajo kalon, kanë ndezur beteja ushtarake dhe legale për përcaktimin e statusit të tyre. Është bërë e modës vijëzimi i vijave të reja, në të cilat është spostuar beteja.
Në vitet tetëdhjetë, një palestinez shpija e të cilit ishte vendosur në kufijtë e ri të Jerusalemit e ka çuar pikërisht çështjen në Labour Corts të Izraelit, me qëllim që të mos përjashtohet nga kufijtë komunal.
Pra, harta e Oslos është e përbërë nga katër zona të ndara: A, B, C e... trashësia e vijës. Nëse nga njëra anë marrëveshjet specifikojnë kalimin e ligjeve dhe rregullave që u referohen zonave A, B e C, nga ana tjetër nuk ka asnjë referim në realitetin legal të vetë vijës. Pra, mund të përfundojmë se vija ekziston në një situatë ekstra- territoriale në krahasim me zonat që ajo ndan. Kjo zonë e katërt, kudo që ajo gjendet, nuk është parashikuar nga norma ose rregulla dhe pikërisht për këtë arsye ajo përfaqëson një zonë pa ligje (të jashtëligjshme), dhe aspekti i saj ligjor është akoma më pak i përcaktuar edhe se zona “ no man’s land”. Mund të themi se hapësira politike e Palestinës nuk është e përcaktuar nga ligje që respektojnë marrëveshjet e paqes, por nga boshllëqet e tyre ligjore. Duke arsyetuar mbi këtë sistem politik-legal është i konceptueshëm rënia e gjithë strukturës së ndarjes së territoreve dhe lindja e formave të jetës kolektive që dinë të banojnë regjimin themelor anarkik të këtyre boshllëqeve.
Megjithatë, nga ajo që thamë më sipër, për shkak të situatave të reja që duken në horizont, duket se do të ketë aksione të reja gjeopolitike që lidhen mes Izraelit e Palestinës. Sipas agjencisë së lajmeve “AsianNews”: një dokument ushtarak izralian i bërë publik nga e përditshmja “Haaretz” demonstron faktin se Administrata Civile e Ushtrisë Izraliane po ndërmerr hapa për të rritur sipërfaqen e shtetit në Bregun Perëndimor. Pasojat politike të këtij dokumenti janë shumë të mëdha. Përfshirja e luginës së Bregut Perëndimor, të zonës veriore të Detit të Vdekur dhe të zonave të tjera përreth Ariel do të pengonte lindjen e një shteti Palestinez.
Gjithashtu gjerësia e territorit e përshirë në dokument e bën të pamundur shkëmbimin e zonave mes Izraelit dhe Palestinës në një marrëveshje paqeje sipas formulës të prezantuar nga presidenti Barack Obama me datë 19 maj 2011. Kjo ndodh, sepse në perëndim të “Vijës jeshile”, që ndan Izraelin nga territoret e pushtuara nuk ka shumë hapësirë të “lirë” për të kompensuar palestinezët.
Dokumenti në fjalë është hartuar nga nënkoloneli Zvi Cohen, shef i Departamentit të Infrastrukturës të Administratës Civile. Në të njëjtën ditë Cohen ka nënshkruar një procedurë që parashikon se për ruajtjen e të mirave qeveritare ka të drejtë të shtijë në dorë toka në të cilat pronësia nuk është e qartë. Dokumenti i është referuar Rabinit për të Drejtat e Njeriut sipas ligjit mbi Lirinë e Informimit.
Dokumenti gjithashtu thotë se: duhet të respektohet vendimi i qeverisë të 1979, sipas të cilit zgjerimi i vendbanimeve në Bregun Perëndimor dhe ndërtimi i vendbanimeve të reja mund të bëhet vetëm mbi territoret shtetërore.
Gjithashtu Izraeli në planin politik ka kërcënuar se do të hedh poshtë marrëveshjet e Oslos të vitit 1993 dhe në atë ushtarak po përgatit forcat ushtarake për t’i bërë ballë çdo situate të mundshme. Këto dy aksione Izraeli po i ndërmerr si masa paraprake pas iniciativës që kanë marrë Autoriteti Palestineze për njohjen e një shteti palestinez në kufijtë e 1967 që do të paraqitet në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së gjatë muajit shtator.
Situata mes Izraelit e Palestinës si gjithmonë mbetet në lëvizje dhe zhvillim, por pa arritur asnjëherë në një pikë përfundimtare të pranuar nga të dyja palët. “Linja jeshile”, le të themi se ashtu si Muri i Berlinit është një akt që zyrtarisht ndan dy vende, por që vetvete ajo përfaqëson një boshllëk ligjor. Në shtator, gjithçka mund të ndryshojë, ndoshta “Linja jeshile” nuk do të ekzistoj më, ndoshta do të “lind” Shteti palestinez. Një gjë është e sigurt, se Izraeli akoma ka një peshë të fortë ekonomike dhe ushtarake në Rajon dhe për këtë arsye zor se do të heq dorë nga pretendimet territoriale dhe ndërtimet e banimeve të reja koloniale.

Emigrantët, skllevër të kohëve moderne

2011-08-15T14:23:00.007Z

Alban Daci

Në lidhje me trazirat e Londrës ja si e shkruan një gazetar: “Personat me origjinë afrikane, aziatike, te cilët kane ardhur dhe jetojnë në Londër shikojnë një lum me para, luks, mirëqenie t’iu kaloj përpara, por ata vetë janë të përjashtuar! Ata nuk mund as t’i prekin gjithë këto të mira!” .

Gjithashtu, një gazetar i ri italian, sapo ka shkruar një libër dhe emigrantët i ka cilësuar skllevërit e kohëve moderne, të cilët shfrytëzohen sistematikisht nga italianët.

Mjaftojnë këto dy shembuj për të kuptuar arsyen e trazirave në Londër. Për fat të keq Europa nuk ka ndjekur një politikë pozitive dhe të mirëfilltë në lidhje me emigrantët, të cilët jo vetëm që nuk ndjehen të integruar në shoqëritë që kanë zgjedhur, por ndjehen të poshtëruar dhe të përjashtuar.

Ngjarjet e fundit duhet të jenë të nevojshme që Europa Perëndimore të reflektojë mbi fenomenin e emigracionit. Gjithashtu, po të kujtojmë ngjarjet e vjetme në Itali, ku emigrantë të ardhur nga Afrika Veriore u keqtrajtuan dhe u përdorën me keq se skllevërit në vjeljen e agrumeve dhe jetonin ku të mundnin më keq se kafshët. Kjo duhet t’i bëj europianët të reflektojnë dhe të rrisin tek vetja ndjenjën e humanizmit si shoqëri e krishterë që janë.

Emigrantët në shoqëritë e vendeve perëndimore që kanë zgjedhur për të jetuar me shpresën për të ndërtuar një të ardhme më të mirë, konsiderohen qytetarë të serisë “B”, dhe si të tillë nuk mund të gëzojnë të drejtat e vendasve që janë të serisë “A”. Një problem serioz, është fakti se fëmijët e emigrantëve që janë rritur ose kanë lindur në shoqëritë europiane, kërkojnë me të drejtë të konsiderohen të serisë “A”, duke pretenduar të gjitha të drejtat dhe të mirat njëlloj si shokët e tyre të serisë “A”.

Për të kuptuar faktin se emigrantët janë të serisë “B” mjafton të pamendin faktin, se një pjesë e konsiderueshme e tyre që jetojnë në Genova paguajnë qira në të zezë. Kjo do të thotë se jetojnë në hyrje, në të cilat pronarët italianë kanë deklaruar se nuk jeton njeri, por në fakt jetojnë emigrantët, që nuk kanë në shumicën e rasteve as sistem për ngrohje dhe paguajnë shumëa parash për qiranë, ku kushtet e ofruara nga qiradhënësit nuk justifikojnë shuma të tilla.

Pastaj, në Itali shumë emigrantë janë të serisë “B”, për faktin se ata mund ta përfitojnë nënshtetësinë italiane vetëm pasi të kenë kaluar dhjetë vjet rezidencë (përjashtim për ata që martohen me qytetarë italianë). A nuk është absurde, që një i ri/re që vjen në Itali, kryen studimet italianë, jeton pesë vjet dhe nuk ka të drejtë të përfitojë nënshtetësinë italiane? Kush më mirë se ai do ta meritonte nënshtetësinë italiane? Ka shumë të rinj që kanë kryer studimet universitare në Itali, por që nuk mund të marrin pjesë në asnjë konkurs publik, edhe pse i plotësojnë kriteret universitare, vetëm për faktin se nuk kanë nënshtetësinë.

Është menduar që emigrantët për të pasur nënshtetësinë si dhe lejen e qëndrimit në Itali, duhet të njohin gjuhën dhe kulturën italiane. Një person që ka mbaruar studimet universitare në Itali dhe që për shkak të globalizimit dëshiron të jetoi në Itali, nuk e ka problem t’i kaloj këto prova, sepse ai ka një formim intelektual të barabartë dhe ndoshta edhe më të mirë se shumica e Italianëve.

Italia si dhe vendet e tjera nuk duhet t’i përdorin emigrantët vetëm si mjete për të kryer shumë profesione dhe punë që ata nuk kanë më dëshirë t’i kryejnë, por duhet t’i konsiderojnë pjesë të shoqërisë tyre, e cila për shkak të zhvillimeve ekonomike dhe procesit të globalizimit ka shumë nevojë për emigrantët e rinj, që janë të motivuar dhe të vendosur për të punuar fort për një të ardhme më të mirë.

Emigrantët nuk mund të jenë pjesë e mekanizmit “përdor dhe hidh”, sepse në ndryshim nga mjetet materiale, ato janë qenie njerëzore, të cilët kanë nevojë të futen në një mjedis social si dhe të njehen të barabartë me të tjerët në atë shoqëri.

Po të mendojmë me qetësi, marrëdhënia që është mes emigrantëve dhe europianëve, është një marrëdhënie simbiotike, sepse Europa si shoqëri kryesisht e plakur ka shumë nevojë për energji të reja dhe të motivuara. Gjithashtu, shumë nevojë kanë edhe emigrantët për Europën, të cilët e shikojnë si një kontinent demokratik, ku mund të ndërtohet një e ardhme më e mirë duke punuar dhe respektuar ligjet.

Ajo që mund të theksohet aktualisht në Europë është fakti se: kushtet e emigrantëve, sidomos të atyre klandestinë janë shumë të këqija, të cilat janë jashtë çdo standardi. Ky lloj trajtimi i bën që ato herë pas herë nga paniku dhe dëshpërimi të reagojnë në forma të egra dhune që dalin jashtë kontrolli.

Europa nuk duhet t’i trajtojë më mbi stereotipin emigrantë, por duhet t’i konsiderojë pjesë të shoqërisë së saj, pa të cilët ajo nuk mund të vazhdojë të ecë përpara dhe të jetë konkurrente në tregjet botërore të tregtisë. Europa, duhet të jetë e bindur se emigrantët janë e ardhmja e saj dhe për këtë arsyeje ajo duhet t’i shikojë si qytetarë të së tashmes dhe energji të së ardhmes dhe jo si skllevër.

Një pranverë shqiptare

2011-08-12T00:20:00.005Z

Alban Daci

Në gjithë Mesdheun ka ardhur “pranvera e demokracisë”, lulet e reja kanë çelë, pjalmi i demokracisë kudo po përhapet me shpejtësi dhe me vrull. Në Shqipëri, stinët kanë kohë që nuk ndërrohen, një “dimër i madh” me ngrica duket se e ka mbuluar vendin. Në Shqipëri lulet e demokracisë ka kohë që nuk çelin. Qielli duket sikur është i errët dhe i mbushur me nepotizëm, fratelancë pushteti, korrupsion, ngërç politik, etj.

Mos ndoshta ka ardhur momenti që edhe në Shqipëri të ndodh “pranvera e demokracisë”, e cila duhet të sjellë harenë e mbushur me demokraci dhe lumturi? Po të analizojmë me kujdes 20 vitet e fundit, fare mirë mund të arrijmë në përfundimin se “pranvera” nuk mund të vijë në Shqipëri nga asnjëra forcë politike. Në njëzet vitet e fundit Shqipërinë e kanë qeverisur të njëjta fratelanca (vëllazëri), të cilat janë të lidhura së bashku ashtu si është “Këshilli për Bashkëpunim i Gjirit”, ku një grup caristësh mbrojnë dhe ndihmojnë njëri-tjetrit për të ruajtur autoritarizmin e tyre mjeran.
Forcat politike shqiptare, ashtu si Këshilli duhet të bashkëpunojnë fort që linjat e tyre politike të 20 viteve të fundit, që kanë të njëjtën fizionomi, të mos vihen në rrezik. Pra, “pranvera shqiptare” as nuk ka ndodhur as nuk ka për të ndodhur nga klasa politike shqiptare, e cila përfaqëson “dimrin e madh” të autoritarizmit, fratelancës dhe tranzicionit.
Ashtu siç ka ndodhur në vendet arabe, të cilat tashmë janë përfshirën nën efektin e stinës së pranverës, ashtu po ndodh edhe në Shqipëri. Në vendet arabe, i gjithë brezi i ri, i talentuar dhe i shkolluar në Perëndim, por që nuk bënte pjesë tek fratelanca as me lidhje gjaku e as me interesa politike, ishte i përjashtuar nga çdo lloj forme vendimmarrje publike. Me pak fjalë ishin totalisht të përjashtuar dhe të persekutuar nga regjimet politike autoritare.
E njëjta gjë ka ndodhur në Shqipëri në 20 vitet e fundit. Të rinjtë e talentuar që nuk janë pjesë e fratelancës shqiptare, sepse nuk plotësojnë motivet e përmendura më sipër, janë dhe ndjehen totalisht të përjashtuar nga çdo lloj forme vendimmarrje publike. Të rinjtë e talentuar dhe të shkolluar shumë mirë si brenda vendit ashtu edhe jashtë, ndjehen të persekutuar dhe të poshtëruar nga fratelanca aktuale e pushtetit.
Në vendet arabe, të cilat tashmë po shijojnë pranverën e demokracisë, kishte shumë korrupsion shtetëror, mos funksionim të administratës dhe mungesë të lirive dhe të drejtave themelore të njeriut. Ashtu si atje, edhe në Shqipërinë e pllakosur prej kohësh nga “dimri i madh”, ka shumë korrupsion, shtetit nuk funksionin mirë dhe nuk është në shërbim të qytetarit. Qytetari ndjehet i braktisur dhe i harruar. Në Shqipëri, kryen punë dhe zgjidh një hall vetëm ai që është më i “fortë”, të tjerët që janë më të “dobët”, thjeshtë bëjnë sehir për jetën e tyre të mbushur me poshtërim dhe pakënaqësi.
Sa të rinjtë të talentuar dhe të shkolluar kthehen në darkë në shpi të pa shpresë , sepse nuk kanë gjetur punën që meritonin?!
Sa të rinjtë shqiptarë irritohen, kur shikojnë se vendi i tyre i punës është zënë nga të paaftët dhe kjo ka ndodhur, sepse kështu i intereson dhe i pëlqen fratelancës së pushtetit?!
Sa të rinj shqiptarë me vizione europiane dhe humane, kanë menduar qoftë edhe një sekondë të vetëm për grevën e minatorëve, sa prej tyre e kanë idenë se në çfarë kushtet punojnë ata?!
Shumë pak ! Për të mos thënë fare! Sepse po të kishin menduar për ta, atëherë do të kishin dalë për t’i mbështetur. Mendoj, se minatorët janë heronjtë që po qëndrojnë të vendosur për një jetë ndryshe, më të lumtur, më të sigurt e demokratike. Ato, janë lulet e para të “pranverës shqiptare”. Ata, janë një shembull për të gjithë qytetarët, se duhet të qëndrojnë dhe të reagojnë për çdo gjë që ka të bëjë me jetën e tyre e me të ardhmen e tyre. Minatorët janë oguri i parë i zgjimit të një shoqërie që ka vitet që po përjeton gjumin letargjik.
Sa të rinjtë të shkolluar në Perëndim, pasi janë kthyer në Shqipëri për të jetuar , janë detyruar të largohen përsëri e ndoshta përgjithmonë nga Atdheu, sepse në çdo që kanë gjetur një vend pune. Vendi i punës që ata do të meritonin është zënë që kohë më parë nga një kushëri, vëlla, motër, ose nga kushdo që është në farefis me fratelancën.
Shumë talente shqiptare kthehen përsëri të poshtëruar dhe të lënduar në vende, ku kanë studiuar, sepse vendi i tyre nuk u garanton asnjë shpresë të merituar për jetën dhe punën. Dhe sa kohë do të vazhdojnë këta të rinj ta durojnë një poshtërim të tillë të bërë nga fratelanca shqiptare? Aq sa një ditë “dimrit të madh” do t’i vijë fundi dhe fill pas tij do të shfaqet në horizont “pranvera shqiptare” e mbushur me lumturi dhe demokraci.
Pra, për të sjellë “pranverën” që të trokas në dyert tona, janë të interesuar vetëm këta të rinjtë të talentuar, të cilët meritojnë më shumë, kërkojnë më shumë dhe duan shumë që vendi i tyre të jetë si vendet perëndimore, ku ata kanë studiuar dhe jetuar. Kjo “pranverë” nuk duhet të bëhet kundër një partie apo një tjetre, por kundër një sistemi të tërë, i cili po funksion keq në të gjitha drejtimet.
Kjo “pranverë” duhet të jetë kundër fratelancës dhe formave autoritare dhe despotike që ajo ka prodhuar në këto 20 vite tranzicion.
Kjo pranverë duhet të ndodh kundër nepotizmit, paaftësisë, militancës së rëndomtë politike; kundër varfërisë; kundër indiferencës që politika shfaq ndaj qytetarit; kundër korrupsionit; kundër burokracisë shtetërore; kundër indiferentizmit që klasa politike shfaq kundrejt interesave kombëtare; kundër ngërçit e pazareve politike.
Duhet të ndodh, që minatorët dhe punëtorë shqiptarë të jenë të siguruar, të mirë paguar dhe të gëzojnë të gjitha të drejtat e përcaktuara.
Duhet të ndodh, që vendi ynë të ec përpara, të zhvillohet dhe të bëhet europian ashtu siç kemi aspiruar gjithmonë.
Duhet të ndodh kundër pushtetit patriarkal, intrigave të pallatit.
Rinia shqiptare duhet ta shikojë vetveten në pasqyrë dhe të thotë: “Boll! Jam e lodhur! Ndjehem e poshtëruar dhe e shpërfillur! Nuk mund të jetoi më kështu, sepse nuk ka punë! Është e kotë të flas së nuk më dëgjojnë! Është e kotë të dëgjojë, sepse nuk thonë asgjë të mirë për mua dhe vendin tim. Ka ardhur momentit të sjellë këtu pranverën arabe.”
Mjaftojnë 1001 e një ditë që “Rinia shqiptare” të sjellë pranverën e bashkë me të edhe demokracinë, dinjitetin e humbur dhe shpresën e merituar.
Duhet vetëm 1001 që të qëndrojmë të vendosur dhe të palëkundur në sheshin “Nën Tereza”, derisa fratelanca të kuptojë se ka ardhur koha për ndryshim.
1000 mijë ditë ashtu si 1000 ditët e suksesshme të Kennedy-t e dita 1001 do të jetë festimi i fillimit të një epoke të re, të ndryshme nga ato që kemi përjetuar deri tani. Vetëm 1001 ditë vendosmëri dhe jeta jonë do të ndryshojnë bashkë me të ardhmen e vendit tonë.
Vetëm 1001 një ditë të qëndrojmë pa lëvizur nga sheshi “Nën Tereza”, që ne të mos jemi më të përjashtuar, por një faktor i rëndësishëm jo vetëm në vendimmarrje publike, por në çdo fushë sociale të vendit. Vetëm 1001 ditë dhe jo më shumë!

Riflessione sugli immigrati: assicurare l'ospitalità e la dignità dei popoli

2011-08-03T19:53:00.001Z

Dr. Alban Daci

Le Cronache degli ultimi mesi sugli immigrati provenienti dai paesi del Nord Africa (A causa di ciò che oggi è conosciuta come la "primavera araba", caratterizzata da disordini, guerre civili e rivoluzioni come in Tunisia, Algeria, Siria, Egitto e Libia, molti cittadini di questi paesi sono scapati per salvare la vita sbarcandosi sulle coste della Sicilia) dovrebbe farci riflettere sul fenomeno dell'immigrazione e degli immigrati in Europa.
Queste persone erano disperati e con traumi spirituale dovuti alla escalation di violenza nei loro paesi di origine. La maggior parte di loro non vogliono lasciare le loro case, la loro terra, ma non hanno altra scelta per salvare la pelle. Una buona parte di loro hanno perso i contatti con parenti o nel peggiore dei casi si sono separati da loro, perché forse sono stati uccisi o perseguitati dai regimi dispotici che sono stati installati da decenni.
Quindi la maggior parte di questi non vogliono nemmeno venire in Europa, ma l’Europa per loro simboleggia la speranza della salvezza e la speranza di una vita tranquilla e sera senza violenza e miniace di vita. La maggior parte di loro che proviene soprattutto dalla Libia, che da tempo è inclusa in una sanguinosa guerra civile, sono sbarcati sulle coste della Sicilia in condizioni difficili, affamati, stanchi e con traumi psicologici a causa della violenza. Sono sbarcati nelle coste siciliane, perché è la porta principale d'ingresso più vicino a loro per entrare in Europa.
Queste persone non dovrebbero essere spinte dalle autorità italiane, che a dir la verità si sono trovate soli per affrontare un flusso così grande di immigrati, che hanno bisogno di aiuti fondamentali come in materia di igiene e l'alimentazione, ecc. Lo Stato italiano basandosi sulla Convenzione europea dei diritti dell'uomo e sullo status dei rifugiati, dovrebbe accogliere con favore questa gente ed a fornire l'assistenza necessaria.
Per affrontare questo flusso di immigrati, l'Italia non deve essere lasciata sola ad affrontarla . Infatti anche se le coste della Sicilia sono sotto la sovranità dello Stato nazionale italiano, in realtà simboleggia l'ingresso nell'Unione europea. L’ Unione europea dovrebbe seguire con attenzione la situazione degli migranti e deve adottare politiche comuni per affrontare e gestire con questa situazione.
Questi immigrati non devono essere respinti indietro per farsi tornare nei paesi d’origine, perché non hanno nessun posto dove andare, perché la su si combatte, ma devono essere accolte e dovrebbe essere data a loro la necessaria assistenza. Inoltre, coloro che soddisfano le condizioni dello status di rifugiato, devono soprattutto essere aiutati ad integrarsi nella società italiana (europea). Quindi, dovrebbero essere creati le condizioni giuste per loro ad avere la possibilità di trovare un lavoro. Il Lavoro ai sensi della Costituzione italiana, si interpreta come la dignità umana e valore .
Il lavoro è solo là, dove le condizioni sono giuste. Inoltre, non deve essere confuso con la possibilità di fornire assistenza con il lavoro. Il primo è l'indiscussa e si basa su tutte le Carte internazionali per i diritti umani.
Analizzando i flussi migratori venuti prima in Italia, ad esempio quello albanese ch si è verificato nei primi anni '90, devo concludere che essi sono temporanei. L'Italia si rese conto che per fermare questo flusso di immigrati albanesi (per cause economici), doveva fare più attenzione ai relazioni italo - albanesi. Doveva aiutare questo piccolo paese che stava attraversando una difficile fase economica con aiuti concreti e con programmi economici. Attualmente, possiamo dire che l'Albania grazie al suo progresso economico, grazie all’Italia e l'UE possiamo affermare che ormai ha superato la fase in cui si trovano adesso i paesi della "primavera araba".
La stessa cosa dovrebbe fare l'Italia e l'UE anche per i paesi dell'Africa del Nord, dovrebbero aumentare la loro attenzioni e intensificare le relazioni con questi paesi, e contribuire a realizzare programmi di sviluppo concreto. Vale la pena ricordare, che l'Europa per quanto riguarda le politiche intraprese sul continente africano e molto indietro e non ha fatto per niente passi importanti.
L'Unione europea dovrebbe applicare una politica comune sull’ immigrazione (il quale non può essere vietato, ma solo meglio gestito e controllato). L'UE dovrebbe dare il contributo, che le persone che vengono in Europa per salvare la pelle, di sentirsi prima di tutto con dignità e rispetto ai loro paesi di origine, godendo dei diritti e delle libertà universali. Se essi riescono ad avere la dignità nel proprio paese, che prima di tutto devono essere democratici. Allora è certo che non sbarcheranno sulle coste della Sicilia a cercare la speranza e la salvezza, ma forse arriveranno in Europa come turisti o semplicemente per condividere la cultura e la storia.

Reflektim mbi emigrantët: t’iu garantohet mikpritja dhe dinjiteti i popujve

2011-08-03T12:55:00.002Z

Dr. Alban Daci

Kronikat e muajve të fundit mbi emigrantët e ardhur nga vendet e Afrikës Veriore (Për shkak të asaj që tashmë njihet si “Pranvera Arabe”, e karakterizuar me trazira, luftëra civile dhe revolucione si në Tunizi, Algjeri, Siri, Egjipt dhe në Libi, shumë qytetarë të këtyre vendeve janë larguar për të shpëtuar jetën duke zbarkuar kryesisht në brigjet e Sicilisë) duhet të na bëj të reflektojmë mbi emigrantët dhe fenomenin e emigracionit në Europë.
Këto persona kanë kaluar momente dëshpëruese dhe trauma shpirtërore për shkak të përshkallëzimit të dhunës në vendet e origjinës. Shumica prej tyre nuk duan të largohen nga shtëpitë e tyre, nga toka e tyre, por nuk kanë rrugë tjetër. Emigrimi është e vetmja rrugë që ata të shpëtojnë jetën e tyre. Një pjesë e mirë e tyre kanë humbur kontaktet me familjarët, ose në rastet më të këqija ato janë ndarë nga ata, sepse mund të jenë vrarë ose persekutuar nga regjimet despotike që janë instaluar prej dekadave.
Pra, shumica e këtyre as nuk duan të vijnë në Europë, por kjo e fundit simbolizon shpresën e shpëtimit për ta. Personat të ardhur kryesisht nga Libia, ku prej kohësh zhvillohet një luftë e përgjakshme civile, kanë zbarkuar në brigjet e Sicilisë në kushte të vështira, të pa ngrënë, të lodhur dhe me trauma psikologjike për shkak të dhunës së ushtruar , sepse kjo është porta me afërt për ta, që të hyjnë në Europë.
Këto persona, nuk duhet të kthehen mbraps nga autoritet italiane, të cilat për të thënë të vërtetën janë gjendur të vetme për të përballuar një fluks kaq të madh emigrantësh, të cilët kanë nevojë që nga gjërat elementare si higjiena dhe e ushqyera, etj. Shteti Italian duke u mbështetur edhe mbi Konventën europiane të Drejtave të Njeriut si dhe mbi Statusin e Refugjatit, duhet t’i mirëpres dhe t’iu ofroj asistencën e nevojshme.
Ky fluks emigrantësh, nuk i përket vetëm Italisë dhe kjo e fundit nuk duhet të lihet e vetme për të përballuar një situatë të tillë. Me të vërtetë brigjet e Sicilisë janë nën sovranitetin e shtetit nacional, por kjo në të vërtetë simbolizon edhe portën e Bashkimit Europian. Bashkimi Europian duhet të ndjek me vëmendjen situatën e emigrantëve si dhe duhet të ndërmarr politika të përbashkëta për përballimin dhe menaxhimin e kësaj situate.
Këta emigrant nën nevojë, nuk duhet të kthehen mbraps, sepse nuk kanë ku të shkojnë, por ata duhet të mirëpriten dhe duhet t’iu ofrohet ndihma e nevojshme. Gjithashtu, kush nga ata plotëson kushtet e statusit të refugjatit, duhet para së gjithash të ndihmohet të integrohet në shoqërinë italiane (europiane). Pra, duhet t’i krijohet kushtet që ai të ketë mundësinë për të gjetur një punë dhe për të punuar. Puna sipas Kushtetutës Italiane, interpretohet si dinjitet njerëzor dhe vlerë e bazuar me princip kushtetues.
Puna gjendet vetëm aty, ku janë kushtet e drejta. Gjithashtu, nuk duhet të ngatërrohet asistenca e ofruar me mundësinë për të punuar. E para është e padiskutueshme dhe e bazuar në të gjitha kartat ndërkombëtare për të Drejtat e Njeriut.
Gjithashtu duke analizuar flukset e mëparshme të emigracionit të ardhur në Itali, si për shembull ai shqiptar, i ndodhur në fillimin e viteve 90’, duhet të arrijmë në konkluzionin se janë të përkohshëm, nëse përballohen jo vetëm nga Italia, por edhe nga BE-ja. Italia kuptoi, se për të ndaluar këtë fluks emigrantësh me shqiptarë (të ndodhur për shkaqe ekonomike), duhet tu kushtonte më shumë rëndësi marrëdhënieve italo-shqiptare. Duhet t’i ofronte këtij vendi të vogël që po kalon një fazë të vështirë ekonomike ndihma konkrete dhe programe të mirëfillta ekonomike. Aktualisht, mund të themi se Shqipëria, falë Italisë si dhe BE-së, dhe progresit në vend e ka kaluar fazën në të cilën ndodhen aktualisht vendet e “Pranverës arabe”.
Të njëjtën gjë duhet të bëjnë Italia dhe BE-ja me vendet e Afrikës Veriore, duhet të rrisin vëmendjen dhe duhet të intensifikojmë marrëdhëniet me këto vende, duke realizuar ndihma dhe programe konkrete zhvillimi. Është për tu theksuar, se Europa është shumë mbrapa me politikat e saj në lidhje me Kontinentit afrikan, me të cilin ndahet vetëm nga deti Mesdhe.
Bashkimit Europiane duhet të realizojë dhe të vër në zbatim një politikë të përbashkët për fenomenin e emigracionit (nuk mund të ndalohet, por duhet të mirë menaxhohet dhe kontrollohet). BE-ja duhet të jap kontributin e saj, që personat që vijnë në Europë jo nga dëshira, por nga hallit, të ndjehen para së gjithash me dinjitet dhe të respektuar në vendet e tyre, duke gëzuar të drejta dhe liri universale. Nëse ato do të arrijnë të kenë dinjitet në vendet e tyre, të cilat para së gjithash duhet të jenë demokratike, atëherë është e sigurt se ata nuk do të zbarkojmë më në brigjet e Sicilisë për të kërkuar shpresë dhe shpëtim, por ndoshta dhe pse jo, do të vijnë në Europë thjeshtë si turistë ose për të shkëmbyer kulturë dhe histori.

L’ODORE DELLA SILA

2011-08-01T23:40:00.003Z

Questa è una bellissima e affascinante storia di emigrante italiano, perché rappresenta il passato degli italiani che hanno dovuto lasciare il paese per un futuro migliore e il presente degli albanesi che hanno lasciato tutto quello che c’era in Albania per una vita migliore. Ognuno di noi Albanesi che vive all’estero si sente personaggio di questa storia, la quale ci fa ricordare ogni luogo del nostro Paese, anche le pietre …tutto. Se gli italiani girano la testa per vedere il passato possono riflettere anche per il futuro. Se noi albanesi facciamo attenzione per il presente, possiamo costruire un futuro migliore e felice. Alban Daci

L’ODORE DELLA SILA

Simone Arminio

My name is Tonino Scapece.I’m from Australia, but I was born in Policastro, Calabria, Cortone. Ho ottantuno anni e due mani grosse come due bibbie. Le mani di une che ha lavorato per tutto la vita. Una vita passata sottoterra, a scavare. Mica facile lavorare senza mai vedere il sole. È per questo che non ho paura di niente. E, nonostante l’età e gli acciacchi, alla fine sono partito. Tutti a dirmi che fai, sei pazzo? Ho passato tutta la vita sottoterra io, gli ho detto, adesso fatemi godere il cielo. Vuoi arrivarci prima del tempo, in cielo? Ha risposto mio figlio. No: voglio arrivarci come dico io.

Tutta una vita a scavare, vi dicevo. Prima per il carbone, poi con le ferrovie, alla fine per il petrolio. In Australia ho imparato l’inglese, però lo parlo ancora oggi a modo mio. E quando sento parlare le mie figlie e miei nipoti, ché loro sono nati e pasciuti in Australia, ho un brivido di orgoglio che mi attraversa la schiena, dalla noce del collo fino all’osso sacro. Ma se c’è un cosa che davvero mi dispiace, è che loro non hanno mai visto la Sila. Non hanno mai visto un porcino, un fundo coppoluto e nemmeno quell’immensa aureola che Dio ha voluto posare tra gli alberi. Là, alla Macchia dell’Arpa.

Ho ottantuno anni io, ma sono mica malato. E già lo so che, quando verrà il mio tempo, io morirò di morte naturale. Lascio lo spazio a chi viene dopo. Niente di più e niente di meno. Come gli alberi della Sila, no? Come i funghi, che se li tagli col coltello poi ne cresce un altro, e un altro, e un altro ancora.

A questo penso mentre l’aereo quasi sessant’anni dopo, mi riporta da Melbourne a Roma. Quando sono partito, da solo, a sedici anni, facevo il mozzo su una nave e avevo un baule appreso che era di gran lunga più grande di me.

Stavolta invece viaggio leggero. Alla hostes ho detto che non avevo bagagli, e lei non ci poteva credere. Really sir? Mi ha chiesto. Really madame, e qual è il problema. Solo il vestito che vi vedete indosso. E gli occhiali per leggere, e mazzina di soldi nelle mutande, che non si sa mai. Sono le tre cose che ho sempre portato con me, per tutta la vita.

Ma in realtà ce ne sono altre due, più segrete. La prima ve la mostro: eccola qua, vedete? È un’immagine della Sacra Spina, che si venera dalle mie parti, e io lo tengo da tutta la vita qui, nel taschino che sta sopra il cuore. La seconda, eh…come siete ficcanasi! Quella non si tocca né si vede, caro signore mio. È un odore. Un odore che solo io posso sentire, che mi è entrato nelle narici quando avevo tre anni, coi forte che poi non è più uscito.

È l’odore della Sila, u paradiso di montagna delle parti mie. Non so il perché, ma non è una cosa normale. È come un misto di terra e funghi, di laghi di abete e corteccia di faggio. In più ci metti un po’ di caca di cinghiale, le unghie di un lupo e, caro signore, il gioco è fatto. O almeno credo, perché mica è cosi semplice da spiegare, un odore. Vi dico solo che, ottantuno anni suonati, io sto partendo da Melbourne per andare in Italia, Calabria, sulla Sila, e soltanto per risentire quell’odore. Per sentirlo dal vivo, capite? Perché per tutta la vita l’ho ricordato solamente.

Ma gli odori non sono come le parole, my friend, e nemmeno come le facce. Io, vedete, magari tra un’ora, quando scendo dall’aereo, il tempo di sedermi da un’altra parte, guardare in faccia il mio nuovo vicino di posto, e il vostro bel viso, se mi permette, l’ho già bell’e dimenticato. Non è per cattiveria, eh. È per il fatto che le cose da tenere a mente a ottantuno anno sono tante, troppe. Ti affollano il cervello e cosi, quando arrivano le nuove, quelle vecchie le dimentichi.

Ora io non ho studiato, ma secondo me gli odori stanno da un’altra parte, in un’altra stanza. Altrimenti non si spiega com’è che un odore come quello io non l’ho mai dimenticato. È sempre qua, nelle mie narici. E appena ci penso, io lo risento. Ora vi saluto, e vi auguro buon viaggio.

Scendo dall’aereo, e dopo qualche minuto sono già sul treno diretto a Cotrone. Che in realtà si chiama Crotone, me l’hanno spiegato. Ma io sono rimasto indietro, che volete: manco da sessant’anni e ai tempo miei si diceva Cotrone. E anche Policastro, che ora si chiama Petilia, ma tanto è sempre lo stesso posto.

Policastro, e poi Sila. Il tassista che mi ci sta portando quasi non ci crede. E infatti vuole soldi in anticipo. Centoventi euro. Io te li do, my friend, ma tu mi devi portare dove dico io: là fra quelle montagne, vedi? In Sila.

Per il percorso non ti preoccupare, lo so io. Come faccio a ricordare? Io mica seguo la strada bello mio, io seguo l’odore. Ed ecco il mio paese. Mamma mia, com’è cambiato? Si è proprio abbrutito, con tutte queste case a metà, tutto questo cemento. Proprio non ci sapete fare, italian guys, meglio Melbourne. A questo penso sorridendo. Poi, quando finiscono le case e il taxi continua a salire, in quel punto l’aria mi comincia a mancare.

Sarà l’altitudine. Mi dico, sarà il viaggio o l’emozione. Allora sbrigati, tassista, che ti do pure la mancia. Prima e seconda, prima e seconda. Come il battito del mio cuore, che a Cardopiano già mi sbatte nelle orecchie.

Al giardino dell’acquedotto, quando l’odore si fa più forte, io lo respiro ormai con affanno, e il tassista mi chiede se sto ancora bene. Siete vecchio signo’, mi dice, chi ve l’ha fatto fare venire fino a qua, dall’Australia! Chi me l’ha fatto fare, compa, questo lo so io, ringhio, e tu pensa guidare.

Ecco, lasciami qua, e ora vattene. Quanta gente, e chi li conosce? Non conosco più nessuno io. Ma un posto per dormire stai a vedere che lo trovo ancora. Ci avevo pure una baracca qui, da piccolo, e chissà se c’è ancora. Niente di che eh, solo un posto per starci dentro quando faceva troppo freddo.

Come adesso, che saremmo puro ad agosto, ma io quasi tremo. Il problema è che il freddo, da qualche tempo, ce l’ho nelle vene.

Ce l’ho fisso nelle ossa, ma lo sono portate dietro da quando scavavo tutto il giorno sotto terra, e il tempo non passava mai.

Cosi mi sento anche adesso. E non ho manco la lampada calda per poggiarci le mani.

Allora cammino, cosi mi riscaldo. Sorrido a qualcuno a caso. Sembra gente simpatica. My name is Tononi Scapece, dico a un ragazzone alto coi capelli rossi. Sto venendo dall’Australia! Quello mi sorride, ma tanto non mi conosce. Allora gli sorrido e continuo il mio vagare. Salgo ancora un po, supero le case e vado verso la Pitinella.

Si è fatto buio del tutto, oppure sono io che non vedo piu nulla. Non vedo, arranco, e finisce che cado. Vado dritto con la faccia nella terra, la terra della Sila, quella che sa di aghi di abete e di funghi porcini, corteccia di faggio…e caca di cinghiale.

Ecco, c’e tutto, non manca niente. Allora non mi rialzo. Resto li, con la faccia nella terra. Aspiro forte quell’odoro, e finalmente dopo sessant’anno piango.

L’odore, vedete, io lo dovevo sentire ancora. E adesso che ce l’ho nelle narici quasi non ci posso credere. Stavolta è quello vero, e non è mica un ricordo. È quello che ricordavo, tale e quale: un misto di funghi e corteccia di faggio e … già ve l’ho detto.

E allora sorrido, e sto zitto, perché sarò pure analfabeta, ma stavolta ho capito tutto.

Chiudo gli occhi, aspiro l’aria, ho sete, e sogno gi bere. Il mio sorriso me lo vedo stampato in faccia, come fossi davanti a uno specchio. Lo vedo da sempre più lontano, quasi non fossi io quello che sta chiudendo gli occhi! Con la terra, e quel suo odore, che con l’ultimo respiro mi finisce dentro al naso.

Duhet të mendojmë ndryshe

2011-07-25T15:33:00.002Z

Dr. Alba Daci

Shumë gjëra në Shqipëri nuk shkojnë ashtu si duhet, duke u nisur që nga mënyra e të menduarit dhe të bërit politik deri tek mënyra e të jetuarit. Megjithatë, ajo që më shumë më shqetëson dhe që ndoshta është më e vështirë të ndryshojë është mënyra se si mendojnë shqiptarët dhe si i shohin ata gjërat. Në Shqipëri është krejt normale nëse jep para për të zënë një vend punë; nëse merr një diplomë universitare pa frekuentuar qoftë edhe një ditë leksionet, pa mësuar edhe një faqe; në Shqipëri është normale nëse jep para në dorë mjekut për t’u kuruar; në Shqipëri është krejt normale nëse politikanët çdo ditë e më shumë vetëm pasurohen dhe qytetarët e thjeshtë diskutojnë bukën e gojës; në Shqipëri është krejt normale nëse faturat e energjisë elektrike janë të çmendura për nga shuma që duhet të paguhet në raport me atë që është konsumuar; në Shqipëri është krejt normale që politika të bëj ç’të dojë me jetën e qytetarëve dhe këta të fundit të mos reagojnë; në Shqipëri është krejt normale nëse të drejtat të shkelen dhe nuk ke mundësi të mbrohesh; në Shqipëri është krejt normale nëse je militant politik dhe në të njëjtën kohë injorant në profesion, të bësh një karrierë të mrekullueshme; në Shqipëri është krejt normale që politika të merret me çdo gjë, por jo me hallet dhe problemet e njerëzve të thjeshtë; në Shqipëri është krejt normale që edhe pse je i shkolluar me rezultate të shkëlqyera të Perëndim, të mbetesh pa punë, vetëm për faktin se nuk je pjese e sistemit.
Disa ditë më parë Pandeli Majko dha një intervistë të gjatë për një të përditshme shqiptare brenda të cilës ishte përpjekur me shpjeguar situatën politike në vend. Ndër të tjera ai thoshte, se njerëzit e kanë humbur besimin tek politika. Kjo është e vërtetë dhe është për të ardhur keq në të njëjtën kohë. Në 20 vitet e fundit politika shqiptare, nuk ka bërë asgjë tjetër veçse se i ka trajtuar qytetarët si numër votash. Gjithashtu, Majko nënvizonte edhe për fenomenin e blerjes së votës nëpër fshatra. Ajo që viret re është fakti, se politika shqiptare jo vetëm nuk bën asgjë konkrete për të përmisuar jetën e qytetarëve, i cili duhet të jetë dhe misioni kryesor i saj, por përdor situatën e tyre të vështirë në formën e shantazhit për të përfituar një votë më shumë. Politika shfrytëzon “injorancën politike” të qytetarëve dhe mbi të gjitha situatën e vështirë ekonomike. Shume herë politika bën presion mbi qytetarin e thjeshtë për t’i marr votën pa i afruar asnjë alternativë konkrete për të ardhmen.
Jo rrallë herë vota i blihet qytetarit, për faktin e thjeshtë, se politika i premton atij një vend punë. Në të vërtetë vendi i punës atij duhet t’i sigurohet pavarësisht votës ose bindjeve politike që ai ka që duhet t’i shpreh lirshëm pa u ndëshkuar, sepse pretendojmë se jemi vend demokratik, ku secili mund të mendojë lirshëm dhe në të njëjtën kohë mund të shprehet lirshëm. Sot, për ta mbajtur vendin e punës, është çështje jo eksperience ose profesionalizmi, por është çështje e mirëfilltë politike.
Vendi i punës varet nga numri i votave që ke arritur të sigurosh në zgjedhjet e fundit dhe nga fakti nëse vota që ti ke siguruar janë për subjektin politik që merr statusin e Pozitës. Nëse ti me angazhimin tënd nuk ke arritur të sigurosh aq vota sa i ke premtuar “shefit”, e humb automatikisht atë dhe në të njëjtën kohë ndjehesh edhe i poshtëruar nga klasa politike që të rrethon, sepse sipas mendimit të përgjithshëm ti nuk di të bësh politikë.
Të bësh politikë, do të thotë të paraqesësh vizione dhe të kesh një ndjesë të madhe kolektiviteti. Votat duhet t’i fitosh nëse arrin me artin tënd korrekt politik t’i bindësh qytetarët se je një alternativë e besueshme dhe se në qendër të aksioneve do të kesh pikërisht jetën dhe të ardhmen e tyre.
Në Shqipëri, është ndryshe, sepse vota e qytetarit fitohet mbi bazën e shantazhit, sepse atij i jepet vetëm një alternative: o me ne, ose në kundërt je kundër nesh dhe merr statusin e armikut. Politika shqiptare është shumë larg qytetarit dhe botës së tij. Politika dhe qytetari janë dy botë krejt të ndryshme që rrinë larg njëra-tjetrës. Në Shqipëri ka qytetarë të varfër, por kurrë nuk ka politikanë të varfër; ka qytetarë të ndershëm, ndërsa është e vështirë të gjesh politikanë të thjeshtë; ka qytetarë të pa mbrojtur, por është e vështirë të gjesh politikan të tillë. Politikanët vetëm pasurohen dhe sistemojnë farefisin në të gjitha instancat shtetërore, ndërsa qytetarët e ndershëm dhe të talentuar, por pa mbështetje, sillen rrugëve në kërkim të të ardhmes të pasigurt.
Shqipëria është një vend, ku ulëritët shumë, bërtitet shumë, por asnjëherë një gjë e tillë nuk ndodh për të mbrojtur interesat e qytetarit, por thjeshtë për beteja të mirëfillta politike, për pushtet politik. Në 20 vitet e fundit kam vënë re thuajse gjithmonë që janë qytetarët që bërtas in në “tym” për politikanët dhe pushtetin e tyre. Nuk kam gjetur qoftë edhe një rast të vetëm, ku politika shqiptare të ketë ngritur zërin për qytetarin. Në Parlamentin shqiptar, i cili në të vërtetë duhet të jetë tempulli i demokracisë, ku duhet të jehoj zëri i qytetarëve, ka deputet që nuk u është dëgjuar zëri asnjëherë. Aty, ka persona të cilët statusin e deputetit e kanë jo për faktin, se me të vërtetë kanë pasion bërjen e politikës ose kanë dëshirën e madhe për të bërë vepra të mëdha humanitare, por thjeshtë për të mbrojtur interesat e tyre. Pra, jo rrallë herë ndodh në Shqipëri, që dikush edhe pse ka një injorancë të mirëfilltë, të bëhet deputetet, thjeshtë për të pasur edhe një çik “tangërllik politik”. Pra, të bëhesh deputetin tashmë është një lloj mode: “I kam të gjitha përse të mos jem edhe deputet”!
Regjimet totalitare kishin ushtritë e tyre personale, të cilat ishin të doktrinuara aq shumë sa ishin të gatshme të flijoheshin. Për shembull në Italinë fashiste ishin “kamishat e zeza” dhe në Gjermani ishin “SS”. Ndërsa në Shqipëri, secila forcë politike ka ushtrinë e saj të militantëve, të cilët janë të gatshëm edhe të flijohen edhe pa e ditur përse, nëse Partia ua kërkon një gjë të tillë. Pas, hijes së politikanëve, pronarët e vendit tonë , janë militantët partiak, të cilët janë në gjendje të bëjnë gjithçka dhe të kenë në dorë çdo gjë. Një militant i zotë, i besueshëm dhe i vendosur vlen në Shqipëri sa 100 qytetarë, sepse ai në çdo fushatë elektorale arrin të siguroi mbi bazën e shantazhin të paktën 100 vota. Një militant në Shqipëri, vlen sa shumë diploma, master dhe doktoratura, sepse ai për shkak të militancë së tij qorre arrin në pak kohë të kap majat e karrierës, të jetë zot i gjithçka dhe të mos ketë përgjegjësi për asgjë. 300 militantë në Shqipëri janë si 300 spartanët, sepse janë në gjendje të përmbysin një regjim ose ta mbajnë atë. Janë në gjendje ta bëjnë Shqipërinë nëse politika ua kërkon, ose ta shkatërrojnë nëse përsëri politika ua kërkon një gjë të tillë.
Është pikërisht kjo ushtri militantësh, të paaftësh që më në krye klasën politike po e pengojnë Shqipërinë të shkoi përpara. Ata, janë kundër çdo lloj reforme që bëhet në vend duke përmbushur standardet europiane. Ata, janë kundër çdo reformimi administrativ mbi bazën e meritokracisë, se atëherë automakisht ato do të ndjeheshin të përjashtuar. Prandaj, pavarësisht nëse është e Majta ose e Djathta në pushtet, për sa kohë do të ketë një lidhje trekëndore politikan-militant-votë, që përkthehet në politikan-paaftësi-pushtet, zor se do bëhet jo vetëm kjo reformë, por edhe reforma të tjera që janë të rëndësishme për modernizimin e vendit. Përsa kohë do të jetë kjo lidhje trekëndore, zor se Shqipëria do të jetë pjesë e Bashkimit Europian. Të këqijat e Shqipërisë vijnë pikërisht nga kjo lidhje trekëndore dhe nga forma e të menduarit me të cilën saldohet kjo lidhje.

Plani Marshall dhe Europa

2011-07-22T23:21:00.001Z

Dr. Alban Daci

Europianët u bindën të moderonin kërkesat e tyre dhe të prezantojnë një raport të konsideruar të përkohshëm, ashtu siç i kishte sugjeruar Kennan. Me datë 22 shtator teksti i rishqyrtuar nga CEEC, me një kërkesë pre 22 milion $ u firmos nga ministrat e jashtëm europian, dhe i nënshtruar në një votim të kujdesshëm të SHBA.
Presidenti Truman i kërkon Kongresit më datë 12 nëntor, të autorizojë dhënien e fondeve për ndihmë për një periudhë të shkurtër kohore: me datë 15 dhjetor përcaktohet fondi prej 522 milion $ për Italinë, Francën, Austrinë. Ndërsa përsa i përket programit të rindërtimit për një periudhë të gjatë kohe, duhet të kalonin akoma disa muaj me analiza dhe reciprocitet të hekurt mes presidencës dhe kongresit që të merrte më në fund formë në pranverën e vitit 1948[1].
Problemi kryesore ishte të përcaktohej një masë e drejtë me ndihma dhe të mbahej një garanci me kontrolle, por nuk vihet kurrë seriozisht në diskutim thelbi saj: për SHBA kishte të bënte me “interes vital, humanitar, strategjik e politik, për të ndihmuar vendet pjesëmarrëse për të realizuar rindërtimin ekonomik”.[2]
Falë senatorit republikan Arthur H. Vandenberg, shef i Komisionit të Jashtëm, Opozita nuk vendos shkopin mes rrotave: i vetmi çmim që administrata e Truman duhet të paguante ishte se Economic Cooperation Administration (ECA), enti i ngarkuar për të administruar ndihmën, nuk duhet t’i nënshtrohej Departamentit të Shtetit, por drejtpërdrejt Presidentin dhe Senatit. Me 3 prill 1948, pas një procesi që zgjati një vit, Truman firmosi ligjin më të cilin organizohej në mënyrë përfundimtare European Recovery Program, program katër vjecare i ndihmave për Europën.
Kongresi i zvogëlon fondet duke i ndarë në 17 miliard $; shuma efektive e administruar nga ECA ishte 12 miliard $. Siç nënvizon Spanier, SHBA shpenzuan një shifër inferiore në krahasim me atë për konsumimin e pijeve në të njëjtin hark kohor[3]. Në krye të ECA, me seli në Uashington, u emëruar Paul G. Hoffman, kryetar i Studebaker Corporation, ndërsa William A. Harriman u ngarkuar me detyrën për të drejtuar delegacionin e agjencisë në Europë.
Që nga prilli i 1948, Kennan e gjykon të ashtuquajturin “Plani Marshall” një sukses. Vuajtja e tij për procesin e gjatë të programit dhe mos vuajtje për rezistencat e kongresit janë të ilustruara mirë në një deklaratë të tij, si pasojë e kërkesës së një senatori që dëshironte të dinte sa do t’u kushtonte SHBA-ve në dollar dhe cent, pra në mënyrë të detajuar nëse nuk aplikonin programin për rindërtimin e Europës. Për Kennan:
I ishte sugjeruar që duhet të bëhej një përllogaritje në dollarë dhe cent të humbjes që SHBA mund të pësonin nëse nuk do të ishte European Recovery Program dhe nëse do të lejohej që ngjarjet në Europë të rrjedhin në rrugën e tyre. Mund vetëm të urojmë që problemet e politikës tonë të jashtme në këtë pikë të jenë të një natyre të tillë që dimensionet e saj mund te jenë të matura kaq thjeshtë: në dollar dhe cent. Në realitet, problemet që kanë të bëjnë me ndihmën e Europës duhet të shkojnë përtej vlerës monetare. Është një nevojë ekonomike shumë reale brenda asaj që jemi duke kërkuar të bëjmë; por kuptimi i çdo aksioni që do të ndërmarrim do të jetë politik dhe sociologjik. Dhe në të kundërt, nëse nuk arrijmë të ndërmarrim ndonjë aksion, humbja me e madhe për këtë vend do të jetë në vlera që nuk mund të llogariten nga asnjë standard preciz. Nuk jetojmë në një boshllëk, por në një botë me shtete. E ardhmja jonë si nacion është në mënyrë të theksuar e pavarur nga modeli i marrëdhënieve tona me botën që na rrethon. Kur flasim për të ndihmuar Europën, nuk është vetëm e ardhmja e Europës që po përballojmë. Nuk ka të bëj me faktin për të marr ose për të lënë. Është e ardhmja jonë, jo më pak ajo e Europës, për të cilën ne po flasim. [...] një Europë e braktisur nga vetë ne në këtë pikë të lojës do të ishte pak diferente, dhe jo më e mirë nga pikëvështrimi i interesave të SHBA, të Europës që do të kishte dalë nga fitorja gjermane në luftën e fundit. Nuk do të jetë më pak armiqësore për ne në një periudhë të gjatë kohe se sa ajo që të ishte “Rendi i Ri” europian i ëndrrave të Hitler. Për ne të japim dorëheqjen nga zhvillimi i një Europe me këtë tip do të jetë sikur me braktisur kauzën për të cilën kemi luftuar luftën e fundit në Europë dhe të njohim se të tjerët, dhe jo ne, ishin fituesit[4].
Plani Marshall futi një armë të re në marrëdhëniet ndërkombëtare: futjen masive të ndihmës ekonomike për të arritur objektiva politik. Ajo u lëshua si shprehja e parë, konkrete dhe e limituar, të “përmbajtjes”, brenda iniciativës së re strategjike të SHBA për të rivendosur një ekuilibër të ri fuqie në Europë. Është e nevojshme të nënvizohet se si nxitimi e gjeneralisimi me të cilën u prezantua, me fjalimin e Marshall në Harvard, një propozim i tillë, ashtu edhe pasiguria që binte mbi këtë operacion, për atë që dukej një kosto ekonomike e politike shumë e lartë.
Krerët amerikan vepruan nga shtysa e urgjencës, sepse mendonin që për shumë kohë iniciativat kishin mbetur vetëm në duart e sovjetikëve, por megjithatë duhej edhe një vit kohë që programi i ndihmës të materializohej.
Ndërsa doktrina Truman konsistonte në një apel të qartë për një luftë globale kundër totalitarizmit, kurse plani propozohej për të ndaluar që destabiliteti i Europës perëndimore, i ndodhur nga shkatërrimi i luftës dhe rruga qorre e rimëkëmbjes ekonomike, të favorizonte ekspansionin sovjetik duke krijuar atë situatë që kishte sjellë SHBA të luftonin dy luftërat botërore: mundësinë që një fuqi armike të vërtetohet në brigjet e Atlantikut, duke dominuar kontinentin e Vjetër.
Kolapsi i Europës evidentoi rëndësinë e kësaj për sigurinë e SHBA, kurrë nuk ishte vendosur në dyshim, por tashmë ajo u afirmuar në mënyrë të qartë. Plani Marshall përfaqëson një shtysë vendimtare drejt integrimit europian, edhe pse ky atëherë do të limitohej vetëm nga pjesa Perëndimore e Europës. Për Shtetet e Bashkuara kohezioni ekonomik, politik dhe në fund ushtarak i Europës ishte i pamundur që t’i kundërvihej me sukses Bashkimit Sovjetik, por vëmendja e qeverisë dhe e Departamentit të Shtetit ishin në fillim shumë kaotike, duke kërkuar për të mos dhënë përshtypje që SHBA donin t’u bënin një integrim të sforcuar europianëve.
Ky qëndrim mbetet edhe pse drejtimi në sensin europian i filluar tashmë duke u nisur që nga Kongresi. Senatori i Arkansas J. William Fulbright, dhe kolegu i tij Elbert Thomas i Utah prezantojnë në senat një rezolutë që deklaronte “Kongresi favorizon krijimin e Shteteve të Bashkuara të Europës brenda strukturës së Kombeve të Bashkuara”.[5]
Tre ditë me vonë e njëjta rezolutë u prezantua në dhomën e deputetëve. Të dyja rezolutat u aprovuan në mënyrë triumfuese, me publicitet të gjerë e komente favorizues në gazeta, duke kontribuar për krijimin e një favori të madh për integrimin europian në opinionin publik. Kur Marshall bën fjalimin e tij në Harvard, “New York Times” e datës 6 qershor 1947 e titullon lajmin: “Marshall kërkon bashkimin europian”; por sekretari i shtetit deklaron në të njëjtën të përditshme të datës 12 qershor, se bashkimi europian nuk ishte kusht për ndihmën. Marshall mohon gjithmonë se dëshiron të “vendos” zgjidhje për Europën, të paktën në planin zyrtar.

[1] Me datë 5 prill – Uashington- Plani Marshall hyn në fuqi.
[2] Nga raporti Harriman, 7 nëntor 1947, tek Silvio Pozzani (nën kujdesin), Dokumenti sul piano
Marshall, Vallecchi, Firenze 1948, p. 168.
[3] John Spanier, American Foreign Policy Since World War II , cit., faqe. 40.
[4] Anna Kasten Nelson (nën kujdesin e), The State Department Policy Planning Staff Papers 1948,
Garland, New York 1983, faqe. 77-78.
[5] Armin Rappaport, The United States and European Integration: The First Phase, in
“Diplomatic History”, 5, pranverë 1981, faqe. 123.

LUFTË E FTOHTË MES SERBISË DHE SHQIPËRISË

2011-07-21T19:40:00.001Z

Dr. Alban Daci

Pas mbarimit të Luftës së Kosovës (22 prill 1996 - 10 qershor 1999), e cila përfundoi falë luftës që bëri Ushtria Nacional Çlirimtare (UÇK) dhe ndihmës së madhe që luajti faktori ndërkombëtarë (Shtetet e Bashkuara të Amerikës) me ndërhyrjen e NATO-s (Aleanca Atlantike që nga krijimi i saj në vitin 1949 me ndërhyrjen në Kosovë, mori pjesë për herë të parë në një konflikt të mirëfilltë ushtarak) , si dhe rolit mjaft të rëndësishëm që ka luajtur Shqipëria dhe faktori shqiptarë i kudo gjendur në Botë, mes Kosovës dhe Serbisë u bë i pamundur fillimi i ndonjë konflikti të ri të armatosur.

Për shkak të rëndit të ri ndërkombëtar, ku një rol shumë të rëndësishëm pa diskutim luajnë SHBA dhe BE si edhe për faktin se Serbia për shkak të luftërave që kishte realizuar në ish Jugosllavi në vitet e fundit, ajo ndodhej në një situatë izolimi ndërkombëtar, shkatërrimi ekonomik dhe destabilizimi politik të brendshëm. Ajo, në këto rrethana nuk mund të mendonte të fillonte ndonjë aventurë të re ushtarake as me Kosovën dhe me asnjë shtet tjetër në Rajon. Një pengesë e madhe e Serbisë për të rifituar përsëri një status të hapur dhe bashkëpunues ndërkombëtar ishte çështja e Kosovës (Ajo që lidhet me pranimin de jure të pavarësisë së Kosovës) si edhe për faktin, se gjakpirësit, kriminelët e luftës akoma livadhisnin të lirë nëpër Serbi dhe nuk po dorëzoheshin nga autoritet serbe në gjykatën e Hagës.

Mosdorëzimi i kriminelëve të luftë ishte edhe një ndër pengesat kryesore të Serbisë për integrimin e saj Europian. Ndërsa Shqipëria, për rolin e saj mjaft të rëndësishëm për stabilitetin dhe paqen në Rajon si dhe për shkak të politikës së saj pro-amerikane, ajo bëri hapa të rëndësishëm në procesin e integrimit euro-atlantik. Shqipëria, në 20 vitet e fundit ka bërë një politikë të jashtme të lidhur ngushtë me interesat amerikane në Rajon dhe më gjerë. Për këtë arsye ajo ka siguruar një mbështetje të rëndësishme nga Shtetet e Bashkuara në Ballkan.

Duhet theksuar, se Shqipëria, është realisht dhe jo vetëm diplomatikisht vendi më amerikan-dashës në Rajon. Kjo u vërtetuar më së mirë gjatë vizitës që bëri presidenti Bush në Shqipëri. Momenti i vizitës së Presidentit Bush në Shqipëri, ishte një moment jo shumë i lumtur për Shtetet e Bashkuara të Amerikës për shkak të luftës anti-terror që ajo e bëri pjesë të strategjisë së saj nacionale si dhe për faktin e luftërave që kishte ndërmarr në Afganistan dhe Irak. Kishte një rritje në nivel ndërkombëtarë të pakënaqësisë kundër politikave të Bush dhe të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.

Presidenti Bush, në turneun e tij që ndërmori nëpër Botë, para se të vinte në Shqipëri, u prit nga vendet që vizitoi me protesta dhe thirrje kundër amerikane. Shqipëria, ishte i vetmi vend në Botë, ku ai, jo vetëm nuk u prit me protesta, por u prit si një hero i vërtetë i shqiptarëve. Vizita e Bush në Shqipëri, bëri që politika e jashtme e Shteteve të Bashkuara të Amerikës të ishte e palëkundur në mbështetje të shqiptarëve. Ishte vendosmëria e politikës amerikane, dëshira e popullit shqiptar, që Shqipëria u bë më në fund anëtare me të drejta të plota në NATO.

Gjithashtu, Shqipëria falë reformave të rëndësishme që ndërmori sidomos në luftën kundër kriminalitetit, trafikut të qenieve njerëzore, sigurimit të kufijve, bëri hapa shumë të rëndësishme në procesin e Integrimit Europian duke përfituar Liberalizimin e Vizave. Pra, me pak fjalë pas një periudhë të gjatë të izolimit ndërkombëtar, për shkak të regjimit të kaluar totalitarë, Shqipëria po e rigjente veten e saj, sepse ajo tashmë kishte siguruar partner mjaft të rëndësishëm strategjik si Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe disa vende të rëndësishme anëtare të NATO-s dhe BE-së.

Megjithatë, edhe pse fillimi ishte shumë i mirë për Shqipëri, krejt papritur gjatë rrugës drejt Integrimit Europian, ajo hasi pengesa mjaft serioze, të cilat më shumë kishin të bënin me situatën e brendshme politike se sa me linjën e politikës së jashtme që ajo ndërmerrte. Zgjedhjet e fundit për pushtetin vendor duhet të ishin në të vërtetë një arsye më shumë që Shqipëria të bënte hapa të tjerë të rëndësishëm në procesin e integrimit europian, si për shembull në marrjen e statusit vend kandidat në BE. Në të vërtetë këto zgjedhje edhe pse ishin demokratike, nuk e ndihmuan procesin e Integrimit Europian të Shqipërisë, por përkundrazi e penguan atë. Shkaku kryesore i kësaj pengese, i cilësuar disa herë edhe nga BE, ishte ngërçi politik si dhe mungesa e konsensusit politik mes Pozitës dhe Opozitës.

Ndërsa Serbia, duke analizuar se procesi i integrimit dhe anëtarësimit të saj në NATO, ishte shumë i vështirë dhe pothuajse i pamundur, për sa kohë politika e saj e jashtme nuk do të ishte në të njëjtën linjë me politikën e SHBA në Rajon. Atëherë, ata kuptuan se Integrimi Europian është i mundshëm duke bërë vetëm ca sakrifica të vogla. Duhet theksuar fakti se Politika e Jashtme serbe është karakterizuar në të kaluarën për mungesë koherence dhe elasticiteti me proceset e tjera të ndërvarura ndërkombëtare. Ato e paguan shtrenjtë me politikën e jashtme të realizuar nga Millosheviç, i cili i çojë jo vetëm në humbjen e influencës gjeopolitike në rajon, por edhe në një izolim të thellë politik ndërkombëtar. Duke pasur parasysh këtë të kaluar të dhimbshme të politikës së jashtme, qeveria aktuale e Serbisë, ndryshoi strategji duke mos përsëritur të njëjtin gabim.

Ajo, vendosi të zhvillonte një seri takimesh me përfaqësuesit e BE-së, për t’iu mbushur mendjen, se Serbia ka ndryshuar dhe për këtë arsye nuk mendon më si më parë me çështjet që lidhen kryesisht me Rajonin, por edhe me gjerë. Ajo, nuk i kishte dorëzuar më parë në gjykatën e Hagës kriminelët e luftës, sepse këtë e cilësonte si akt sakrifice dhe prandaj, ajo në një farë mënyrë duhej të paguhej politikisht nëse e bënte një gjë të tillë. Pra, ajo do t’i dorëzonte ata, vetëm nëse merrte garanci serioze nga BE për nisjen e bisedimeve për anëtarësim. Ashtu ndodhi! Pasi mori garancitë e nevojshme nga BE, i dorëzoi një nga një të gjithë kriminelët në formë e një shantazhi, ku për çdo hap të ri të rëndësishëm që bënte në procesit të integrimit, ajo dorëzonte një.

Pra, nëse analizojmë situatën aktuale të Serbisë dhe Shqipëri. Mundë të themi se Serbia aktualisht është hapa përpara në krahasim me Shqipëri për sa i përket anëtarësimit në BE. Shqipëria po kalon një situatë të vështirë në politikën e brendshme për shkak të ngërçit politik, i cili ka dhënë pasoja të forta e serioze edhe në Politikën e Jashtme të saj.

Duke pasur parasysh faktin se Serbia dhe Shqipëria kanë interesa të ndryshme dhe konfliktuale në Rajon, që lidhen me interesat gjeopolitike, edhe pse ata nuk mund të bëjnë një konflikt real ushtarak mes veti, ata tashmë sapo kanë nisur një Luftë të Ftohtë mes tyre. Lufta e Ftohtë lidhet me faktin e çështjes së Kosovës, të rajoneve të tjera me shqiptarë, si Presheva, me daljen në det të Serbisë dhe mbi të gjitha me faktin, se kush prej këtyre të dyjave do të arrijë të integrohet me parë në BE. Është puro një Luftë e Ftohtë mes Serbisë dhe Shqipëri, e cila nuk ndryshon shumë me Luftën e Ftohtë që ndodhi mes SHBA dhe ish Bashkimit Sovjetik. Ndryshim i vetëm është në faktin, se Lufta e Ftohtë mes SHBA dhe ish Bashkimit Sovjetik ishte globale, ndërsa kjo mes Serbisë dhe Shqipërisë do të jetë Rajonale.

Shumë herë autoritetet serbe kanë shprehur dëshirën e ndarjes, ose të shkëmbit të territoreve të Kosovës. Kjo është njëlloj si në vitet 1946-1947, kur Bashkimi Sovjetik kërkonte ndarjen e Europës në dy zona influencë, Perëndim-Lindje, njërën të kontrolluar nga SHBA dhe tjetra nga Bashkimi Sovjetik. Në fillim të 1946, Walt Rostow shkruan, se: “Bashkimi i Gjermanisë nuk mund të ndodh pa bashkimin e Europës, dhe bashkimi i Europës, mund të përballohej më mirë duke e bërë në mënyrë indirekte përmes një bashkëpunimi teknik në fushën ekonomike se sa përmes bisedimeve ekonomike”.

Autoritetet e Kosovës dhe Shqipërisë, nuk duhet të jenë asnjëherë dakord me Serbinë për asnjë lloj forme ndarje territoriale. Ndarja e Kosovës, do të ishte një problem serioz për sigurinë e Kosovës, të Shqipërisë dhe të vetë Rajonit. Për këtë, arsye Politika e Jashtme e Shqipërisë duhet të punoi dhe të impenjohet fort për të ndalur çdo lloj iniciative që ka një qëllim të tillë. Mund të themi se Serbia e Shqipëria, janë në një Luftë të Ftohtë, pasi interesat e tyre jo vetëm janë të ndryshme, por janë edhe konfliktuale. Simbol i kësaj Lufte të Ftohtë është qyteti i Mitrovicës i ndarë nga një urë, e cila simbolizon Murin e Berlinit që ndante Berlinin në dy zona influence. Për sa kohë kjo urë do të ndajë qytetin, Serbia dhe Shqipëria do të jenë në një Luftë të Ftohtë, strategjike, politike dhe ekonomike.

Në shtator të vitit 1946 del një raport top-sekret i titulluar “Marrëdhëniet amerikane me Bashkimin Sovjetik”, i cili korrigjohet nga Clifford, i shoqëruar me një kritikë në pjesën e dytë nga Kennan. Presidenti Truman pasi e merr raportin e konsideron dokument aq shumë të rëndësishëm sa vendos se nuk duhet të qarkulloj përtej mureve të Shtëpisë së Bardhë. Në këtë raport ndër të tjera shkruhej: “Nuk do të jetë asnjëherë e thjeshtë me “rënë dakord” me qeverinë sovjetike. Populli amerikan duhet të mësohet me këtë mendim, jo si pasojë e një dëshpërimi, por si një fakt që duhet përballuar objektivisht dhe me kurajë. Nëse e gjejmë të pamundur të gjejmë një bashkëpunim me sovjetikët për zgjidhjen e problemeve, duhet të jemi të përgatitur të bashkohemi me anglezët dhe shtetet e tjera perëndimore në tentativën për të ndërtuar një botë për llogarinë tonë që do të ndjek objektivat e veta e do ta njoh orbitën sovjetike si një entitet dallues, me të cilën konflikti nuk është se është i pashmangshëm, por me faktin se nuk mund të ndjekim qëllime të përbashkëta”.

Kjo pjesë e këtij raporti mjaft të rëndësishëm në raportet e mëvonshme amerikane-ruse gjatë Luftës së Ftohtë, është mjaft konkret dhe aktual edhe në rastin e marrëdhënieve shqiptaro-serbe. Për shqiptarët nuk do të jetë asnjëherë e lehtë të bien dakord me serbët. Shqiptarët duhet të mësohen me ketë mendim shumë shekullor, jo si pasojë e dëshpërimit, por si një fakt që duhet përballuar në mënyrë objektive dhe me kurajë. Nëse për shqiptarët ashtu siç ka qenë edhe në të kaluarën, e vështirë dhe e pamundur të bashkëpunohet me serbët për të zgjidhur çështje të rëndësishme që lidhen me gjeopolitikën, strategjinë ekonomike dhe politike, atëherë faktori shqiptarë në Rajon duhet të punoi fort dhe me koherencë që të mbetet një partner i rëndësishëm i SHBA-ve dhe i disa vendeve të tjera të Rajonit dhe të BE-së për të ndërtuar realitetin shqiptarë në përputhje edhe me linjat e partnerëve, i cili është dhe do të jetë dallues me atë serb, me të cilin konflikt i drejtpërdrejt ushtarak është i shmangur, por që qëllimet që ndjekin nuk janë të përbashkëta.

Shqipëria në raport me Serbinë është në një realitet shumë të ngjashëm me atë që kishin SHBA kundrejt Bashkim Sovjetik. Prandaj, Shqipëria duhet të ndjek dhe të mbajë një politikë të jashtme të “Përmbajtjes”. Koncepti i “Përmbajtjes” përdoret për herë të parë nga Kennan në një konferencë me datë 17 shtator 1946, të mbajtur përballë funksionarëve dhe personelit të Departamentit të Shtetit: Me këtë rast, Kennan afirmon se Shtetet e Bashkuara të Amerikës kishin një avantazh margjinal mbi kundërshtarin sovjetik, që do t’i kishte lejuar ato “për ti përmbajtur si ushtarakisht ashtu edhe politikisht për një periudhë të gjatë”. Pra, Shqipëria nuk duhet të mendoj të ketë një politikë agresive ose ushtarake kundër Serbisë dhe interesave të saj, por thjeshtë duhet të jetë në gjendje ta mbajë atë në një pozicion të tillë nga ku nuk do të jetë në gjendje të cenojë as drejtpërdrejtë dhe as në mënyrë të tërthortë interesat gjeopolitik. Shqipëria duhet së pari të jetë e vendosur dhe e palëkundur që partneri kryesor strategjik janë SHBA. Duhet të krijoi një staf diplomatik profesional dhe të frymëzuar për të mbrojtur interesat nacionale në koherencë me lëvizje ndërkombëtare. Duhet të hiqet njëherë e mirë nepotizmi, që e ka kapur për fyti diplomacinë shqiptare. Duhet të bëj investime në kuadrin e strategjisë së NATO në sistemin e mbrojtjes. Duhet të ketë vullnetin dhe vendosmërinë për të rritur në vlera maksima bashkëpunimin me Kosovën. Shqipëria duhet të vendos parimin e precedencës së Politikës së Jashtme kundrejt asaj të Brendshmesh. Duhet të marrin fund telenovelat e politikës shqiptare dhe duhet t’i mëshohet më fort interesit nacional. Gjithashtu, mbi këtë parim politika shqiptare duhet të jetë e bashkuar, duke punuar së bashku të gjitha forcat politike në vend për të realizuar një integrim sa më të shpejt të Shqipërisë në BE. Sa kohë do të vazhdojë të jetë e ndarë Mitrovica, Shqipëria do të jetë në një Luftë të Ftohtë me Serbinë. Thyerja e asaj ndarje psikologjike, do të shënonte fundin e kësaj lufte, duke shkruar një fazë të re në historinë ballkanike.